Sử dụng Bảo tàng Mĩ thuật Việt Nam trong dạy học Lịch sử ở trường trung học phổ thông

Đăng ngày 10/16/2019 1:40:59 PM | Thể loại: | Lần tải: 0 | Lần xem: 2 | Page: 10 | FileSize: 0.47 M | File type: DOCX
Sử dụng Bảo tàng Mĩ thuật Việt Nam trong dạy học Lịch sử ở trường trung học phổ thông. Bài viết đề xuất những định hướng cho việc sử dụng Bảo tàng Mĩ thuật Việt Nam trong dạy học Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỷ XIX và kết quả bước đầu của việc tiến hành thử nghiệm sư phạm tại trường THPT Trung Giã (Sóc Sơn, Hà Nội).
Sdng Bo tàng Mĩ thut Vit Nam
trong dy hc Lch sửở trường trung hc phthông
HOÀNG THANH TÚ­ Trường Đi hc Giáo dc – ĐHQG Hà Ni
CHU NGC QUNH­ trường Đi hc Sưphm Hà Ni 2
Tóm tt: Bo tàng không chlà nơi lưu gibng chng lch sca mt quc
gia, dân tc mà còn là mt môi trường hc tp bích dành cho hc sinh. Các hin vt,
tranh nh…trưng bày ti bo tàng là minh chng sng đng góp phn giúp HS tìm
hiu, khám phá lch s.Mi bo tàng có ni dung trưng bày khác nhau nên có ưu thế
riêng trong vic dy và hc LS. Trong đó, Bo tàng Mthut Vit Nam là nơi trưng
bày, gii thiu các tác phm nghthut, hi ha tiêu biu ca dân tc. Trên cơ s
phân tích vai trò ca Bo tàng Mthut Vit Nam, kho sát thc trng sdng Bo
tàng này trong dy hc lch sử ở trường THPT, bài viết đxut nhng đnh hướng
cho vic sdng Bo tàng Mthut Vit Nam trong dy hc Lch sVit Nam t
ngun gc đến gia thế kXIX và kết qubước đu ca vic tiến hành thnghim
sưphm ti trường THPT Trung Giã (Sóc Sơn, Hà Ni).
Tkhoá: Bo tàng Mthut Vit Nam, dy hc lch s
Mđu
Bo tàng không chlà nơi lưu gibng chng lch sca mt quc gia, dân tc
mà còn là mt môi trường hc tp bích dành cho hc sinh (HS). Các hin vt, tranh
nh…trưng bày ti bo tàng là minh chng sng đng góp phn giúp HS tìm hiu,
khám phá lch s(LS).
Mi bo tàng có ni dung trưng bày khác nhau nên có ưu thế riêng trong vic
dy và hc LS. Trong đó, Bo tàng Mthut Vit Nam (MTVN) là nơi trưng bày, gii
thiu các tác phm nghthut, hi ha tiêu biu ca dân tc. Đây là nơi khng đnh
đc đim, tinh thn, tư tưởng và quan nim ca nn mthut Vit Nam. Thông qua
các tác phm nghthut đó, HS có thtìm hiu vnhân vt LS, các skin, hin
tượng LS tci ngun đến thi kì xây dng và bo vđt nước. Bi mi tác phm
mthut tngàn xưa đến nay là nhng bc tranh thu nh cha đng giá trLS vi
phong cách đm đà bn sc dân tc.
1. Vai trò ca Bo tàng MTVN trong dy hc Lch s
1
Bo tàng MTVN sưu tm và bo qun trên 18.000 tài liu, hin vt thhin
qua các chuyên đ: mthut thi Tin – Sơ s; mthut tthế kXI đến thế k
XIX (mthut thi Lý – Trn, mthut thi kLê Sơ – Mc – Lê Trung Hưng, m
thut thi Tây Sơn – thi Nguyn); mthut đương đi, mthut ng dng; m
thut dân gian; gm nghthut Vit Nam tthế kXI đến thế kXX. Vi ni dung
trưng bày mch lc, khúc triết theo trc dc thi gian ca LS mthut và đa dng
loi hình, cht liu như gm, tranh sơn mài, sơn du, la, giy…Bo tàng MTVN có
ưu thế đc bit trong vic giúp HS tvic cm thđược nét đp, nét đc sc ca
nhng tác phm nghthut Vit Nam tiêu biu đến vic hiu, phân tích và khám phá
ni dung LS được thhin qua các tác phm nghthut đó.Như vy, các tư liu, hin
vt trưng bày ti Bo tàng MTVN giúp cho HS có cái nhìn toàn din nht vsphát
trin ca nn mthut nước nhà và nâng cao hiu biết vLS văn hóa ca dân tc.
