Ch¬ng V:
DOANH THU, TIN THU, LI NHUN
PHÂN PHI LI NHUN TRONG DOANH NGHIP
5.1. DOANH THU TRONG DOANH NGHIP
5.1.1. Khái niêm, ni dung ca doanh thu thu nhp
a. Khái nim doanh thu
Doanh thu là tng giá trcác li ích kinh tế doanh nghip thu được trong k
phát sinh thot động sn xut kinh doanh thông thường ca doanh nghip góp
phn làm tăng vn chshu.
Doanh thu chbao gm tng giá trcác li ích kinh tế doanh nghip đã thu
được hoc sthu được trong k(tc được khách hàng chp nhn, thanh toán).
Các khon thu hbên th3 không phi là ngun li ích kinh tế, không làm
tăng vn chshu ca doanh nghip không được coi là doanh thu.
Chng hn đại lý thu htin bán hàng cho đơn vchhàng không được coi là
doanh thu mà doanh thu chtính là
tin hoa hng.được hưởng.
Các khon vn góp ca cổ đông, ca chshu làm tăng vn chshu
nhưng không tính doanh thu.
Chú ý:
- Đối vi doanh nghip np thuế GTGT khu trthì doanh thu không bao
gm thuế GTGT đầu ra.
- Đối vi doanh nghip np thuế GTGT theo phương pháp trc tiếp thì
doanh thu gm cthuế GTGT (tng giá thanh toán).
- Đối vi mt hàng chu thuế tiêu thụ đặc bit khi tiêu thtrong nước thì
doanh thu bao gm cthuế tiêu thụ đặc bit (giá thanh toán).
b. Ni dung doanh thu ca doanh nghip.
Doanh thu ca doanh nghip bao gm:
Doanh thu bán hàng là toàn bstin thu được xác định theo giá trhp lý
ca các khon đã thu hoc sthu được tbán sn phm hàng hóa sau khi trừ đi
các khon gim giá hàng bán, chiết khu thương mi, giá trhàng bán btrli.
Doanh thu bán hàng còn bao gm:
- Các khon phí thu thêm ngoài giá bán (nếu có), trgiá phthu theo quy
định ca Nhà nước mà doanh nghip được hưởng.
- Giá trhàng hoá biếu tng, trao đổi tiêu dùng ni bnhư đin sn xut ra
dùng trong sn xut đin, xi măng thành phm để sa cha trong doanh nghip
sn xut xi măng, qut sn xut ra sdng trong k...
Doanh thu cung cp dch v là toàn bstin thu được hoc sthu được
tcác giao dch cung cp dch vcho khách hàng, trường hp cho thuê tài sn,
nhn trước tin cho thuê ca nhiu năm thì doanh thu là tng stin thu được
chia đều cho snăm cho thuê tài sn.
79
http://www.ebook.edu.vn
Doanh thu hot động tài chính gm tng stin thu ttin lãi, tin bn
quyn, ctc, li nhun được chia và doanh thu hot động tài chính khác ca
doanh nghip.
Thu nhp khác là các khon thu tcác hot động sy ra không thường
xuyên ca doanh nghip như thu vbán vt tư tha ứ đọng, bán công cdng c
phân bhết giá trị đã hư hng, thu tin pht vi phm hp đồng thanh toán, thu t
thanh lý nhượng bán tài sn cố định,
nkhó đòi đã xlý...
c. Ý nghĩa ca doanh thu
Doanh thu ln hay nhphn ánh quy mô ca quá trình tái sn xut trong
doanh nghip.
- Doanh thu là cơ sở để đắp chi phí sn xut đã tiêu hao trong sn xut
và thc hin np các khon thuế cho Nhà nước.
- Doanh thu được thc hin là kết thúc giao đon cui cùng ca quá trình
luân chuyn vn to điu kin để thc hin quá trình tái sn xut tiếp theo.
d. Các nhân t nh hưởng đến doanh thu ca hot động kinh doanh
Khi lượng sn phm sn xut, tiêu thhoc lao vdch vcung ng: vì
trong điu kin giá bán không đổi thì khi lượng sn phm sn xut hoc lao v
dch vcung ng càng nhiu thì doanh thu càng cao.
