HTRUYN ĐỘNG MI CA MÁY XÚC EKG­5

TS. Đào Đc To

Hi Khoa hc và Công nghMVit Nam

 


Máy xúc EKG 4,6 là mt


loi


máy  có  công sut


trung  bình, được


nhà

 


máy  Uralmash   (УЗТМ;  CHLB  Nga)   sn


xut


vi


số  lượng


ln.  Theo

 


Uralmash thì hđã xut xưởng trên 13.000 máy. Có đến hàng trăm máy đang được sdng rng rãi các mlthiên cũng như trên các công trường xây

 


dng


Vit


Nam. Nhng


năm va


qua loi


máy  này  đă được


các  cơ quan

 


chuyên ngành ca CHLB Nga nghiên cu, hin đi hóa, liên tc ci tiến và

nhng model cui cùng ca máy đã có dung tích gu là 5 m3 (EKG­5). Máy

xúc EKG­5 có htruyn đng máy phát – đng cơ (MF – ĐC) làm vic vi Khuyếch đi t(KĐT) hoc gn đây là bkích tbng tiristor (ТП ). Toàn  hthng máy phát được mt đng cơ không đng bcông sut ln lai dt. Hthng truyn đng này có các chtiêu năng lượng thp như hiu sut η < 0,8; cosφ < 0,6 và chi phí phc vcho công tác bo dưỡng t5 máy là khá  cao – 16.000 đến 20.000 USD/năm.

Do các kết qunghiên cu hin đi hóa htruyn đng ca máy, vào Quý III năm 2008 Thp Công ty “Rudautomatika” (CHLB Nga) đã tiến hành

 


thnghim


và đưa vào  vn


hành  có kết


quhtruyn


đng mi


cho máy

 


xúc  EKG­5 da


trên  nguyên  lý ca


htruyn


đng


“Bbiến


đi


tiristor ­

 


Đng cơ đin mt chiu cùng hthng các phin lc” (gi tt là htruyn đng “Т­Đ”).

Sơ đnguyên lý ca htruyn đng mi đi vi máy xúc EKG­5 được

 


mô  ttrên Hình  1 (trong sơ


đồ  này  s dng


các  ký hiu


bng


chữ  Nga đ

 


tin theo dõi trên sơ đmáy ca nhà chế to).

Tt ccác bbiến đi tiristor đu được lp đt theo sơ đcu tiristor

 


song  song  ­ đi


xng. Các tiristor nhãn hiu


МТ3­800­18  do t


hp  công ty

 


“Proton­electrotech”  (thành ph


Orel,  CHLB  Nga) chế


to. Đ


gim khi

 


lượng, các bbiến đi không được cách ly bi các cun cn, mà chúng được cp đin tmt máy biến áp lc chung. Các tiristor được  la chn có cùng mt xung dòng ngn mch. Đtăng cường khnăng n đnh vi nhiu trong sơ đtiristor người ta đã sdng các bđiu khin chuyên dùng. Sdng  các bnày kết hp vi các tiristor tác đng nhanh và mch lưới RC­ đã làm tăng đáng kđtin cy ca các bbiến đi tiristor các chế đlàm vic đc trưng ca chúng.

 


Đ bo v cho các đng cơ b biến đi khi b quá dòng trong trường hp “lt” ca b nghch lưu ngn mch trong mch phn ng người ta sdng các đin tr bo v.

chế đhãm ca đng cơ nâng h, khi mch cp đin cho phn ng ca đng cơ ct đin, người ta đưa vào mch này mt đin trphcùng vi các phanh hãm.

 

 

Di chuyển

 

Hình 1. Sơ đnguyên lý htruyn đng T ­ Đ ca máy xúc EKG­5

đây: Тр­р – máy biến áp du chế to cho máy xúc, nhãn hiu ТМЭ­400; ТК – máy ct dùng tiristor; ТП1…ТП4 ­ bbiến đi đo chiu bng tiristor; QF1...QF5 – cu dao tđng (attômat) bo vcho các bbiến đi khi bngn mch; QF6...QF9 – cu dao tự  đng bo vcho các đng cơ khi bquá dòng; R1...R4 – các đin trbo v; ФКУ – các bphin lc; П – đng cơ nâng ДПЭ­82 (công sut đnh mc Рн =175 kW, svòng quay  đnh mc nн = 740 vòng/min, dòng đin đnh mc Iн  = 410А, đin áp đnh mc Uн  = 460  V); Н, Х – đng cơ ra vào tay gu và di chuyn ДПЭ­52 (Рн = 54 kW, nн = 1200 vòng/min,  Iн = 150 А , Uн = 395 V); В1, В2 – đng cơ quay ДПВ­52 (Рн = 60 kW, nн  = 1230 vòng/min, Iн  = 220 А , Uн  = 305 V); КМS, KMP – công tc tơ đo chiu quay và di chuyn.