Nn mthut đó mc dù chu nh hưởng ca mt snn văn hóa xung quanh mt
vài yếu tvà trong nhng thi kì nht đnh, nhưng phong cách sáng to cũng như ni
dung LS được phn chiếu trong đó hoàn toàn mang tinh thn, tư duy ca người Vit
Nam, to nên mt bc tranh toàn cnh đm bn sc dân tc.
Da trên cơ squan sát tài liu, hin vt ca bo tàng, tham gia các hot đng
hc tp, HS được rèn luyn các kĩ năng quan sát, miêu t, thuyết trình, tho lun, sưu
tm – xlý thông tin, làm vic nhóm... Tđó, HS hc cách tư duy ca nhà shc
thông qua vic phân tích, tng hp thông tin tcác tư liu và rút ra nhn xét, kết lun
vbn cht ca các skin, hin tượng LS, lý gii mi liên hgia các skin,
hin tượng đó, to hng thú hc tp LS.
Ví d: thi kì nguyên thy là thi kì LS cách rt xa thi đi mà HS đang sinh
sng, do đó đcó cái nhìn sng đng và chân thc hơn vđi sng tinh thn ca
người nguyên thy trên đt nước ta thi kì này, GV có thgii thiu cho HS quan
sáthìnhkhc
mt
người
vách
đá
hang
Đng
Ni
(Đng
Tâm,
Lc
Thy,
Hòa
Bình)đang
được
trưng
bày
ti
Bo
tàng
MTVN.
GV
có
th
đt
câu
hi
yêu
cu
HSquan sát, miêu tnhư: “Trên vách đá hang Đng Ni có bao nhiêu hình khc? Đó là
nhng hình gì?”. Sau đó, HS liên hvi kiến thc đã được hc đtrao đi, tho lun
các vn đ: “Ch Y được khc trên đu ca ba hình mt người tượng trưng cho điu
gì? Ti sao người nguyên thy li khc hình đó?; Em có nhn xét gì v tư duy hình
tượng và ngh thut ca cư dân thuc văn hóa Hòa Bình?”. Tnhng nhim vhc
tp trên, HS không chhiu hơn cuc sng con người thi kì này mà còn hình dung v
thm mĩ ca con người và cuc sng, tín ngưỡng nguyên thy xa xưa.
Đi vi Bo tàng MTVN, vi phong cách trưng bày đc đáo các tác phm ngh
thut theo tng thi kì LS còn giúp HS cm thvà hiu được trong sut chiu dài LS,
2
dân tc ta đã to nên mt nn mthut phong phú, đa dng. Mc dù mi ln đt
nước bxâm lăng là mt ln nn văn hóa dân tc bththách, tàn phá nhưng cho đến
nay, nn văn hóa nghthut đó không nhng không bđng hóa mà bn sc dân tc
càng được khng đnh hơn. Bên cnh đó, mi tác phm nghthut, mi bc tranh
trưng bày ti Bo tàng MTVN đu mang trong đó nhng thông đip, không chcha
đng thông đip LS mà còn làcm xúc, tâm tư, nguyn vng, ssáng to, shi sinh
gian khca nhng người nghsĩ đương thi mà HS cn trân trng, gigìn và phát
huy.
2. Vài nét vthc trng sdng Bo tàng MTVN trong dy hc Lch s
Kho sát được tiến hành vi 20 GV và 378 HS 4 trườngTHPT thuc Hà Ni
gm: THPT Tây H, THPT Kim Liên,THPT Trung Giã (Sóc Sơn), THPT Sơn Tây và
các trường THPT Ninh Giang (Hi Dương), THPT Tây Tin Hi (Thái Bình) và là cơ
sphác hovài nét vthc trng sdng Bo tàng MTVN trong dy hc Lch s.
