NGHIÊN CU BIN PHÁP THU HÚT VN ĐU TƯ TRC TIP
NƯỚC NGOÀI (FDI) VIT NAM
STUDYING METHODS OF ATTRACTING FOREIGN DIRECT INVESTMENT
IN VIETNAM
SVTH: Nguyn Lê Vi
Lp:
03KX – Khoa XDTLTĐ
GVHD: GV.ThS Phm Anh Đc
ABSTRACT Foreign direct investment is the very important outside force of many countries,
especially developing countries. In Vietnam, though FDI has had spectacular progress, especially
in the last few years, that devepment contains so much unstableness. So through this topic, I have
studied
real
situation
of
FDI
in
Vietnam,
finding
the
causes,
synthetizing
the
experience
of
attracting FDI of some ahead countries. Then I propose methods of attracting FDI effectively.
TÓM TT Vn đu tư trc tiếp nước ngoài (FDI) là ngun ngoi lc vô cùng quan trng đi
vi nhiu nước, đc bit là các nước đang phát trin. Vit Nam, tuy FDI đã có nhng bước tiến
ngon mc, đc bit là trong thi gian gn đây, nhưng sphát trin y vn cha nhiu bt n.
Xut phát tthc tế đó, đtài đã tiến hành nghiên cu thc trng FDI Vit Nam, tìm ra nguyên
nhân vn đ, tng hp kinh nghim thu hút FDI ca các nước đi trước và tđó đxut nhng
bin pháp nhm thu hút FDI mt cách có hiu qu.
1. GII THIU TNG QUAN Đ TÀI
1.1
SCN THIT CA ĐTÀI
Ngun vn đu tư trc tiếp nước ngoài FDI là ngun ngoi lc vô cùng quan trng
đi vi nhiu nước, đc bit là các nước đang phát trin, nó giúp: đy nhanh tc đ
tăng trưởng kinh tế, đóng góp đáng kcho ngun ngân sách nhà nước, to nhiu vic
làm cho người lao đng…
Vit Nam FDI phát trin theo đường cong; ba năm đu ktkhi có lut Đu tư
nước ngoài 1988-1990 vn FDI còn ít; t1991-1997 đường cong lên dn và đt đến
đnh năm 1996; sau đó, t1988-2003 đường cong gim xung rõ rt. Năm 2004 FDI bt
đu phc hi, năm 2005 đã tăng trưởng rõ rt và năm 2006 đt được nhiu klc v
vn đăng ký mi, vn đu tư tăng thêm và vn thc hin.
Ngoài nhng nhân tbên ngoài đã tác đng thun chiu và ngược chiu đến FDI
vào Vit Nam, cn khách quan tha nhn smt n đnh vphát trin FDI nước ta
chyếu là do tác đng ca nhân tchquan, liên quan đến vic tn dng thi cơ
to lp môi trường đu tư đkhnăng cnh tranh - trong mt thế gii va hp tác,
va cnh tranh khá gay gt vvic thu hút các ngun vn quc tế.
Vì vy, vn đđt ra đây là cn có các bin pháp thích hp đthu hút FDI, làm
cho nó ngày càng tăng nhanh và n đnh. Đó là lý do ra đi ca đtài.
1.2 ĐI TƯỢNG VÀ PHM VI NGHIÊN CU
Các doanh nghip trong và ngoài nước - hot đng trên lãnh thVit Nam
1.3
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CU
- Phương pháp thu thp sliu sliu; phương pháp so sánh, tng hp; phương
pháp thng kê bng bng biu.
1.4
MC ĐÍCH VÀ Ý NGHĨA CA ĐTÀI
-Vmt kinh tế: đxut các gii pháp giúp thu hút
ngun vn FDI mt cách có hiu
qu.
-Vmt xã hi: giúp cho người đc có cái nhìn tng quát vFDI và thy được tm
quan trng ca nó đi vi quc gia, đtđó hiu rng thu hút FDI không chlà trách
nhim ca nhà nước, ca các đa phương mà là ca toàn dân.
2. HIN TRNG THU HÚT FDI VIT NAM
2.1 TÌNH HÌNH THU HÚT FDI TRONG NHNG NĂM QUA
2.1.1 Hot đng thu hút FDI:
Hot đng thu hút FDI Vit Nam có thchia làm 4 giai đon:
1
+ 1988-1900: thi kỳ khi đu ca FDI vi tng svn đăng ký gn 1,6 tUSD còn
vn thc hin không đáng kvì các doanh nghip FDI phi hoàn thành thtc cn thiết
ngay ckhi đã được cp giy phép đu tư.