Kết cu mt hàng doanh nghip có nhiu mt hàng vi nhiu chng loi
khác nhau, vì vy tăng ttrng mt hàng dtiêu ththì doanh thu sthay đổi.
Cht lượng sn phm: cht lượng sn phm và dch vcàng được nâng cao
không nhng nh hưởng đến giá bán mà còn nh hưởng đến khi lượng sn
phm tiêu th. Sn phm có phm cp cao, giá bán cũng scao. Nâng cao cht
lượng sn phm và cht lượng cung ng dch vstăng thêm giá trsn phm,
to điu kin tiêu thsn phm ddàng, nhanh chóng thu được tin bán hàng và
tăng doanh thu bán hàng.
Giá bán sn phm: trong điu kin các nhân tkhác không đổi, vic thay
đổi
giá bán có nh hưởng trc tiếp đến vic tăng, gim doanh thu bán hàng.
Thông thường giá c
do quan hcung cu trên thtrường quyết định, trmt s
mt hàng có tính cht chiến lược đối vi nn kinh tế quc đân thì do Nhà nước
định giá.
Công tác tiêu thvà phương thc thanh toán.
Đẩy mnh công tác tiếp thnhư nghiên cu thtrường, qung cáo gii thiu
sn phm...cũng như la chn phương thc thanh toán thích hp stăng khi
lượng sn phm tiêu thdo đó làm tăng doanh thu.
5.1.2. Phương pháp xác định doanh thu
a. Tng doanh thu
( DT)
DT = Qtt
x
Đơn giá bán.
Qtt slượng sn phm, dch vụ được coi là tiêu th
80
http://www.ebook.edu.vn
b. Doanh thu bán hàng thun (DTT)
DTT = DT - Các khon gim tr
* Các khon gim trgm:
- Chiết khu thương mi: là khon doanh nghip gim giá bán niêm yết cho
khách hàng khi mua hàng vi khi lượng ln.
- Gim giá hàng bán: là khon gim trcho người mua do hàng hoá cung
cp kém phm cht, sai quy cách lc hu thhiếu...
- Giá trhàng bán btrli: là giá trkhi lượng hàng bán đã xác định là
tiêu thbkhách hàng trli và tchi thanh toán.
- Thuế GTGT phi np đối vi doanh nghip áp dng phương pháp tính
thuế GTGT trc tiếp.
- Thuế tiêu thụ đặc bit và thuế xut khu phi np.
* Phương pháp tính doanh thu cthể đối vi mt strường hp cth:
Doanh thu bán theo phương thc trgóp, trchm là giá bán trtin mt
ln (không gm lãi chm tr).
Đối vi hàng hoá xut khu doanh nghip bán theo giá nào thì doanh thu
phn ánh theo giá đó, không phân bit giá bán ti nước xut khu hay nước
ngoài.
Đối vi hàng hoá, thành phm dùng để trao đổi:
- Nếu trao đổi ly hàng hoá tương t(cùng bn cht, cùng giá tr) thì vic
trao đổi đó không coi là doanh thu.
- Nếu trao đổi ly hàng hoá khác không tương tthì vic trao đổi đó được
coi là doanh thu và xác định bng Giá trhp lý ca hàng hoá, dch vnhn v,
sau khi điu chnh các khon tin hoc tương đương tin trthêm, thu thêm. Nếu
không xác định được giá trhp lý ca hàng nhn vthì doanh thu được xác
định là giá trhp lý ca hàng đem trao đổi sau khi điu chnh các khon tin
thu thêm hoc trthêm.
Đối vi hot động gia công thì doanh thu tính theo giá gia công ghi trên
hoá đơn ca khi lượng sn phm gia công hoàn thành trong k.
Đối vi sn phm biếu tng, tiêu dùng ni bthì doanh thu được tính là
giá thành sn xut hoc giá vn hàng bán.
Đối vi đơn vkinh doanh bo him doanh thu là phí bo him phi thu
hoc đã thu trong k....
Chú ý: Doanh thu bng ngoi tphi quy đổi ra đồng Vit Nam theo tgiá
giao dch trên thtrường ti thi đim phát sinh nghip v.
5.3. Lp kế hoch doanh thu bán hàng (trong doanh nghip sn xut).
n
DT =
Qti x Gi
+ Fi
i =1
81
http://www.ebook.edu.vn