Thc tế cho thy bo tàng là la chn thích hp đtchc hot đng ngoi
khóa cũng nhưhot đng tri nghim sáng to cho HS, nhưng phn lný kiến GV cho
biết chưa tng sdng bo tàngđtchc các hot đng này (chiếm 80%). Do trong
quá trình tchc GV còn gpnhiu khó khăn như: thi gian, kinh phí,shp tác, phi
hp nhit tình và trách nhim ca các GV trong tbmôn, đc bit là khó khăn trong
victhiết kế, xây dng chương trình hot đng có ththu hút stham gia ca HS. Ti
bo tàng nói chung và Bo tàng MTVN nói riêng, HS chyếu được tham quan hoc
nghe kchuyn còn các hot đng khác như văn ngh, trò chơi LS, xem phim, sân
khu hóa, sưu tm, tìm hiu và khám phá các hin vt… còn rt hn chế, cth
được thhin trong biu đ1 dưới đây:
Mc dù đhiu được ni dung LS được phn ánh qua mi bc tranh hay tác
phm nghthut điêu khc, to hình là điu không ddàng nhưng tt cý kiến GV
(chiếm 100%) và ý kiến HS (chiếm 80.5%) cho biết có thtìm hiu skin, hin
tượng hay nhng vn đLS thông qua các tư liu, hin vt đang được trưng bày ti
Bo tàng MTVN. Cth: khi được hi ni dungLS nào được phn ánh qua tác phm
nghthut“Hình thuyn trên tang trng đng NgcLũ (thuc văn hóa thi kì Tin s
­ Sơ sca Vit Nam) đa sHS đu trli được hin vt phn ánhđi sng vt
cht và tinh thn ca cưdân Vit c”. Đi vi bc tranh “Trái tim và nòng súng” (ha
sĩ Hunh Văn Gm)HS cho là đã thhin “tinh thn chiến đu ca nhân dân Vit
Nam, tiêu biu là người ph n. Đng thi, th hin s tàn ác ca chiến tranh, ca
3
HƯỚNG DẪN DOWNLOAD TÀI LIỆU

Bước 1:Tại trang tài liệu slideshare.vn bạn muốn tải, click vào nút Download màu xanh lá cây ở phía trên.
Bước 2: Tại liên kết tải về, bạn chọn liên kết để tải File về máy tính. Tại đây sẽ có lựa chọn tải File được lưu trên slideshare.vn
Bước 3: Một thông báo xuất hiện ở phía cuối trình duyệt, hỏi bạn muốn lưu . - Nếu click vào Save, file sẽ được lưu về máy (Quá trình tải file nhanh hay chậm phụ thuộc vào đường truyền internet, dung lượng file bạn muốn tải)
Có nhiều phần mềm hỗ trợ việc download file về máy tính với tốc độ tải file nhanh như: Internet Download Manager (IDM), Free Download Manager, ... Tùy vào sở thích của từng người mà người dùng chọn lựa phần mềm hỗ trợ download cho máy tính của mình  
2 lần xem

Sử dụng Bảo tàng Mĩ thuật Việt Nam trong dạy học Lịch sử ở trường trung học phổ thông. Bài viết đề xuất những định hướng cho việc sử dụng Bảo tàng Mĩ thuật Việt Nam trong dạy học Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỷ XIX và kết quả bước đầu của việc tiến hành thử nghiệm sư phạm tại trường THPT Trung Giã (Sóc Sơn, Hà Nội)..

Nội dung

Sử dụng Bảo tàng Mĩ thuật Việt Nam trong dạy học Lịch sửở trường trung học phổ thông HOÀNG THANH TÚ­ Trường Đại học Giáo dục – ĐHQG Hà Nội CHU NGỌC QUỲNH­ trường Đại học Sưphạm Hà Nội 2 Tóm tắt: Bảo tàng không chỉ là nơi lưu giữ bằng chứng lịch sử của một quốc gia, dân tộc mà còn là một môi trường học tập bổ ích dành cho học sinh. Các hiện vật, tranh ảnh…trưng bày tại bảo tàng là minh chứng sống động góp phần giúp HS tìm hiểu, khám phá lịch sử.Mỗi bảo tàng có nội dung trưng bày khác nhau nên có ưu thế riêng trong việc dạy và học LS. Trong đó, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam là nơi trưng bày, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật, hội họa tiêu biểu của dân tộc. Trên cơ sở phân tích vai trò của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, khảo sát thực trạng sử dụng Bảo tàng này trong dạy học lịch sử ở trường THPT, bài viết đề xuất những định hướng cho việc sử