Phán Ịll
CÁCH PHÒNG ĐIẾU TRỊ
CÁC BỆNH VẾ DẠ DÀY
<
BÊNH TIÊU HÓA
Nội soi điều trị
JJ Jội soi trong điều
trị là phương pháp
thông
qua dụng cụ nội soi để điều trị một số bệnh của đường
tiêu hóa.
Lợi ích của nội soi điều trị?
Nliờ có nội soi điều trị mà nhiều bệnh trước kia phải
mố thì nay bệnh nhân không phải mố mà vẫn đạt được
kết quả điều trị tốt. Ví dụ, cắt polup dạ dày qua nội soi,
lấy sỏi mật qua nội soi tá tràng, lấy dị vậy qua nội soi...
Nội soi điều trị gây đau ít hon so với mố bụng.
Người bệnh có thế xuất viện ngay hôm sau mà không
phái chịu thời kỹ hậu phẫu như sau một cuộc mố.
Nộisoi điềutrịcóthểgiải quyếtđượcnhững bệnhgì?
Với sự kiện tiến bộ cúa nội soi điều trị, ngày nay
rất nhiều bệnh của đường tiêu hóa có thế điều trị qua
nội soi được. Dưới đây là một số chi định chính;
Bệnh ởthực quản - dạ dày - hành tràng
-Cháy máu do giãn vỡ tĩnh mạch thực quán. Trên
Tủ sách Y HỌC PHỔ THÒNG
các bệnh nhân xơ gan. Các bệnh nhân này sẽ được cầm
cháy máu bằng tiêm xơ hoặc thắt các búi tĩnh mạch
giãn bằng vòng cao su.
- Nuốt nghẹn do rối loạn chức năng, hoặc các tốn
thương thực thê ờ thực quản: ung thư thực quán, sẹo
hẹp thực quán sau bóng... Với các bệnh nhân này, thông
qua nội soi có thê tiến hành nong giãn thực quán hoặc
đặt một chiếc ống (stent) đi qua chỗ hẹp cúa thực quán,
nhờ vậy bệnh nhân có thế ăn uống được bình thường.
Đối với bệnh nhân ung thư thực quán, có thế đưa đầu
cực lase qua máy soi áp sát vào khối u để điều trị.
- Xuất huyết tiêu hóa do loét dạ dày, loét hành
tá tràng, bệnh nhân sẽ được cầm cháy máu bằng tiêm
thuốc cầm máu vào ố loét, kẹp cầm máu tại ố loét, hoặc
đốt điện qua nội soi.
-Lấy dị vật ở thực quán, dạ dày: ví dụ hóc xương,
nuốt phải dị vật, hạt hoa quá... bệnh nhân sẽ được soi
thực quản dạ dày, qua máy soi bác sĩ sẽ dùng các loại
kìm gắp dị vật ra ngoài.
- Có poly ỏ thực quản, dạ dày, hành tá tràng và tá
tràng, cũng sẽ được tiến hành cắt poly qua nội soi rất
đơn gián.
- Ung tliưdạ dày sớm, khi khối u còn khu ớlớp niêm
mạc của dạ dày thì có thế tiến hành cắt khối u qua nội soi.
-Trong nhiều trường hợp bệnh nhân không tự ăn
uống được, ví dụ: ung thư thực quản, hôn mê do viêm
HƯỚNG DẪN DOWNLOAD TÀI LIỆU

Bước 1:Tại trang tài liệu slideshare.vn bạn muốn tải, click vào nút Download màu xanh lá cây ở phía trên.
Bước 2: Tại liên kết tải về, bạn chọn liên kết để tải File về máy tính. Tại đây sẽ có lựa chọn tải File được lưu trên slideshare.vn
Bước 3: Một thông báo xuất hiện ở phía cuối trình duyệt, hỏi bạn muốn lưu . - Nếu click vào Save, file sẽ được lưu về máy (Quá trình tải file nhanh hay chậm phụ thuộc vào đường truyền internet, dung lượng file bạn muốn tải)
Có nhiều phần mềm hỗ trợ việc download file về máy tính với tốc độ tải file nhanh như: Internet Download Manager (IDM), Free Download Manager, ... Tùy vào sở thích của từng người mà người dùng chọn lựa phần mềm hỗ trợ download cho máy tính của mình  

Ebook Bệnh tiêu hóa cách phòng và điều trị: Phần 2 - Nguyễn Bảo

Đăng ngày | Thể loại: | Lần tải: 3 | Lần xem: 50 | Page: 152 | FileSize: 0.00 M | File type: PDF
50 lần xem

Ebook Bệnh tiêu hóa cách phòng và điều trị: Phần 2 - Nguyễn Bảo. Cuốn sách Bệnh tiêu hóa cách phòng và điều trị sẽ giúp chúng ta phát hiện sớm bệnh đồng thời đưa ra các phương pháp điều trị hiệu quả. Tiếp nối phần 1, phần 2 của cuốn sách hướng dẫn người đọc cách phòng và điều trị bệnh liên quan đến bệnh dạ dày và giới thệu một sô phương pháp Đông y điều trị bệnh đường tiêu hóa. Mời các bạn cùng tham khảo..

