1. Quan nim ca H Chí Minh v con người
a. Con người được nhìn nhn như mt chnh th
­ HChí Minh xem xét con người như mt chnh ththng nht vtâm lc, thlc, trí lc và các
hot đng đa dng ca nó luôn vươn ti Chân­Thin­M.
­ HChí Minh cũng xem xét con người trong sthng nht ca hai mt đi lp: thin ­ ác, hay ­ d,
tt và xu, hin và d,…bao gm cmt xã hi và mt sinh vt. Tuy nhiên, “dù là tt hay xu, văn minh
hay dã man đu có tình”.
b. Con người c th, lch s
Ngoài vic xem xét con người theo nghĩa rng (“phm giá con người”, “gii phóng con người”,
“người ta”, “con người”, “ai”,…), phn ln Người xem xét con người trong các mi quan hcth: quan
hxã hi, quan hgiai cp; theo gii tính, la tui, nghnghip; trong khi thng nht ca cng đng dân
tc và trong quan hquc tế.
Con người trong tư tưởng HChí Minh là con người lch s­ cth: Nhng năm 20 ca thế kXX,
đó là con người bn x, nô l, báp bc, vô sn; sau cách mng tháng Tám, người thường viết nhân dân,
dân, đng bào, qun chúng nhân dân; trong xây dng chnghĩa xã hi, đó là nhng người lao đng chân
tay, lao đng trí óc, công nhân, nông dân, người ch,…
c. Bn cht con người mang tính xã hi
­ HChí Minh đưa ra mt đnh nghĩa đc đáo vcon người: “Chngười, nghĩa hp là gia đình, anh
em, hhàng, bu bn. Nghĩa rng là đng bào cnước. Rng na là cloài người”.
­ Người luôn đt con người, mi cá nhân con người trong mi quan hba chiu: quan hvi mt
cng đng nht đnh, trong đó mi người là mt thành viên; quan hvi mt chế đxã hi nht đnh,
trong đó con người được làm chhay báp bc, bóc lt; quan hvi tnhiên, mà con người là mt b
phn không tách ri, nhưng li luôn luôn “người hoá” tnhiên trong nhng cng đng xã hi nht đnh và
bquy đnh bi mt chế đxã hi nht đnh.
2. Quan đim ca H Chí Minh v vai trò ca con người và chiến lược “trng người”
a. Quan đim ca H Chí Minh v vai trò ca con người
­ Con người là vn quý nht, nhân tquyết đnh thành công ca snghip cách mng.
+ Nhân dân là người sáng to ra mi giá tr, cvt cht và tinh thn, và mi ca ci. Người khng
đnh: “Vô lun vic gì, đu do con người làm ra, và tnhđến to, tgn đến xa, đu thế c”.
+ Không chthy rõ vai trò ca con người, HChí Minh còn nhìn thy sc mnh ca con người khi
được tchc li. Người viết: “Trong bu tri không có gì quý bng nhân dân, trong thế gii không gì
mnh bng lc lượng đoàn kết ca nhân dân” và “Dmy ln không dân cũng chu/ Khó vn ln dân liu
cũng xong”.
Nhân dân là yếu tquyết đnh thành công ca cách mng: “Lòng yêu nước và sđoàn kết ca nhân
dân là mt lc lượng vô cùng to ln, không ai thng ni”[1].
­ Con người va là mc tiêu, va là đng lc ca cách mng; phi coi trng, chăm sóc, phát huy nhân
tcon người
+ HChí Minh khng đnh, mc tiêu ca cách mng là gii phóng con người, mang li tdo, hnh
phúc cho con người. Sut cuc đi mình, Người đã luôn đu tranh vì mc tiêu đó. Người nói: “Tôi chcó
mt ham mun, ham mun tt bc là làm sao cho nước ta được hoàn toàn đc lp, nhân dân được hoàn toàn
tdo, đng bào ai cũng có cơm ăn, áo mc, ai cũng được hc hành”. Trong Di chúc, Người cũng dành mi
quan tâm “đu tiên là công vic đi vi con người”.