dụng Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam trong dạy học Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỉ XIX và kết quả bước đầu của việc tiến hành thử nghiệm sưphạm tại trường THPT Trung Giã (Sóc Sơn, Hà Nội). Từkhoá: Bảo tàng Mỹthuật Việt Nam, dạy học lịch sử Mởđầu Bảo tàng không chỉlà nơi lưu giữbằng chứng lịch sửcủa một quốc gia, dân tộc mà còn là một môi trường học tập bổ ích dành cho học sinh (HS). Các hiện vật, tranh ảnh…trưng bày tại bảo tàng là minh chứng sống động góp phần giúp HS tìm hiểu, khám phá lịch sử(LS). Mỗi bảo tàng có nội dung trưng bày khác nhau nên có ưu thế riêng trong việc dạy và học LS. Trong đó, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (MTVN) là nơi trưng bày, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật, hội họa tiêu biểu của dân tộc. Đây là nơi khẳng định đặc điểm, tinh thần, tư tưởng và quan niệm của nền mỹ thuật Việt Nam. Thông qua các tác phẩm nghệ thuật đó, HS có thể tìm hiểu về nhân vật LS, các sự kiện, hiện tượng LS từ cội nguồn đến thời kì xây dựng và bảo vệ đất nước. Bởi mỗi tác phẩm mỹ thuật từ ngàn xưa đến nay là những bức tranh thu nhỏ chứa đựng giá trị LS với phong cách đậm đà bản sắc dân tộc. 1. Vai trò của Bảo tàng MTVN trong dạy học Lịch sử 1 Bảo tàng MTVN sưu tầm và bảo quản trên 18.000 tài liệu, hiện vật thể hiện qua các chuyên đề: mỹ thuật thời Tiền – Sơ sử; mỹ thuật từ thế kỷ XI đến thế kỷ XIX (mỹ thuật thời Lý – Trần, mỹ thuật thời kỳ Lê Sơ – Mạc – Lê Trung Hưng, mỹ thuật thời Tây Sơn – thời Nguyễn); mỹ thuật đương đại, mỹ thuật ứng dụng; mỹ thuật dân gian; gốm nghệ thuật Việt Nam từ thế kỷ XI đến thế kỉ XX. Với nội dung trưng bày mạch lạc, khúc triết theo trục dọc thời gian của LS mỹ thuật và đa dạng loại hình, chất liệu như gốm, tranh sơn mài, sơn dầu, lụa, giấy…Bảo tàng MTVN có ưu thế đặc biệt trong việc giúp HS từ việc cảm thụđược nét đẹp, nét đặc sắc của những tác phẩm nghệ thuật Việt Nam tiêu biểu đến việc hiểu, phân tích và khám phá nội dung LS được thểhiện qua các tác phẩm nghệthuật đó.Như vậy, các tư liệu, hiện vật trưng bày tại Bảo tàng MTVN giúp cho HS có cái nhìn toàn diện nhất về sự phát triển của nền mỹ thuật nước nhà và nâng cao hiểu biết về LS văn hóa của dân tộc. Nền mỹ thuật đó mặc dù chịu ảnh hưởng của một số nền văn hóa xung quanh ở một vài yếu tố và trong những thời kì nhất định, nhưng phong cách sáng tạo cũng như nội dung LS được phản chiếu trong đó hoàn toàn mang tinh thần, tư duy của người Việt Nam, tạo nên một bức tranh toàn cảnh đậm bản sắc dân tộc. Dựa trên cơ sở quan sát tài liệu, hiện vật của bảo tàng, tham gia các hoạt động học tập, HS được rèn luyện các kĩ năng quan sát, miêu tả, thuyết trình, thảo luận, sưu tầm – xử lý thông tin, làm việc nhóm... Từ đó, HS học cách tư duy của nhà sử học thông qua việc phân tích, tổng hợp thông tin từ các tư liệu và rút ra nhận xét, kết luận về bản chất của các sự kiện, hiện tượng LS, lý giải mối liên hệ giữa các sự kiện, hiện tượng đó, tạo hứng thú học tập LS. Ví dụ: thời kì nguyên thủy là thời kì LS cách rất xa thời đại mà HS đang sinh sống, do đó để có cái nhìn sống động và chân thực hơn về đời sống tinh thần của người nguyên thủy trên đất nước ta ở thời kì này, GV có thể giới thiệu cho HS quan sáthìnhkhắc mặt người ở vách đá hang Đồng Nội (Đồng Tâm, Lạc Thủy, Hòa Bình)đang được trưng bày tại Bảo tàng MTVN. GV có thể đặt câu hỏi yêu cầu HSquan sát, miêu tảnhư: “Trên vách đá hang Đồng Nội có bao nhiêu hình khắc? Đó là những hình gì?”