Nội dung

Phán Ịll CÁCH PHÒNG VÀ ĐIẾU TRỊ CÁC BỆNH VẾ DẠ DÀY BÊNH TIÊU HÓA Nội soi điều trị JJ Jội soi trong điều trị là phương pháp thông qua dụng cụ nội soi để điều trị một số bệnh của đường tiêu hóa. Lợi ích của nội soi điều trị? Nliờ có nội soi điều trị mà nhiều bệnh trước kia phải mố thì nay bệnh nhân không phải mố mà vẫn đạt được kết quả điều trị tốt. Ví dụ, cắt polup dạ dày qua nội soi, lấy sỏi mật qua nội soi tá tràng, lấy dị vậy qua nội soi... Nội soi điều trị gây đau ít hon so với mố bụng. Người bệnh có thế xuất viện ngay hôm sau mà không phái chịu thời kỹ hậu phẫu như sau một cuộc mố. Nộisoi điềutrịcóthểgiải quyếtđượcnhững bệnhgì? Với sự kiện tiến bộ cúa nội soi điều trị, ngày nay rất nhiều bệnh của đường tiêu hóa có thế điều trị qua nội soi được. Dưới đây là một số chi định chính; Bệnh ởthực quản - dạ dày - hành tá tràng -Cháy máu do giãn vỡ tĩnh mạch thực quán. Trên Tủ sách Y HỌC PHỔ THÒNG các bệnh nhân xơ gan. Các bệnh nhân này sẽ được cầm cháy máu bằng tiêm xơ hoặc thắt các búi tĩnh mạch giãn bằng vòng cao su. - Nuốt nghẹn do rối loạn chức năng, hoặc các tốn thương thực thê ờ thực quản: ung thư thực quán, sẹo hẹp thực quán sau bóng... Với các bệnh nhân này, thông qua nội soi có thê tiến hành nong giãn thực quán hoặc đặt một chiếc ống (stent) đi qua chỗ hẹp cúa thực quán, nhờ vậy bệnh nhân có thế ăn uống được bình thường. Đối với bệnh nhân ung thư thực quán, có thế đưa đầu cực lase qua máy soi áp sát vào khối u để điều trị. - Xuất huyết tiêu hóa do loét dạ dày, loét hành tá tràng, bệnh nhân sẽ được cầm cháy máu bằng tiêm thuốc cầm máu vào ố loét, kẹp cầm máu tại ố loét, hoặc đốt điện qua nội soi. -Lấy dị vật ở thực quán, dạ dày: ví dụ hóc xương, nuốt phải dị vật, hạt hoa quá... bệnh nhân sẽ được soi thực quản dạ dày, qua máy soi bác sĩ sẽ dùng các loại kìm gắp dị vật ra ngoài. - Có poly ỏ thực quản, dạ dày, hành tá tràng và tá tràng, cũng sẽ được tiến hành cắt poly qua nội soi rất đơn gián. - Ung tliưdạ dày sớm, khi khối u còn khu ớlớp niêm mạc của dạ dày thì có thế tiến hành cắt khối u qua nội soi. -Trong nhiều trường hợp bệnh nhân không tự ăn uống được, ví dụ: ung thư thực quản, hôn mê do viêm BỆNH TIÊU HÓA 1^^ não, tai biến mạch não... ơ những trường hợp này có thê tiến hành mớ thông dạ dày qua nội soi, đầu ống sonde sẽ được đặt trong dạ dày và cố định vào thành bụng, do đó có thể cho bệnh nhân ăn bằng cách bơm thức ăn qua ống sonde. Một số bệnh nhân mà ở đại tràng, trực tràng có polyp, dị vật, loét cháy máu, cũng được điều trị tương tự như ớ dạ dày, thông quan máy nội soi đại tràng. IIQITù sách Y HỌC PHỔ THÔNG Cận lâm sàng dạ dày 1. Khảo sát độ toan dịch vị Nghiệm pháp Histamin: bằng cách tiêm Iml dung dịch histamin, rồi định lượng HCI mỗi 15 phút trong 6 -8 Ống. Bình thường cao ở các ống 2-3, lượng tiết trung bình trong 90 phút là 100 - 150ML; độ toan toàn phần là 55 meq/1. Trong loét tá tràng thường tăng tiết nhiều và kéo dài, còn theo tăng toan, còn trong viêm dạ dày mạn và nhất là ung thu dạ dày thường giảm. Nghiệm pháp insulin: kháo sát sự tiết acid dịch vị qua kích thích thần kinh phế vị bằng hạ đường máu, thực hiện tưong tự nghiệm pháp histamin, nhưng tiêm dưới da 10 đơn vị