+ 1991-1997: FDI tăng trưởng nhanh và bt đu có nhiu đóng góp cho phát trin
kinh tế - xã hi ca Vit Nam. Tính trong hai năm 1996-1997, FDI đt đnh cao vi
khong 15,8 tUSD vn đăng ký và gn 6 tUSD vn thc hin.
+ 1998-2000: FDI suy gim mnh do nh hưởng ca khng hong tài chính tin t
châu Á, tt xung mc thp nht vào năm 1999. Vn FDI thc hin trong thi gian này
chđt bình quân trên 2,3 tUSD/năm.
+ 2001 đến nay: FDI phc hi và bt đu tăng tc. Đc bit năm 2006 tng vn FDI
thu hút là 10,2 tUSD – cao nht trong gn hai thp kqua, cùng vi đó là sgóp mt
ca hàng lot dán vi quy mô ln ca các tp đoàn xuyên quc gia như: công ty thép
Posco
(1,2 tUSD); công ty TNHH Intel Products Vit Nam(1 tUSD); công ty Tycoons
Worldwide Steel Vit Nam (556 triu USD),…
2.1.2 Cơ cu vn trong thu hút FDI
Xét theo ngành ngh : Lĩnh vc công nghip có sc hút mnh nht, chiếm 63%
tng vn đu tư. Ttrng vn FDI trong du lch còn thp (31%) và trong nông nghip
rt nh(6%).
Xét theo đa phương, Vùng Đông Nam Bvn là cc hút FDI mnh nht, chiếm
trên 50% vn đăng ký và gn 50% vn thc hin ca cnước. Riêng vùng kinh tế trng
đim min Trung còn phát trin chm, chchiếm 16% vn đăng ký và 21,3% vn thc
hin.
Xét trên góc đ ngun vn đu tư: vn FDI vào Vit Nam chyếu tcác nước
châu Á, tldòng vn tMvà châu Âu thp và tăng chm.
Xét trên góc đ các hình thc đu tư, hình thc đu tư chđo ca dòng vn FDI
vào Vit Nam là 100% vn nước ngoài. Hình thc mua li và sáp nhp (M&A) hu như
vn chưa được thc hin.
2.2
TÁC ĐNG CA FDI ĐN KINH T- XÃ HI VIT NAM:
Bên cnh nhng tác đng tích cc đến kinh tế xã hi Vit Nam như :đóng góp đáng
kvào giá trsn lượng công nghip, góp phn nâng cao tc đtăng trưởng công
nghip ca cnước; thúc đy sn xut hàng hoá, mrng thtrường; đóng góp vào
ngân sách ca khu vc FDI ngày càng tăng; thúc đy xut khu, ci thin cán cân thanh
toán – FDI vn có nhng mt hn chế: công nghlc hu du nhp vào đt nước, gây ô
nhim môi trường; phát sinh nhiu vn đvquan hlao đng gia chvà th, quyn
và li ích ca người lao đng bvi phm; vn đđi xthiếu công bng gia doanh
nghip nước ngoài và doanh nghip trong nước - sbt bình đng và bt công này th
hin trong vic tiếp cn các điu kin đu tư, skhác bit vchính sách thuế ưu
đãi.
2.3
ĐÁNH GIÁ CHUNG VTHC TRNG THU HÚT FDI VIT NAM
- Dòng vn FDI vào Vit Nam vn còn thp so vi nhiu nước trong khu vc
thế gii. Theo đánh giá ca UNCTAD (ngày 6/10/06) Vit Nam vn nm trong top
10 châu Á vthu hút FDI nhưng: tính đến hết năm 2005, Vit Nam chchiếm 8,3% tng
vn FDI đã thu hút được ca Đông Nam Á, 1,13% tng lượng vn đã chy vào các
nước đang phát trin, và chbng 0,3% tng lượng vn FDI đã đu tư trên toàn thế
gii.
- FDI tác đng tích cc đến nn kinh tế Vit Nam nhưng mc đ lan ta
chưa cao, điu đó thhin ch: mc đchuyn giao công nghcòn thp do vn FDI
tp trung nhiu trong nhng ngành thay thế nhp khu và mc đbo hcao; ngun
vn FDI tcác nước có công nghngun còn thp và tăng chm; slượng các công ty
xuyên quc gia (TNC) đu tư chyếu là 100% vn nước ngoài điu đó cho thy hình
2
thc liên doanh chưa thc scó hiu qucòn hình thc sáp nhp và mua li (M&A)
hu như chưa có.