. Sau đó, HS liên hệ với kiến thức đã được học để trao đổi, thảo luận các vấn đề: “Chữ Y được khắc trên đầu của ba hình mặt người tượng trưng cho điều gì? Tại sao người nguyên thủy lại khắc hình đó?; Em có nhận xét gì về tư duy hình tượng và nghệ thuật của cư dân thuộc văn hóa Hòa Bình?”. Từ những nhiệm vụ học tập trên, HS không chỉ hiểu hơn cuộc sống con người thời kì này mà còn hình dung về thẩm mĩ của con người và cuộc sống, tín ngưỡng nguyên thủy xa xưa. Đối với Bảo tàng MTVN, với phong cách trưng bày độc đáo các tác phẩm nghệ thuật theo từng thời kì LS còn giúp HS cảm thụ và hiểu được trong suốt chiều dài LS, 2 dân tộc ta đã tạo nên một nền mỹ thuật phong phú, đa dạng. Mặc dù mỗi lần đất nước bị xâm lăng là một lần nền văn hóa dân tộc bị thử thách, tàn phá nhưng cho đến nay, nền văn hóa nghệ thuật đó không những không bị đồng hóa mà bản sắc dân tộc càng được khẳng định hơn. Bên cạnh đó, mỗi tác phẩm nghệ thuật, mỗi bức tranh trưng bày tại Bảo tàng MTVN đều mang trong đó những thông điệp, không chỉ chứa đựng thông điệp LS mà còn làcảm xúc, tâm tư, nguyện vọng, sự sáng tạo, sự hi sinh gian khổ của những người nghệ sĩ đương thời mà HS cần trân trọng, giữ gìn và phát huy. 2. Vài nét vềthực trạng sửdụng Bảo tàng MTVN trong dạy học Lịch sử Khảo sát được tiến hành với 20 GV và 378 HS ở4 trườngTHPT thuộc Hà Nội gồm: THPT Tây Hồ, THPT Kim Liên,THPT Trung Giã (Sóc Sơn), THPT Sơn Tây và các trường THPT Ninh Giang (Hải Dương), THPT Tây Tiền Hải (Thái Bình) và là cơ sởphác hoạvài nét vềthực trạng sửdụng Bảo tàng MTVN trong dạy học Lịch sử. Thực tế cho thấy bảo tàng là lựa chọn thích hợp để tổ chức hoạt động ngoại khóa cũng nhưhoạt động trải nghiệm sáng tạo cho HS, nhưng phần lớný kiến GV cho biết chưa từng sửdụng bảo tàngđể tổ chức các hoạt động này (chiếm 80%). Do trong quá trình tổ chức GV còn gặpnhiều khó khăn như: thời gian, kinh phí,sự hợp tác, phối hợp nhiệt tình và trách nhiệm của các GV trong tổ bộ môn, đặc biệt là khó khăn trong việcthiết kế, xây dựng chương trình hoạt động có thể thu hút sự tham gia của HS. Tại bảo tàng nói chung và Bảo tàng MTVN nói riêng, HS chủ yếu được tham quan hoặc nghe kể chuyện còn các hoạt động khác như văn nghệ, trò chơi LS, xem phim, sân khấu hóa, sưu tầm, tìm hiểu và khám phá các hiện vật… còn rất hạn chế, cụ thể được thểhiện trong biểu đồ1 dưới đây: Mặc dù để hiểu được nội dung LS được phản ánh qua mỗi bức tranh hay tác phẩm nghệ thuật điêu khắc, tạo hình là điều không dễ dàng nhưng tất cả ý kiến GV (chiếm 100%) và ý kiến HS (chiếm 80.5%) cho biết có thể tìm hiểu sự kiện, hiện tượng hay những vấn đề LS thông qua các tư liệu, hiện vật đang được trưng bày tại Bảo tàng MTVN. Cụ thể: khi được hỏi nội dungLS nào được phản ánh qua tác phẩm nghệthuật“Hình thuyền trên tang trống đồng NgọcLũ” (thuộc văn hóa thời kì Tiền sử ­ Sơ sử của Việt Nam) đa số HS đều trả lời được hiện vật phản ánh“đời sống vật chất và tinh thần của cưdân Việt cổ”. Đối với bức tranh “Trái tim và nòng súng” (họa sĩ Huỳnh Văn Gấm)HS cho là đã thể hiện “tinh thần chiến đấu của nhân dân Việt Nam, tiêu biểu là người phụ nữ. Đồng thời, thể hiện sự tàn ác của chiến tranh, của 3 bọn xâm lược…”.Có thể thấy, GV và HS đều cảm nhận được mỗi bức tranh hay tác phẩm nghệ thuật điêu khắc, tạo hình đều chứa đựng những giá trị vật chất, tinh thần, là bức tranh “thu nhỏ” phản ánh một sựkiện hay một vấn đề LS. Đánh giá về mức độ hiệu quả của việc sử dụng hiện vật của Bảo tàng MTVN trong dạy và họcLS, ý