insulin dế đường máu giám còn khoảng 50mg<^/o. Dịch vị và acid thường tăng trong cường phế vị. Lưu lượng dịch vị cơ bán (DAB): lấy dịch vị buổi sáng lúc đói và tính lưu lượng 1 giờ, bình thường <5 mmol/giờ. Trong loét tá tràng và nhất là trong u tiết gastrin >20 mmol/giờ. Trong viêm dạ dày teo hoặc ung thư dạ dày thường rất giảm. BỆNH TIÊU HÓA ^ỊỊi Đinh acid/giờ (PAH): sau khi tiêm tĩnh mạch 6mg/ kg pentagastrin, định lượng acid cứ mỗi 15 phút, trong vòng một giờ, lấy 2 mẫu cao nhất X 2, đó là lượng acid đính/giờ. Trung bình khoảng 15 - 20 mmol/giờ, trong trường hợp u tiết gastrin ti lệ DAB/ PAH > 0,4. 2. Đo gastrin máu Bình thường tối đa 160 ~ ng/1. Tăng trong u tiết gastrin (gasưin) có thế đến 500 - lOOOng/1. Nếu tăng trung bình có thế do tế bào G quá nhạy cám, do quá sán tế bào G hoặc trong hội chứng Zollinger -Ellison. 3. Đo pepsìnogen máu Bằng phương pháp đồng vị phóng xạ, nhất là pepsinogen I được tiết ra bới tế bào chính và thái ra trong nước tiếu gọi iauropepsinogen. Nồng độ trongmáu phản ảnh hoạt động vùng thân vị và tảng trong loét tá tràng, thấp ưong viêm dạ dày và nhất là trong Biermer. 4. Đo sựvơi dạ dày Để kháo sát sự vận động của dạ dày, tùy thuộc một phần tính chất vật lỹ và hóa học cúa thức ăn. -Với thức ăn lóng, thời gian nứa vơi là30 - 100phút. - Với thức ăn đặc, tiêu được, thời gian nứa vơi là 2 -4 giờ. - Với thức ăn dặc, không tiêu, thời gian nửa vơi là 3 - ổ giờ. 1^^Tủ sách Y HỌC PHổ THÔNG -Với mỡ, thời gian vơi là chậm nhất. Có những cách đo như sau: - Đo bằng phương pháp nhấp nháy phóng xạ qua bữa ăn có chứa đồng vị phóng xạ. Sự giảm hoạt tính phóng xạ giúp tínli được sự vơi dạ dày. Dùng Technitium 99 dạng keo trộn với lòng trắng trứng. Dùng X quang: bằng chụp phim baryt chi có tính chất định tính. Trong trường hợp dạ dày giảm trương lực hoặc hẹp môn vị, dạ dày thường dàn và kém trương lực, baiyt qua dạ dày rất chậm và ít hoặc không qua được. - Dùng siêu âm: thực hiện bàng nhiều lát cắt qua hang vị sau một bữa ăn và đo sự giảm diện tích hoặc thê tích của hang vị qua quá trình co bóp của dạ dày. -Thăm dò hẹp môn vị: Bằng chụp baryt dạ dày, cho thấy hình ánh dạ dày dãn và sa qua mào hậu, baryt qua môn vị rất ít Là chậm hoặc không qua được môn vị. Nghiệm pháp no muối: thực hiện bằng cách cho bệnh nhân nhịn đói trước 12 giờ, hút hết dịch vị gọi là dịch đói, bình thường <100ml. Sau đó cho bơm nhanh vào dạ dày 750 ml dung dịch muối 9%o, sau 30 phút hút dịch vị ra hết gọi là dịch ứ, bình thường < 200 ml. Trong trường hợp hẹp môn vị, dịch đói >200ml và nhất là dịch ứ > 200ml. Nếu dịch ứ 200-300 ml là hẹp ít, từ 300-500ml là hẹp vùa, >500ml là hẹp nhiều. Trong trường hợp hẹp hoàn toàn, dịch ứ 750 ml. Đế đánh giá hẹp cơ năng hay thực thế, cần làm nghiệm pháp no muối kéo dài, bằng BỆNH TIÊU HÓA cách cho bệnh nhân nhịn (nuôi bằng đường truyền) trong vòng 72 giờ và làm lại no muối. Nếu địch ứ và dịch đói trở lại bình thương là hẹp cơ năng. Nếu giám một phần là có góp phần cúa hẹp cơ năng, như do phù nề, hoặc co thắt môn vị. Nếu dịch ứ và dịch đói vẫn không thay đối là do hẹp thực thể. 5. Đo trào ngược dạ dày thực quản Bằng đặt một Ống thông qua môn vị, chất phóng xạ được bơm vào tá tràng, hoặc là