+ Trong khi khng đnh, mc tiêu ca cách mng, HChí Minh cũng đng thi nhn mnh s
nghip gii phóng là do chính bn thân con người thc hin. Nghĩa là con người là đng lc ca cách
mng. Điu này thhin nim tin mãnh lit ca HChí Minh vào sc mnh ca nhân dân.
Con người là đng lc ca cách mng được nhìn nhn trên phm vi cnước, toàn thđng bào,
song trước hết là giai cp công nhân và nông dân. Công nông là gc cách mng.
Tuy nhiên, không phi mi con người đu trthành đng lc, mà phi là nhng con người được giác
ngvà tchc. Hphi có trí tu, bn lĩnh chính tr, đo đc, văn hoá… và được lãnh đo, dn đường. Vì
vy, phi tăng cường giáo dc nhân dân, phi tăng cường slãnh đo ca Đng cách mng.
+ Gia con người ­ mc tiêu và con người ­ đng lc có mi quan hbin chng vi nhau. Càng
chăm lo cho con người ­ mc tiêu tt bao nhiêu thì sto thành con người ­ đng lc tt by nhiêu. Ngược
li, tăng cường sc mnh ca con người ­ đng lc snhanh chóng đt được mc tiêu cách mng.
b. Quan đim ca H Chí Minh v chiến lược “trng người”
­ “Trng người” là yêu cu khách quan, va cp bách, va lâu dài ca cách mng.
Xut phát tquan nim coi con người là vn quý nht, là yếu tquyết đnh đi vi sthành bi ca
cách mng, là mc tiêu và đng lc ca cách mng, HChí Minh hết sc coi trng chiến lược con người.
Con người phi được đt vào vtrí trung tâm ca sphát trin, nhm phát huy cao nht mi tim
năng ca con người.
Chiến lược “trng người” va mang tính thường xuyên, cp bách, va mang tính cơ bn lâu dài,
phi làm công phu, tmĩ như người làm vườn vy.
­ “Mun xây dng chnghĩa xã hi, trước hết cn có nhng con người xã hi chnghĩa”
+ Chnghĩa xã hi sto ra nhng con người xã hi chnghĩa, nhng con người xã hi chnghĩa
li là chthca toàn bsnghip xây dng chnghĩa xã hi.
+ Không phi chcho kinh tế, văn hoá phát trin cao ri mi xây dng con người xã hi chnghĩa,
cũng không phi xây dng xong con người xã hi chnghĩa ri mi xây dng xã hi xã hi chnghĩa.
Vic xây dng con người phi đt ra tđu và quan tâm sut quá trình.
+ “Trước hết, cn có nhng con người xã hi chnghĩa”, có nghĩa là không phi tt cmi người
phi và có thtrthành người xã hi chnghĩa tht đy đ, tht hoàn chnh ngay mt lúc, mà chcó nghĩa
là, trước hết cn có nhng con người tiên tiến, có được nhng nét tiêu biu ca người xã hi chnghĩa đ
có thlàm gương và lôi cun người khác cũng như toàn xã hi xây dng con người mi; đng thi, h
cũng không ngng được hoàn thin, được nâng cao.
+ Xây dng con người mi là đào to, xây dng con người phát trin toàn din: Đc, Trí, Th, M.
+ Tiêu chun ca con người xã hi chnghĩa, theo HChí Minh:
Có tư tưởng xã hi chnghĩa: có ý thc làm ch, có tinh thn tp th, có tư tưởng mình vì mi
người, mi người vì mình, có tinh thn dám nghĩ, dám làm, dám chu trách nhim, quyết chí vươn lên, có
tinh thn tiến nhanh, tiến mnh, tiến vng chc lên chnghĩa xã hi.