kiến của HS nhưsau: 4 Bảng 1: Ý kiến đánh giá của HS vềmức độhiệu quảcủa việc sửdụng Bảo tàng MTVN trong học tập LS (%) Mức độđánh giá Tiêu chí đánh giá Tạo biểu tượng về nhân vật LS Nhớ và hiểu bản chất của sựkiện, hiện tượng LS. Phát triển kĩ năng tư duy, kĩ năng thực hành. Bồi dưỡng tình cảm yêu mến, trân trọng giá trịLS. Rất hiệu quả 37.6 35 36.4 47.6 Hiệu Bình Ít hiệu quả thường quả 43.4 30.2 3.9 43.2 30.2 6.5 37.4 21.3 7.3 40.2 21.8 5.9 Không hiệu quả 1.8 1.5 0.5 4.1 Tuy nhiên, nhiều GV (60 % ý kiến) và HS (83.9% ý kiến) chưa bao giờ đến Bảo tàng MTVN, cho dù là đến với mục đích giải trí, vui chơi cũng chiếm tỉ lệ rất thấp. Như vậy, qua nghiên cứu thực tiễn cho thấy, Bảo tàng MTVN ­ một trong những bảo tàng Quốc gia bảo tồn và tôn vinh những giá trị thẩm mĩ đặc sắc và tinh hoa của dân tộc mà GV hoàn toàn có thể khai thác để sử dụng trong dạy và học LS vẫn chưa được sửdụng đúng với vai trò và ý nghĩa của nó. 3. Sử dụng Bảo tàng MTVN trong dạy học Lịch sửViệt Nam từ nguồn gốc đến giữa thếkỉXIX Lịch sử Việt Nam từ nguồn gốc đến giữa thế kỉ XIX là thời kì hình thành nên những truyền thống tốt đẹp của dân tộc như truyền thống yêu nước, truyền thống đoàn kết, cần cù, chăm chỉ…và cũng là thời kì nền văn hóa dân tộc được hình thành, phát triển, đạt được những thành tựu rực rỡ còn được bảo lưu cho đến nay. Do đó, GV có thểsửdụng Bảo tàng MTVN theo các hướng sau: Tổchứchoạtđộngtrảinghiệmsángtạo 5 Tại bảo tàng, GV có thể kết hợp linh hoạt các phương pháp và hình thức tổ chức cho HS như tham quan, đóng vai hướng dẫn viên bảo tàng; tổ chức Hội thi/Cuộc thi như: thi ve,thi thơitrang, thi chup anh, thi kê chuyên theo tranh, hôi thi hoc sinh thanh lich…; tổ chức sự kiện như: cac buôi triên lam , hôi diên nghê thuât, chuyến đi khám phá văn hóa đất nước; tổchức hoạt động giao lưu với những nhân vật điển hình thuộc lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật; tổ chức diễn đàn tao môi trương cho HS đươc bay to y kiên vênhưng vân đêcac em quan tâm. Ví dụ: “con Nghê” là một sáng tạo mang nhiều ý nghĩa tâm linh của người Việt, nó khác với Lân – một vật linh trong văn hóa Trung Quốc. Mặc dù Nghê thấy ở khắp nơi, từ đền chùa, miếu mạo cho đến nhà ở của nhiều gia đình, nhưng không nhiều HS quan tâm và hiểu được ý nghĩa của vật linh này đối với đời sống tâm linh của dân tộc. Do đó, GV có thể sử dụng các hiện vật về Nghê, cùng với các tư liệu đang được lưu trữ tại Bảo tàng MTVN để tổ chức Chương trình Tọa đàm “Nghê ­ Một biểu tượng tạo hình thuần Việt” vớichủ đề Tìm hiểu về nghệ thuật tạo hình trong văn hóa dân gian Việt Nam.Chương trình này bao gồm các hoạt động như: Tham quan bảo tàng; Trao đổi, thảo luận với diễn giảvềý nghĩa, vịtrí, vai trò cũng như cách phân loại hình dáng, chất liệu tạo hình Nghê của người Việt; tiếp theo, các nhóm HS thi làm mặt nạ hình Nghê vui Trung thu bằng giấy bồi dưới sự hướng dẫn của GV và nhân viên bảo tàng. Thông qua các hoạt động trên, HS được khám phá, trải nghiệm sâu sắc với các hiện vật của Bảo tàng để tìm hiểu về một vấn đề có ý nghĩa tâm linh đối với dân tộc Việt Nam mà các em chưa có điều kiện tiếp cận nhiều trong chương trình nội khóa. Sửdụng tưliệu bảo tàng đểtổ chức dạy học tích hợp Trong dạy học LS có thể tích hợp nội dung kiến thức của nhiều môn học khác nhau như Ngữ văn, Địa lý, Giáo dục công dân, Giáo dục Quốc phòng – An ninh, Sinh học, Âm nhạc và Mĩ thuật… Việc sử dụng tư liệu của Bảo tàng MTVN để tiến hành dạy học tích hợp với