chất tiết qua mật như Technitium 99 sau đó được phát hiện trong dạ dày. 6. Hình ảnh học - Chụp phim dạ dày-tá tràng baryt Hiện nay, có nội soi nên ít được sứ dụng, chụp đối quang kép thường dùng trong loét dạ dày tá tràng, hẹp môn vị, ung thư dạ dày, polyp dạ dày tá tràng. - Nội soi dạ dày tá tràng Được thực hiện một cách rộng rãi trong chấn đoán bệnh lỹ viêm, loét, ung thư, nhất ià kèm sinh thiết làm tế bào học; ngoài ra còn kết hợp với nội soi điều trị, nhất là trong điều trị cháy máu đường tiêu hóa cao và siêu âm qua nội soi. - Ccunera dạ dày Chí có tính chất nghiên cứu động học dạ dày. Tù sách Y HỌC PHỔ THÔNG Cận lâm sàng cho đạỉ ừàng 1. Đo áp lực trực đại tràng Đo áp lực cơ vòng hậu môn khi nghi, khi co do chù ỹ, và khí kích thích; đồng thời, đánh giá sự nhạy cám tmc tràng khi căng ra. Thực hiện bằng ống thông Ballonet cho phép đo đồng thời áp lực ớ phần cao do cơ vòng hậu môn trong và phần thấp do cơ vòng hậu môn ngoài. Áp lực khi nghi là sau khi đã thích nghi 10 phút, áp lực b'mh ihuờng là 60 - 90 cm H20, áp lực này thay đổi theo từng lứa tuối. Co cơ chủ động làng tăng nhanh áp lực tạm thời, chí kéo dài vài giây, vì làm mệt cơ. Tác dụng căng trực tràng duới áp lực thấp 20 - 50ml nuớc, cho phép đánh giá ức chế trực tràng hậu môn. Trong truờng hợp không giữ đuợc áp lực khi nghi của. cơ vòng hậu ngôn giảm, giảm truơng lực cơ vòng có thế do tốn thuơng cả 2 cơ, nhung thuờng là do cơ vòng trong đảm nhiệm. Trong một số trường hợp‘táo bón là do tảng trương lực cơ vòng. Trong trường hợp táo bón nặng, lợi ích chính của đo áp lực là để chấn đoán bệrủi Hirschprung làm mất phán xạ ức chế trực tràng hậu môn. BỆNH TIÊU HÓA 2, Đ iện cơ đổ của cơ vòng ngoài Thực hiện nhờ kim cắm vào bó cơ, người ta ghi được hoạt động thường xuyên, tăng cường khi, co cơ tự ỹ và khi đáp ứng căng trực tràng vừa phải, nhưng ngược lại bị ức chế tạm thời khi co thành bụng mạnh, như khi đi đại tiện. Trong trường họp bệnh thần kmh, số lượng sợi cơ chức năng bị giám, thì điện cơ đồ cũng giúp đánh giá sự co nghịch lý của cơ vòng ngoài. 3. Biểu đồ bài phân Nghiên cứu X-quang tĩnh và động sự bài phân cúa bóng tiạíc tràng bằng cách chụp nhuộm bóng trực tràng với hỗn hợp 400ml dung dịch bột khoai tây trộn vói baryt và 10 - 15ml bột dối quang. Phim chụp ớ tư thế bệnh nhân ngồi lúc nghi và lúc bài phần. Trên phim nghiêng xác định góc trực đại tràng, độ dốc cứa sàng hội âm khi rặn, xuống niêm mạc trực tràng-đại tràng sigma, sa trực tràng hoặc sa sàng hội âm. Biếu đồ bài phân cho thấy sự co cơ vệ-trục tràng nghịch ly lúc cổ gắng tống phân đó là không đều (anisme). 4.Thăm dò vận động đại tràng Bằng ky thuật Couturier và Chaussade đơn giản và dễ thực hiện. Uống polyethylen có chất chi điếm phóng xạ trong 3 ngày liên tiếp, vào một giờ nhất định, rồi theo dõi diễn biến của chất đồng vị phóng xạ vận chuyến qua ruột bằng máy đếm đồng vị phóng xạ. Tủ sách Y HỌC PHỔ THÔNG 5.Thời gian vận chuyển qua đại tràng Đế chấn đoán táo bón hay ía cháy, thường sử dụng phươngpháp Devroede, bằng cách cho bệnh nhân uống 20 liều chuấn chất cán quang có đánh dấu phóng xạ, rồi theo dõi diễn biến của thuốc cản quang bằng chụp phim bụng liên tiếp qua 3 giai đoạn đại tràng phải, đại tràng trái, và đại tràng tiếu khung và đo chất phóng xạ trong từng khu vực trên, ơ người lớn, thời gian vận chuyến tối đa đến cácđoạn ruột trên là: 38; 37 và 34 giờ. Cho kết quả tương tự siêu âm, nó còn giúp đánh giá sự xâm nhập và di căn cú ung thư vào trung thất, vào phổi và xương. 