Ebook Quản lý môi trường phát triển bền vững - Trần Phước Cường

Đăng ngày 11/27/2018 11:14:08 AM | Thể loại: | Lần tải: 0 | Lần xem: 20 | Page: 106 | FileSize: 1.81 M | File type: PDF
Ebook Quản lý môi trường phát triển bền vững - Trần Phước Cường. Mục tiêu chính của ebook trình bày khái niệm, phân loại và thước đo về phát triển bền vững. Định lượng hóa cho sự phát triển bền vững. Mời các bạn tham khảo!
Trần Phước Cường
MỤC LỤC
PHẦN I – PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG ..............................................................................4
CHƯƠNG 1. CÁC KHÁI NIỆM CHUNG.........................................................................4
1.1. Khái niệm chung về phát triển bền vững (PTBV)........................................................4
1.1.1. Khái niệm.............................................................................................................4
1.1.2. Phân loại ..............................................................................................................5
1.1.3. Thước đo về phát triển bền vững ..........................................................................5
1.2. Các khía cạnh lịch sử của PTBV .................................................................................7
1.3. Dân số và tài nguyên môi trường.................................................................................8
1.3.1. Dân số và sự tiêu thụ tài nguyên môi trường.........................................................8
1.3.2. Dân số và tài nguyên đất đai.................................................................................9
1.3.3. Dân số và tài nguyên rừng....................................................................................9
1.3.4. Dân số và tài nguyên nước....................................................................................9
1.3.5. Dân số và khí quyển, biến đổi khí hậu ................................................................10
1.3.6. Dân số và các vùng cửa sông, ven biển...............................................................10
1.4. Các nguyên tắc của PTBV.........................................................................................10
CHƯƠNG 2. ĐỊNH LƯỢNG HÓA CHO SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG......................13
2.1. Mười tiêu chuẩn chung của PTBV.............................................................................13
2.2. Bộ chỉ thị về PTBV của Việt Nam (do Bộ KH&ĐT đề xuất năm 1999).....................15
2.3. Thước đo độ bền vững BS (Barometer of Sustainability) nhằm xác định và so sánh độ
bền vững giữa các vùng (do IUCN đề xuất năm 1994).....................................................17
2.4. Đánh giá phát triển cộng đồng bằng chỉ số bền vững địa phương LSI (Local
Sustainability Index)........................................................................................................19
2.4.1. Giới thiệu chung về LSI......................................................................................19
2.4.2. Nguyên tắc xác lập các chỉ thị đơn (indicator) ....................................................20
2.4.3. Xác lập các chỉ thị đơn tương đương...................................................................20
CHƯƠNG 3. CÁC MỤC TIÊU CỦA SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG............................23
3.1. Sử dụng hợp lý tài nguyên và tính bền vững..............................................................23
3.2. Duy trì đa dạng sinh học và tính bền vững.................................................................26
3.3. Phương thức tiêu thụ trong PTBV.............................................................................27
3.4. Vai trò của khoa học công nghệ trong PTBV.............................................................28
3.5. Các nhóm mục tiêu khác trong PTBV .......................................................................30
3.5.1. Phụ nữ, môi trường và PTBV .............................................................................30
3.5.2. Thanh niên, môi trường và PTBV.......................................................................31
3.5.3. Nông dân, môi trường và PTBV.........................................................................31
3.5.4. Dân tộc thiểu số và PTBV ..................................................................................31
3.5.5. Hợp tác quốc tế để phát triển bền vững...............................................................31
3.6. Các mục tiêu PTBV ở Việt Nam...............................................................................32
3.6.1. Cơ sở cho việc ra đời mục tiêu PTBV ở Việt Nam..............................................32
3.6.2. Các mục tiêu PTBV của Việt Nam hiện nay .......................................................32
3.6.2.1. Mục tiêu BVMT đến năm 2010.....................................................................32
3.6.2.2. Định hướng bảo vệ môi trường đến năm 2020 .............................................34
PHẦN II – QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG............................................................................35
CHƯƠNG 4. CÁC VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG...........................35