nội dung kiến thức LS trong chương trình góp phần giúp HS hình thành năng lực thẩm mĩ, sáng tạo nghệ thuật. Ví dụ: Để dạy học bài 14 “Các quốc gia cổ đại trên đất nước Việt Nam”, GV có thể khai thác, sử dụng các hiện vật như: họa tiết hoa văn trang trí trên mặt trống đồng Ngọc Lũ, Hữu Chung, Miếu Môn; các con giống, các loại đồ đựng bằng gốm, đồ trang sức của phụ nữ, một số loại hình công cụ lao động sản xuất và vũ khí, bức tranh “Ngày hội mùa của cư dân nông nghiệp”…để hướng dẫn HS tìm hiểu kiến thức LS. Bên cạnh đó, GV có thể xây dựng các chủ đề tích hợp, ví dụ chủ đề “Hình tượng rồng qua các triều đại Lý – Trần – Lê” thông qua các tác phẩm nghệ thuật tại Bảo tàng MTVN. Qua học chủ đề này HS có thể khái quát và nhận xét được tình hình phát triển kinh tế và sự chuyển biến trong xã hội của mỗi triều đại sẽ tác động đến các lĩnh vực, trong đó có nghệ thuật, từ đó 6 mà hình tượng rồng được thể hiện với phong cách khác nhau, mang những ý nghĩa riêng biệt. Chủ đề có thể triển khai với các nhiệm vụ dành cho HS như sau: Nhóm 1: Thiết kế một cuốn truyện tranh giới thiệu về hình tượng Rồng thời Lý; Nhóm 2:Xây dựng một đoạn phim tư liệu giới thiệu về hình tượng Rồng thời Trần; Nhóm 3:Thiết kế một ấn phẩm quảng bá về hình tượng Rồng thời Lê với bạn bè quốc tế. Như vậy, HS được khám phá lịch sửdân tộc dưới một góc nhìn mới: góc nhìn từ nghệ thuật. Sửdụng tưliệu bảo tàng đểtổ chức dạy học dự án Dạy học theo dựán giúp cho HS có ý thức tích cực, chủ động và có trách nhiệm hơn đối với môn học. Vì vậy, GV có thể sử dụng tư liệu của Bảo tàng MTVN để tổ chức các dự án học tập ở trên lớp học như hội thi/cuộc thi mô phỏng các chương trình Game show trên truyền hình thực tế, triển lãm tranh ảnh, hội họa… Ví dụ: chương trình “Tìm kiếm tài năng Việt Nam”với chủ đề Những dấu tích về con người và nhà nước đầu tiên trên lãnh thổ Việt Nam. Chủ đề này bao gồm nội dung của 2 bài trong chương trình Lịch sử 10: bài 13 ­ Việt Nam thời nguyên thủy; bài 14 ­ Các quốc gia cổ đại trên đất nước Việt Nam. Với dự án này, HS được tham gia đóng vai là Ban tổ chức chương trình, nhà báo, phóng viên, MC chương trình và các Đội từ mọi miền đất nước đến dự thi ứng dụng công nghệ thông tin để thiết kế, tổ chức các trò chơi LS, cụthể: Đội 1 thiết kếtrò chơi “Giải mã ẩn sốtrống Đông Sơn” bằng các ô chữ, mảnh ghép họa tiết trang trí trên mặt trống đồng nhằm tìm hiểu về giá trị nghệ thuật và giá trị LS của trống đồng Đông Sơn; Đội 2 thiết kế trò chơi “Mê cung Lịch sử” mà mỗi khúc ngoặt trong mê cung đó là một câu hỏi tìm hiểu về công cụ lao động của người Việt cổ; Đội 3 thiết kế trò chơi “Theo dòng Lịch sử” với những mảnh ghép và yêu cầu HS phải quan sát ảnh gốc để phục dựng lại bức tranh về các tập tục, tín ngưỡng của cư dân Văn Lang – Âu Lạc, Cham­pa và Phù Nam. Các hoạt động trên nhằm giúp HS trả lời câu hỏi của chương trình: “Người Việt cổ đã sống như thế nào?”. Như vậy, sử dụng tư liệu của bảo tàng nói chung và Bảo tàng MTVN nói riêng trong dạy học dự án không chỉ giúp HS hình thành các năng lực thực hành LS mà còn hướng các em bước đầu hình thành ý thức coi trọng tư liệu và biết cách phê phán, sửdụng tưliệu hiện vật phục vụmục đích học tập LS. Để kiểm nghiệm, đánh giá ưu điểm, hạn chế cũng như những thuận lợi và khó khăn khi triển khai các biện pháp đề xuất trong đề tài vào thực tiễn dạy học LS ở trường THPT, dựán “Tìm kiếm tài năng Việt Nam” chochủđề Những dấu tích vềcon người và Nhà nước đầu tiên trên lãnh thổ Việt