Điu này đng nghĩa vi vic mt mt Vit Nam đã có nhng cgng trong vic
ci thin môi trường đu tư và chính sách đu tư như: đm bo môi trường kinh tế
mô và chính trị ổn đnh, hthng chính sách và lut pháp vđu tư và nước ngoài ngày
càng được hoàn chnh, công tác xúc tiến đu tư đang được trin khai tích cc; tuy vy
vn còn tn ti nhiu bt cp như: cơ shtng lc hu, trình đngun nhân lc còn
thp, hthng pháp lut vchính sách đu tư đã được sa đi, bsung nhưng vn
chưa đng b, thtc hành chính còn nhiu chng chéo.
3. KINH NGHIM THU HÚT FDI CA MT S NƯỚC
Gia thp niên 80 đến nay, trên thế gii hu như nước nào cũng xem FDI là yếu t
quan trng đnhanh chóng chuyn dch cơ cu và tăng sc cnh tranh ca các ngành
kinh tế.
Các nước hin nay có vtrí kinh tế cao trong khu vc và trên thế gii như Trung
Quc, Hàn Quc, Singapor, Thái Lan…đu xem thu hút FDI là chiến lược hàng đu đ
phát trin kinh tế. Tuy mi nước đu có nhng chính sách riêng đthu hút FDI hiu
qu, nhưng nhìn chung đu da trên các bin pháp chđo sau:
-
Ci thin môi trường đu tư: hoàn thin, bsung các lut và cơ chế điu hành đ
to ra hành lang pháp lý cho các doanh nghip hot đng; hoàn thin và nâng cp cơ
shtng; gim thuế; đu tư đnâng cao trình đngun nhân lc; to môi trường
kinh doanh bình đng mang tính hi nhp.
-
Đưa thêm các khuyến khích đu tư, tdo hóa hơn na đi vi dòng vn FDI.
-
Tăng cường xúc tiến đu tư.
4. BIN PHÁP THU HÚT FDI CA VIT NAM
4.1 NHNG CƠ HI VÀ THÁCH THC ĐI VI THU HÚT FDI VIT NAM
Đu tiên, Vit Nam sphi cnh tranh gay gt vi các nước khác trong khu vc,
đc bit là vi Trung Quc vvic thu hút dòng vn FDI. Bi l: (1) Vit Nam đã là
thành viên chính thc ca WTO. (2) Trung Quc và mt snước láng giếng khác được
xem là nhng đa đim đu tư hp hn nht. (3) Vit Nam đang thiếu li thế vlao
đng có knăng. (4) Hu hết các nước đu tăng cường ci thin môi trường đu tư đ
cnh tranh thu hút FDI.
Tuy nhiên, bên cnh nhng thách thc, Vit Nam vn có nhng thun li nht đnh:
+Vit Nam nm trong khu vc hp dn FDI nht trên thế gii.
+Vit Nam vn là mt trong nhng đa đim đu tư hp dn trong chiến lược ca
các TNC.
+Nhng ri ro đi kèm vi tc đphát trin quá nhanh ca Trung Quc và trin vng
nâng giá tiếp theo ca đng Nhân dân tđang khiến cho nhiu công ty nước ngoài (đc
bit là các công ty Nht Bn và Hàn Quc) có xu hướng gim thiu ri ro đu tư quá
nhiu vào Trung Quc bng cách đa dng hóa đu tư vào nhng nước láng ging ca
Trung Quc, theo chiến lược “China plus one” ( Trung Quc + 1). Vit Nam kỳ vng
mình slà mt trong nhng ng cviên sáng giá.
Ngoài nhng cơ hi và thách thc ktrên, Vit Nam còn có nhiu thi cơ :
+ Duy trì được môi trường kinh tế vĩ mô và chính trị ổn đnh.
+Trong năm 2006, lut Đu tư chung và lut Doanh nghip, lut Đu thu đã bt đu
có hiu lc, góp phn to hành lang pháp lý thun li cho vic đu tư vào Vit Nam.
+Quá trình hi nhp kinh tế quc tế ca Vit Nam ngày càng được đy mnh: là
thành viên ca ASEAN, APEC, ASEM, WTO…
+Năm 2006, Vit Nam tchc thành công Hi nghAPEC. Cũng trong khuôn khhi
nghcòn có Din đàn xúc tiến thương mi và đu tư vi Vit Nam vi sgóp mt ca
100 tp đoàn ca thế gii nm trong danh sách bình chn ca Fortune. Điu đó giúp
qung bá hình nh Vit Nam ra khu vc và thế gii.
3