Có đo đc và li sng xã hi chnghĩa: trung vi nước, hiếu vi dân, yêu thương con người, cn
kim liêm chính, chí công vô tư, có tinh thn quc tế trong sáng, li sng lành mnh.
Có tác phong xã hi chnghĩa: làm vic có kế hoch, bin pháp, có quyết tâm, tchc, klut, có
năng sut, cht lượng, hiu qucao, lao đng hăng say, không skhó, skh, làm vic vì lưọi ích ca xã
hi, tp thvà ca bn thân.
Có năng lc làm ch: làm chbn than, gia đình và công vic mình đm nhim, đsc khovà tư
cách tham gia làm chnhà nước và xã hi, thc hin tt quyn công dân; không ngng nâng cao trình đ
chính tr, văn hoá, khoa hc công ngh, chuyên môn nghip vđlàm ch.
Ngoài nhng tiêu chun chung trên, HChí Minh còn nêu nhng tiêu chun cthcho tng gii,
tng ngành.
­ Chiến lược “trng người” là mt trng tâm, mt bphn hp thành ca chiến lược phát trin kinh
tế­xã hi.
HChí Minh vn dng sáng to, phát trin quan đim ca Qun Trng: “Thp niên chi kế mc nhi
thmc, bách niên chi kế mc nhi thnhân” mà khng đnh: “Vì li ích mười năm phi trng cây/ Vì li
ích trăm năm phi trng người”.
+ “Trng người”, xây dng con người mi phi được thường xuyên đy mnh trong sut tiến trình
đi lên chnghĩa xã hi và phi đt được kết qucthqua tng chng đường ca thi kquá đ. Bi vì,
nếu sao nhãng vic trng người, nht đnh sdn đến nhng bt cp, hơn na còn là nhng suy thoái v
con người có thgây nhng hu qukhôn lường. R.Tagore nói: “mt ngày mà quên giáo hoá, ta lùi gn v
thú tính hơn”.
+ “Trng người”, xây dng con người mi phi được đt ra trong sut cuc đi mi người. Đây là
quyn li, cũng là trách nhim và nghĩa vca mi người vi snghip xây dng đt nước. Đng thi nó
cũng thhin strưởng thành, vươn lên ca mi cá nhân.
+ Nhng người có trách nhim trng người cũng phi được vun trng bi qun chúng nhân dân, bi
tp thnhng người đi trng và được trng, bi cuc sng thc tin và stvun trng trong sut cuc
đi ca chính h.
­ Nhng bin pháp đxây dng con người mi
Đthc hin chiến lược “trng người” có nhiu bin pháp, nhưng theo Chtch HChí Minh, giáo
dc đào to là quan trng nht. Người nói:
“Ngthì ai cũng như lương thin,
Tnh dy phân ra kd, hin.
Hin, dđâu phi là tính sn,
Phn nhiu do giáo dc mà nên”.
Óc ca trtrong sch như tm la trng. Nhum xanh thì nó sxanh. Nhum đthì nó sđ. Vì
vy, shc tp trong trường có nh hưởng rt ln cho tương lai ca thanh niên”.
Người cho rng, đ“trng người” có hiu qu, cn tiến hành đng bcác gii pháp sau:
+ Trước hết, mi người phi ttu dưỡng, rèn luyn. Tu dưỡng hàng ngày, bn bsut đi, gn vi
thc tin cách mng. Trong khi xây dng nhng đc tính tt, phi có bn lĩnh chng li mi thói hư tt
xu như li sng bàng quan, vkcá nhân, thiếu tinh thn trách nhim, chng tham nhũng, xa hoa, lãng phí,
+ Phi da vào sc mnh tchc ca chthng chính tr. Đó là vai trò ca chi bĐng, ca các
tchc chính tr­ xã hi như công đoàn, đoàn thanh niên, hi phn, hi thanh niên, sinh viên Vit Nam,…