Namđược tiến hành thử nghiệm tại trường THPT Trung Giã (Sóc Sơn, Hà Nội), kết quảthu được nhưsau: 7 Bảng 2: Ý kiến đánh giá của HS vềsựphù hợp của các hoạt động trong dựán “Tìm kiếm tài năng Việt Nam” (%) Tiêu chí đánh giá Hoạt động Phần thi Chào hỏi Trò chơi “Giải mã ẩn số trống Đông Sơn” Trò chơi “Mê cung Lịch sử” Trò chơi “Theo dòng Lịch sử” Kết thúc dựán Điều kiện triển khai 34.9 25.6 27.9 41.9 27.9 Mục tiêu 34.9 41.9 48.8 32.6 33.3 Khảnăng tổ chức của GV 34.9 27.9 25.6 27.9 57.1 Khảnăng thực hiện của HS 76.2 72.1 69.8 72.1 54.8 Kết quả đánh giá trên cho thấy các hoạt động của dự án tương đối phù hợp với khả năng thực hiện của HS. Dưới sự hướng dẫn của GV, HS đã biết cách khai thác nội dung LS từcác hiện vật của Bảo tàng MTVN đểthiết kế các trò chơi vô cùng sinh động. Tuy nhiên, do điều kiện cơ sở vật chất ở trường thử nghiệm còn thiếu, HS chưa được thực hành ứng dụng công nghệ thông tin nhằm phục vụ mục đích học tập nhiều nên các sản phẩm của dự án chưa phát huy được hiệu quả cao nhất. Thông qua việc phân tích, nhận xét kết quả thử nghiệm sư phạm, có thể nhận thấy dựán “Tìm kiếm tài năng Việt Nam” nhận được sựphản hồi tích cực từphía GV và HS. Đặc biệt, thông qua việc đánh giá sản phẩm các em HS chuẩn bị cho chương trình, cũng như những phản hồi, đóng góp ý kiến, bước đầu thấy rằng các biện pháp sử dụng Bảo tàng MTVN có tính khả thi, hiệu quả, tương đối phù hợp với điều kiện triển khai ở trường THPT, đặc biệt phù hợp với khả năng tổ chức của GV và khả năng thực hiện của HS mặc dù trong quá trình thực hiện vẫn còn gặp khó khăn nhất định như: vấn đề thời gian tổ chức, không gian tổ chức, khai thác hiệu quả nhất tư liệu hiện vật của bảo tàng, cũng như việc đảm bảo sự hứng thú, thu hút tất cả HS 8 tham gia và khả năng lựa chọn tư liệu cũng nhưtổ chức, điều khiển, hướng dẫncủa GV trong quá trình triển khai. Kết luận Sử dụng bảo tàng nói chung và Bảo tàng MTVN nói riêng trong dạy học LS có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành và phát triển năng lực cho HS, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn LS ở trường THPT. Nguồn tư liệu, hiện vật tại Bảo tàng MTVN đặc biệt phù hợp tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, dạy học theo dự án và dạy học tích hợp cho HS. Đối với những trường ở cách xa bảo tàng, GV có thể lựa chọn tư liệu để xây dựng “bảo tàng ảo” bằng phần mềm Photo 3D Album hoặc thiết kế trang web hướng dẫn HS tìm hiểu, khám phá LS qua các tác phẩm nghệ thuật. Đặc biệt, khi xây dựng kế hoạch tổ chức sử dụng Bảo tàng MTVN trong dạy học LS, GV cần đảm bảo thực hiện mục tiêu;thiết kếcác hoạt động, hình thức tổ chức đa dạng, linh hoạt, phù hợp với từng trường, từng lớp và từng đối tượng HS; đảm bảo cho HS được vừa học vừa chơi, phát huy tính tích cực và khả năng sáng tạo của HS. Nhờ đó, việc sử dụng bảo tàng trong dạy học không chỉ dừng lại ở việc tìm hiểu kiến thức LS đơn thuần mà trởthành một sân chơi bổ ích, nhẹnhàng và lý thú. Tài liệu tham khảo [1]. Phạm ThịChỉnh. Lịch sửmĩ thuật Việt Nam.NXB Đại học Sưphạm, 2013. [2]. Vũ Quang Hiển – Hoàng Thanh Tú. Phương pháp dạy học môn Lịch sử ở trường trung học phổthông. NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 2014. [3]. Nguyễn Thị Kim Thành. Bảo tàng, di tích nơi khơi nguồn cảm hứng dạy và học Lịch sửcho học sinh phổthông. NXB Giáo dục Việt Nam, 2014. [4]. http://vnfam.vn/ USING THE VIETNAM FINE ARTS MUSEUM IN TEACHING HISTORY AT HIGH SCHOOLS

Tài liệu liên quan