6. Hình ảnh học - Chụp đại tràng baryt. Cần chụp đối quang kép, chú yếu đê’chấn đoán các túi thừa, polyp, ung thư đại tràng và một phần trong chấn đo án lao hồi manh tràng, bệnh Crohn. -Nội soi đại tràng. Có thế thực hiện với soi trực tràng, đại tràng sigma và đại tràng toàn bộ giúp chấn đoán và điều trị nhiều bệnh lỹ đại tràng như viên, loét, túi thừa, polyp, bệnh Crohn và nhất là ung thư đại tràng.., -Siêu âm đại tràng qua đường nội soi. Được dùng đê’chẩn đoán các tốn thương ung thư nằm dưới niêm mạc, sự lan rộng của ung thư và di cán ra hạch kế cân. BỆNH TIÊU HÓA -Xét nghiệm tế bào. Chấn đoán tế bào học ống tiêu hóa dược thực hiện chú yếu bằng nội soi sinh thiết, hoặc bằng chải rứa lòng ống tiêu hóa, nhất là dạ dày, sau đó quay ly tâm lấy cặn lắng, làm phết quệt và nhuộm bằng phương pháp Papanicolaou, hoặc bằng phương pháp quệt như trong thương tốn niêm mạc thực quản và đại tràng, hoặc bằng phương pháp dùng bàn chái để chải rụng tế bào; sau đó thu gom và nhuộm tế bào học, hoặc dựa vào tính chất bắt màu một cách chọn lọc cúa tế bào ung thư đối với một số chất chí thị màu. Ví dụ tế bào ung thư đa dày rất có ái lực với tetracyclin và phát màu vàng với ánh sáng huỳnh quang. Cần lưu ỹ là, trong ung thư ống tiêu hóa cần thực hiện nhiều mẫu sinh thiết, ví dụ trong chấn doán ung thư đa dày cần lấy 6 -8 mẫu trên nhiều vòng và nhất là ớ vòng bờ của tổn thương. - Xét nghiệm vi trùng và kỹ sinh trùng. Chủ yếu được lấy qua các bệnh phẩm thải ra từ Ống tiêu hóa: - Xét nghiệm dịch vị qua ống thông như trong trường hợp tìm BK. Sinh thiết dạ dày đế nhuộm hoặc cấy tìm vi khuẩn Helicobacilterpyloné (HP). Nhuộm mẫu sinh thiết dạ dày bằng phương pháp cố đién Giemsa, có thê’phát hiện 80% HP có hình xoắn và có 4 tua hình sợi. Cấy HP cần môi trường đặc biệt vi yếm khí. Tủ sách Y HỌC PHỔ THÔNG Sinh thiết ruột non đê cấy vi khuấn như trong bệnh Whipple. Cấy phân hoặc soi tươi, nhuộm Giam đế tìm vi kliuấn gây bệnh. Đây là xét nghiệm thường được thực hiện đế tìm vi khuán gây bệnh như trong lỵ, thương hàn, tả, lao. Cấy máu trong trường hợp có nhiễm khuấn huyết như thương hàn, E. coli. Phản ứng huyết thanh để phát hiện kháng nguyên và kháng thế của vi kliuẩn, virus và ky sinh trùng. Lĩnh vực xét nghiệm này ngày càng được phổ biến do có nhiều tiến bộ như miễn dịch hu5mh quang, ELISA, ống thông ADN, miễn dịch đơn dòng và đa dòng, và nhất là bằng phương pháp phản ứng chuỗi trùng hợp (Polymcrisation chấn reaction -PCR). Tìm ung thư dạ dày bằng kháng nguyên AGE, ít đặc hiệu, vì có thê tăng trong nhiều loại ung thư tiêu hóa khác, vì vậy chỉ được dùng đế theo dõi sự tái phát của ung thu sau phẫu thuật. SGA (sulíoglycoprotein antigen) là nuột loại kháng nguyên glycoprotein do tế bào ung thu dạ dày tiết ra và tăng cao trong máu. Tuy nhiên, giá trị cũng tương tự ACE. Tim ung thư đại tràng bằng kháng nguyên ACE cũng có giá trị tương tự như trong ung thư