4.1. Khái niệm chung về quản lý môi trường (QLMT) .....................................................35
4.1.1. Định nghĩa về QLMT.........................................................................................35
4.1.2. Các nguyên tắc của QLMT.................................................................................35
4.1.3. Các mục tiêu của QLMT ....................................................................................36
4.1.4. Các công cụ trong QLMT...................................................................................36
4.1.5. Tổ chức công tác QLMT ở Việt Nam .................................................................37
1
Trần Phước Cường
4.2. Cơ sở khoa học và kinh tế của QLMT.......................................................................38
4.2.1. Cơ sở triết học....................................................................................................38
4.2.2. Cơ sở khoa học và kỹ thuật.................................................................................38
4.2.3. Cơ sở kinh tế......................................................................................................39
4.2.4. Cơ sở luật pháp...................................................................................................39
CHƯƠNG 5. CÁC CÔNG CỤ LUẬT PHÁP VÀ CHÍNH SÁCH....................................41
5.1. Luật Bảo vệ môi trường Việt Nam ............................................................................41
5.2. Chiến lược và chính sách môi trường ........................................................................42
5.2.1. Tầm quan trọng của chiến lược và chính sách môi trường...................................42
5.2.2. Nội dung của chính sách và chiến lược môi trường.............................................42
5.2.2.1. Chính sách môi trường (Environmental policy)............................................42
5.2.2.2. Chiến lược môi trường (Environmental strategy).........................................44
5.3. Các tiêu chuẩn trong quản lý môi trường...................................................................46
5.3.1. Tiêu chuẩn về tải lượng chất thải........................................................................46
5.3.2. Tiêu chuẩn vùng và lưu vực................................................................................48
5.3.3. Tiêu chuẩn chất lượng môi trường nước .............................................................51
5.3.4. Tiêu chuẩn chất lượng môi trường không khí......................................................52
CHƯƠNG 6. PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ MÔI TRƯỜNG ..........................................53
6.1. Quan trắc môi trường (QTMT)..................................................................................53
6.1.1. Khái niệm...........................................................................................................53
6.1.2. Mục đích QTMT ................................................................................................53
6.1.3. Mức độ thể hiện..................................................................................................53
6.1.4. Hệ thống quan trắc môi trường...........................................................................53
6.1.5. Phân loại các hệ thống QTMT............................................................................54
6.1.6. Yêu cầu khoa học của QTMT.............................................................................54
6.1.7. Yêu cầu kỹ thuật của QTMT...............................................................................55
6.1.8. Nguyên tắc và các yêu cầu giám sát....................................................................55
6.1.9. Tổ chức và báo cáo giám sát...............................................................................55
6.1.10. Các bước cần thiết khi xây dựng một chương trình giám sát môi trường...........55
6.1.11. Cơ quan có trách nhiệm giám sát môi trường....................................................56
6.2. Đánh giá rủi ro môi trường (ĐGRRMT)....................................................................56
6.2.1. Khái niệm về rủi ro môi trường...........................................................................56
6.2.2. Cơ cấu rủi ro được đề xuất cho các dự án phát triển............................................57
6.2.3. Mối nguy hiểm và sự không chắc chắn...............................................................58
6.2.4. Quá trình đánh giá rủi ro (Risk Assessment).......................................................59
6.2.5. Đặc thù rủi ro (Risk Characterisation).................................................................60
6.2.6. Quản lý rủi ro (Risk Management)......................................................................61
6.3. Đánh giá tác động môi trường (Environmental Impact Assessment- EIA) .................62
6.3.1. Khái niệm và định nghĩa đánh giá tác động môi trường (ĐTM) ..........................62
6.3.2. Các phương pháp phân tích kinh tế trong ĐTM ..................................................64
6.3.2.1. Giá trị lợi nhuận hiện tại (Net Present Value - NPV)........................................65
6.3.2.2. Suất lợi nhuận hoặc tỷ suất lợi ích-chi phí (B/C)..............................................66