 

 


H truyn


đng chính ca máy xúc được


lp


đt


theo sơ


đhai mch

 


vòng song song, điu khin phthuc vào bđnh trcường đ. Đnâng cao hiu qusdng đng cơ và mrng vùng điu chnh tn svà mômen quay

 


ca  đng cơ


nâng  gu  người  ta s


dng  hai  vùng  điu  chnh.  Vic gim

 


cường đttrường ca đng cơ xy ra không chtrong quá trình nâng mà ctrong quá trình hgu, đng thi cũng xy ra ctrong quá trình tăng kích thích khi đy gu vào gương. Điu này làm gim chu kxúc và tăng năng sut máy xúc.

 


Các bphin ФКУ là các phin lc công sut phn kháng mt cp kết hp vi các phin lc mt chiu đi vi các sóng hài bc 5 và bc 7 được đu ni qua các khóa ngt dùng tiristor TK. Sdng các bphin lc ФКУ đã làm tăng đáng kcht lượng ca dòng đin trong htruyn đng. Hsméo ca dòng nm trong khong tКи.т=0,95 đến Ки.т=0,99 (xem Hình 2).

 

I 2 ms/ дел

 

 

0

t

 

 

а

I )

 

0

t

b

Hình 2 – Đ th dao đng dò) ng trong mch th cp ca MBA

а – trong trường hp không có blc ФКУ; b – và có blc ФКУ

 

Bphin lc ФКУ làm vic theo nguyên lý phthuc vào hàm ca tng dòng trong mch chính ca htruyn đng. Phthuc vào các thông sca

chu k, giá trca dòng có thtiến trước hoc trso vi giá trtrung bình

trong mt chu klàm vic, làm cho hiu sut ca toàn hthng có thđt Км1.

 


Bbiến


đi


ca


các truyn


đng


chính  trên  máy EKG­5 cùng vi


các

 


cu dao ca chúng có cu to thành ba triêng bit. Các tnày nm thng hàng phía sau sàn máy cùng vi MBA lc, đúng vtrí ca t5 máy cũ. Đcó ththc hin vic cân bng máy vmt trng lc, vtrí này người ta còn phi đt bsung mt đi trng nng đến gn 5 tn.

Các htruyn đng phđược đt trong tủ ở phía bên phi ngay cnh bung lái. phía sau tcha htruyn đng ph, ngay gn vi ca bung máy là tđiu khin và cun cm ca các phin lc. Vi mc đích làm mát  cho các tđin ca phin lc ФКУ, người ta đưa các tnày ra khi gian máy và đt chúng ngay dưới cu thang ca gian máy.

Máy EKG­5 đu tiên được thử  nghim trong mt tun làm vic liên tc

 


vi chế


đhai  ca trong  mt  ngày và  máy  đã xúc  được  tt c


120.000 tn

 


qung. Trong hai tháng làm vic tiếp theo, tuân thnghiêm ngt biu đchu kca m, máy đã xúc cho ô tô và toa đường st được 300.000 tn qung.

Các sliu so sánh khi tiến hành theo dõi, đo đc trong các chu klàm vic ca máy xúc EKG­5 cho thy máy xúc vi htruyn đng T­Đ có dòng

 


trong mch đng lc (cùng vi nó là công sut tiêu th) gim đi so vi máy  cũ (htruyn đng (MF­ĐC) đến hơn 1,5 ln (Hình 3).

 

I ,A

85

 

 

0

t

I ,A а)

85

 

0

t

b)

Hình 3 – Đthmô tdòng trong mch sơ cp ca máy biến áp а – Trong htruyn đng MF­ĐC; b – trong htruyn đng Т­Đ

 

Các kết qutheo dõi trong thi gian dài, trong cùng nhng điu  kin th

 


nghim


như  nhau ca


các  cán  b“Rudautomatika”  và  cán  bkthut m

 


vùng Belgôrôd (CHLB Nga) trong sut quá trình làm vic ca máy xúc EKG­5

 


cho  thy sut