dạ dày. Tim ung thư tụy bằng định lượng CA19.9. BỆNH TIÊU HÓA 4 Cận lâm sàng cho thực quản 1. Đo áp lực thực quản Mục đích nghiên cứu vận động thực quán, đê xác định trương lực và sức đề kháng cúa cơ vòng thực quán. Thực hiện bằng catheter có lỗ ớbên và cho truyền dòng nước chảy liên tục. Sự biến đối cúa áp lực truyền tương quan với sự biến đối áp lực trong lòng thực quán. Để phân tích vận động co và dân lúc nghi và khi nuốt, nuốt không có nước bọt gọi là nuốt khô, và nuốt nước còn gọi là nuốt uất. Cân đo áp lực đồng thời ở nhiều mUc cách nhau 5 cm, thời gian đo kéo dài khoáng 30 phút. Có thế bổ sung bằng nghiệm pháp kích thích bằng cách truyền vào thực quán acid chiohytiric hoặc bằng kích thích đau bằng cách căng 1/3 giữa thực quản bằng bóng. Hiện nay, đã có máy đế cùng lúc đo áp lực và ph thực quản nhất là đoạn dưới thực quản liên tục trong 24 giờ. Chí dịnh: -Cơn đau giảthắt ngục với điện tâmđồ bình thường. -Khó nuốt, nhưng nội soi bình thường. 1 ^ ^ Tu S3ch Y HỌC PHO THONG -Đểphát hiện cáctốn thươngthầnkinhcơthực quán. 2. Đo pH thực quản Bằng một điện cực thúy tinh nối với một máy pH kế, có thê theo dõi pH liên tục trong 24 giờ. Thực hiện bằng cách đưa điện cực vào dạ dày, sau đó kéo dần ra, khi nào thấy ph tăng đột ngột lên nhiều đơn vị, chứng tỏ điện cực nằm trong thực quản, thường đo ở vị trí 5 cm trên tâm vị. Chi định: được dùng trong trào ngược dạ dày -thực quản. 1. Thăm dò trào ngược dạ dày - thực quán bằng chụp nhấp nháy. Bằng cách theo dõi đồng vị phóng xạ sau khi đưa vào thực quán dịch treo sulfur có gắn Technitium 99. 3. Nghiệm pháp Berstem Bằng cách phân tích triệu chứng cùa bệnh nhân khi tưới HCI 0,1N vào lòng thực quản. Nếu có viêm thực quán thì sẽ có cám giác nóng rát. 4. Hình ảnh học Chụp thực quản baryt cần thực hiện với baryt mịn có độ nhờn cao (có thể trộn với lòng trắng trứng gà), nếu thuốc qua quá nhanh, có thế cho bệnh nhân chụp phim ờ tư thế nằm. Trong phim tráng lớp lớp mỏng, có thế thấy các nếp niêm mạc, thường dùng trong trường BỆNH TIÊU HÓA hợp dãn tĩnh mạch trướng thực quán, thưòng gặp ớ 1/3 dưới thực quản với hình ảnh tính mạch dãn lớn ngoàn ngoèo như trong trường hợp xơ gan. Trong viêm teo thực quản, có hình ánh chít hẹp đồng tâm; trong ung thư thực quán có hình ánh choán chỗ cúa khối u hoặc hình ánh hẹp không đồng tâm với thành nham nhớ, hoặc có vùng nhiễm cứng. Hình ảnh túi thừa lớn Zenker với cuống và có mức nước và hơi. Hình ánh tổn thương từ bên ngoài: đè vào thực quản như trong trưòng hợp nhĩ trái to, phình quai động mạch chú, khối u trung thất. 5. Soi thực quản Chú yếu được dùng đế chấn đoán các bệnh viêm loét thực quản, đặc biệt trong viêm loét thực quán do chất cháy bỏng, thường gây viêm teo chít hẹp thực quản, trong viêm thực quán do nấm, thường có các màng trắng dính thường gặp do bội nhiễm trong AIDS. Trong phình quai động mạch chủ có hình ánh u chấn, có nhịp đập. Trong dãn tính mạch trướng thực quản giúp phân độ theo Savary. Trong Ung thư thực quản gitíp chấn đoán vị trí, thường kèm theo sinh thiết đê’ giUp chấn đoán xác định, độ lan rộng theo bề mặt và loại ung thư, có thế phối hợp với nhuộm toludin ớ vùng nghi ngờ. llM Tủsách Y HỌC PHỔ THÔNG 6. Siêu âm thực