6.3.2.3. Hệ số hoàn vốn nội tại (K) (Internal Return Rate)............................................67
6.3.2.4. Tỷ số vốn đầu tư ban đầu so với tổng số lợi nhuận...........................................67
6.4. Kiểm toán môi trường (Environmental Auditing)......................................................68
6.4.1. Khái niệm về kiểm toán môi trường....................................................................68
6.4.2. Kiểm toán và quản lý môi trường........................................................................68
6.4.3. Quy trình thực hiện kiểm toán môi trường..........................................................69
6.5. Đánh giá chu trình sống (Life Circle Assessment - LCA) ..........................................70
6.5.1. Khái niệm về LCA .............................................................................................70
6.5.2. Quy trình đánh giá LCA.....................................................................................70
6.5.3. LCA và quản lý môi trường................................................................................70
2
Trần Phước Cường
CHƯƠNG 7. CÁC CÔNG CỤ KINH TẾ TRONG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG ..............72
7.1. Khái niệm cơ bản về kinh tế môi trường....................................................................72
7.2. Áp dụng các công cụ kinh tế trong quản lý môi trường..............................................72
7.2.1. Thuế tài nguyên..................................................................................................72
7.2.2. Thuế/phí môi trường...........................................................................................73
7.2.3. Giấy phép và thị trường giấy phép môi trường (côta ô nhiễm) ............................74
7.2.4. Hệ thống đặt cọc - hoàn trả.................................................................................75
7.2.5. Ký quỹ môi trường.............................................................................................75
7.2.6. Trợ cấp môi trường.............................................................................................75
7.2.7. Nhãn sinh thái ....................................................................................................76
7.2.8. Quỹ môi trường..................................................................................................77
7.3. Các tiêu chuẩn lựa chọn công cụ kinh tế....................................................................78
CHƯƠNG 8. NỘI DUNG CỦA CÁC VẤN ĐỀ QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG QUỐC GIA
........................................................................................................................................79
8.1. Quản lý chất lượng các thành phần môi trường..........................................................79
8.1.1. Quản lý chất lượng không khí.............................................................................79
8.1.2. Quản lý chất lượng và tài nguyên nước...............................................................83
8.1.2.1. Khái niệm tài nguyên nước..........................................................................83
8.1.2.2. Ô nhiễm nguồn nước....................................................................................83
8.1.2.3. Quản tài nguyên nước..............................................................................85
8.1.2.4. Bảo vệ môi trường nước...............................................................................85
8.1.3. Quản lý chất thải rắn và chất thải độc hại............................................................86
8.1.3.1. Quản chất thải rắn...................................................................................86
8.1.3.2. Quản chất thải rắn nguy hại.....................................................................93
8.2. Quản lý môi trường của một số nền kinh tế...............................................................95
8.2.1. Khai thác khoáng sản..........................................................................................95
8.2.2. Phát triển năng lượng..........................................................................................96
8.2.3. Phát triển nông nghiệp........................................................................................98
8.2.3.1. Đất đai sản xuất nông nghiệp bền vững...................................................98
8.2.3.2. Các biện pháp quản tài nguyên đất........................................................101
8.2.4. Khai thác tài nguyên rừng.................................................................................101
8.2.4.1. Khái niệm tài nguyên rừng.........................................................................101
8.2.4.2. Tài nguyên rừng của Việt Nam...................................................................102
8.2.4.3. Các biện pháp quản phát triển tài nguyên rừng.................................103
TÀI LIỆU THAM KHẢO..............................................................................................106
3
HƯỚNG DẪN DOWNLOAD TÀI LIỆU

Bước 1:Tại trang tài liệu slideshare.vn bạn muốn tải, click vào nút Download màu xanh lá cây ở phía trên.