quản qua nội soi Đây là xét nghiệm có giá trị giúp chấn đoán sớm, đặc biệt ung thư hạ niêm mạc, hoặc các di cán ung thư ớ chung quanh thực quán. BỆNH TIÊU HÓA 4 Cận lâm sàng ruột non 1. Khảo sát sự hấp thu của ruột non - Xét nghiệm thành phần cúa phân đê tìm hạt tinh bột, qua phản ứng Lugol cho màu xanh; tìm sợi thịt bằng soi kính hiến vi; phát hiện mỡ bằng phản ứng Su dan 3. Các xét nghiệm này chi có tính chất định tính. Đế đánh giá chính xác khá nàng hấp thu, mỡ nguôi ta cho bệnh nhân ăn mỗi ngày 50 g lipid trong 3 ngày liên tiếp, rồi định lượng mỡ trong phân. Bình thường <5g. - Nghiệm pháp D-xylose: buối sáng bụng đói cho bệnh nhân uống 25g, D-xylose trong 250 ml nước (làloại đường chi được hấp thụ ớđoạn đầu ruột non). Đo đường xylose trong máu sau 2 giờvà xylose niệu sau 5 giờ. Bình thường D-xylose máu >250mg/l và D-xylose niệu sau 5 giờ >5g. Trị số này giảm trong teo vi nhung mao như trong bệnh Coeliac, hoặc cắt đoạn ruột non dài. - Test Schilling: cho phép đánh giá sự hấp thu B12 liên quan đến việc thiếu yếu tố nội tại. Cho uống 0,5 microgam B12 Phóng xạ cobalt, sau khi đã tiêm trước đó 2 giờ 1.000 microgam B12 thường. Định lượng B12 Tủ sách Y HỌC PHổ THÔNG phóng xạ trong nước tiếu: ở người bình thường là 15 -40%; trong thiếu máu do thiếu B12 < 5%; trong thiếu máu do thiếu yếu tố nội tại hoặc cắt dạ dày toàn bộ, sau khi tiêm yếu tố nội tại thì ti lệ này sẽ gia tăng. Ti lệ này không tăng trong trường hợp rối loạn hấp thu B12 ớ hồi tràng và trong nhiễm sán dây bothiocephalus. Test này bị biến đối do suy thận, ía cháy, cường giáp, và (-) khi thiếu acid folic. -Độ thanh thải của ruột non với al-antitrypsin. Đè khảo sát bệnh viêm ruột non xuất tiết. Protein này bị húy bởi ph acid nhưng không bị thủy phân bới các men-ruột. Lượng thải ra trong phân trong 3 ngày là lượng tiết ra trong ruột non. Tí lệ nồng độ trong máu và trong phân là hệ số thanh lọc, bình thường <15ml/24giờ. - Test lactose: đế đánh giá sự thiếu men lactose. Tliực hiện bằng cách àn lactose và đính lượng glucose máu mỗi 30 phút trong 2 giờ. Bình thường thủy phân lactose để cho glucose và galactose và gây tăng đường máu ít nhất 0,2g/l ( l,lmmol): -Test thở ra hydro sau khi cho ăn lactose: kết quá nhạy hơn, lactose không được hấp thu sẽ bị húy. Bới vì, khuẩn ruột và làm gia tăng lượng hydro thải ra trong hơi thờ. 2. Xét nghiệm tìm khuẩn chí ruột Thực hiện bằng cách cấy dịch thông hống tràng, bình thường <106 vi khuấn/ml. Hoặc test thớ với BỆNH TIÊU HÓA iQl glycocholat có C14 một sự nhiễm khuấn sẽ khử liên kết. cúa muối mật và phóng thích sớm 14C02. 3.Thăm dò vận động - Đo thời gian vận chuyển đồng vị phóng xạ: cho phép đo đuợc sự vơi dạ dày và làm đầy đại ưàng, như vậy sẽ đo được thời gian vận chuyến qua ruột. Đo áp lực ruột bao gồm nghiên cứu 3 pha của phức hợp vận động. -Điện cơ đồ: hoạt động điện cơ ruột non được ghi bằng một điện cực đặt trong lòng ruột. Thời gian vận chuyến qua từng đoạn, có thế đo trong quá trinh vận chuyến cúa ruột non bằng cách tính thời gian xuất hiện chất màu đã được tiêm ớ đoạn trên. - Test thớ cho phép đo chất lên men hơi khi đế đại tràng do sự gia tăng hydro trong khí thớ ra. 4. Hình ảnh học - Chụp baryt ruột non ít được thực hiện, vì thời gian baryt qua ruột kéo dài và do hình ảnh chồng chéo lên nhau, không đánh giá được thưong tốn. Có thê chụp ruột non từng đoạn, nhất là đặt catheter theo dõi và bơm thuốc chụp từng đoạn, nhưng kết quá không nhạy và ít đặc hiệu, nên cũng ít được thực hiện. - Camera ruột non. Cần ống nội soi rất dài, chí thực hiện ớ một số I Tủ sách Y HỌC PHỔ THÔNG nước như Nhật Bán nhờ ống soi rất dài có gắn các vi thấu kính chuyên hình ảnh các vi sợi quang về máy camera khuếch đại đặt ớ bên ngoài. - Chụp nhuộm động mạch mạc treo. Để đánli giá tình trạng chít hẹp động mạch gây ra bệnh cảnh viêm ruột do thiếu máu cục bộ, hoặc đế phát hiện vị trí chảy máu sau khi dùng chất đồng vị phóng xạ Fe. BỆNH TIÊU HÓA 4 Điều trị đau dạ dầy cho phụ nữ mang thai (D người mới có thai bị đau dạ dày, tần suất đau nhiều hơn là do nôn mứa (dạ dày phải co bóp mạnh, ngược chiều đê đấy thức ăn ra). Khi hết nghén, nhu động cơ dạ dày và ruột do thai nghén sẽ giảm, đồng thời vị trí dạ dày bị thay đối do tứ cung to lên chèn ép khiến thức ăn chậm tiôu, dễ ú đọng dịch vị, làm nặng thêm thương tốn trong niêm mạc dạ dày. Nếu cơn đau dạ dày nhiều, nặng thì cần được điều trị bằng các thuốc thích hợp, do các thầy thuốc chuyên khoa tiêu hóa lựa chọn. Ngày nay, người ta đã biết rõ tác nhân gây đau dạ dày là một loại vi khuấn {helicobacter pylori) gây ra, vì thế, trong điều trị nhất thiết cần có kháng sinh diệt khuẩn, thuộc nhóm Tetracylin, có khi còn phối hợp với cả nhóm Metronidazol. Đây là những thuốc được khuyến cáo là không được dùng cho nguôi có thai. Ngoài ra, một số thuốc khác đế chữa bệnh dạ dày cũng được khuyên không nên dùng, hoặc nếu dùng thì phải thận trọng với người mang thai, như thuốc chUa Lansopazol, Cimetidin, Pamotidin hoặc Bismuth salicylat... 4Tủ sách Y HỌC PHổTHỎNG Người CÓ thai khi muốn dùng thuốc đế chữa chứng đau dạ dày, nhất thiết phái có chi định của thầy thuốc chuyên khoa tiêu hóa. Bộnh nhân cũng cần phái thông báo tình trạng thai nghén đế bác sĩ lựa chọn thuổc thích hợp nhất với hoàn cảnh cúa mình. Ngoài ra, đê chấn đoán và theo dõi tiến triển cúa bệnh, thầy thuốc có thể chi định soi hoặc chụp X quang dạ dày. Những việc này chí nên tiến hành khi thật sự cần thiết, còn nếu có thê trì hoãn được đến sau sinh, thì nên chờ đợi. BỆNH TIÊU HÓA Aspirin trong dự phòng u tuyên đại trực tràng Oó bằng chứng từ thực nghiệm trên động vật và từ các thứ nghiệm lâm sàng cho thấy rằng: aspirin và các thuốc kháng viêm không steroid có thế, giúp giám nguy cơ u tuyến đại trục tràng. Hai tliử nghiệm này được công bố trên cùng một số cúa tạp chí New England Journal ofMedicine đã xác định tác dụng. Trong thứ nghiệm đầu, 635 bệnh nhân có tiền sủ ung thư đại trực tràng, được lựa chọn ngẫu nhiên dùng aspirin 325mg hàng ngày hoặc đùng giả dược. Việc soi đại tràng cũng được thực hiện'một cách thường quy trong quá trình theo dõi bệnh nhân ung thu đại trực tràng. Sau trung bình 12,8 tháng, ti lệ phát hiện u tuyến (một hoặc nhiều u tuyến) là 17% ớ nhóm dùng aspirin, và 27% ớ nhóm dùng giả dược. Ti lệ trung bình bị u tuyến ớ 2 nhóm là 0.3 so với 0.5. như vậy là Aspirin đã làm giảm tới 35% nguy cơ phát hiện u tuyến.

Tài liệu liên quan