Bước 2: Tại liên kết tải về, bạn chọn liên kết để tải File về máy tính. Tại đây sẽ có lựa chọn tải File được lưu trên slideshare.vn
Bước 3: Một thông báo xuất hiện ở phía cuối trình duyệt, hỏi bạn muốn lưu . - Nếu click vào Save, file sẽ được lưu về máy (Quá trình tải file nhanh hay chậm phụ thuộc vào đường truyền internet, dung lượng file bạn muốn tải)
Có nhiều phần mềm hỗ trợ việc download file về máy tính với tốc độ tải file nhanh như: Internet Download Manager (IDM), Free Download Manager, ... Tùy vào sở thích của từng người mà người dùng chọn lựa phần mềm hỗ trợ download cho máy tính của mình  
20 lần xem

Ebook Quản lý môi trường phát triển bền vững - Trần Phước Cường. Mục tiêu chính của ebook trình bày khái niệm, phân loại và thước đo về phát triển bền vững. Định lượng hóa cho sự phát triển bền vững. Mời các bạn tham khảo!.

Nội dung

Trần Phước Cường MỤC LỤC PHẦN I – PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG ..............................................................................4 CHƯƠNG 1. CÁC KHÁI NIỆM CHUNG.........................................................................4 1.1. Khái niệm chung về phát triển bền vững (PTBV)........................................................4 1.1.1. Khái niệm.............................................................................................................4 1.1.2. Phân loại ..............................................................................................................5 1.1.3. Thước đo về phát triển bền vững ..........................................................................5 1.2. Các khía cạnh lịch sử của PTBV .................................................................................7 1.3. Dân số và tài nguyên môi trường.................................................................................8 1.3.1. Dân số và sự tiêu thụ tài nguyên môi trường.........................................................8 1.3.2. Dân số và tài nguyên đất đai.................................................................................9 1.3.3. Dân số và tài nguyên rừng....................................................................................9 1.3.4. Dân số và tài nguyên nước....................................................................................9 1.3.5. Dân số và khí quyển, biến đổi khí hậu ................................................................10 1.3.6. Dân số và các vùng cửa sông, ven biển...............................................................10 1.4. Các nguyên tắc của PTBV.........................................................................................10 CHƯƠNG 2. ĐỊNH LƯỢNG HÓA CHO SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG......................13 2.1. Mười tiêu chuẩn chung của PTBV.............................................................................13 2.2. Bộ chỉ thị về PTBV của Việt Nam (do Bộ KH&ĐT đề xuất năm 1999).....................15 2.3. Thước đo độ bền vững BS (Barometer of Sustainability) nhằm xác định và so sánh độ bền vững giữa các vùng (do IUCN đề xuất năm 1994).....................................................17 2.4. Đánh giá phát triển cộng đồng bằng chỉ số bền vững địa phương LSI (Local Sustainability Index)........................................................................................................19 2.4.1. Giới thiệu chung về LSI......................................................................................19 2.4.2. Nguyên tắc xác lập các chỉ thị đơn (indicator) ....................................................20 2.4.3. Xác lập các chỉ thị đơn tương đương...................................................................20 CHƯƠNG 3. CÁC MỤC TIÊU CỦA SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG............................23 3.1. Sử dụng hợp lý tài nguyên và tính bền vững..............................................................23 3.2. Duy trì đa dạng sinh học và tính bền vững.................................................................26 3.3. Phương thức tiêu thụ trong PTBV.............................................................................27 3.4. Vai trò của khoa học công nghệ trong PTBV.............................................................28 3.5. Các nhóm mục tiêu khác trong PTBV .......................................................................30 3.5.1. Phụ nữ, môi trường và PTBV .............................................................................30 3.5.2. Thanh niên, môi trường và PTBV.......................................................................31 3.5.3. Nông dân, môi trường và PTBV.........................................................................31 3.5.4. Dân tộc thiểu số và PTBV ..................................................................................31 3.5.5. Hợp tác quốc tế để phát triển bền vững...............................................................31 3.6. Các mục tiêu PTBV ở Việt Nam...............................................................................32 3.6.1. Cơ sở cho việc ra đời mục tiêu PTBV ở Việt Nam..............................................32 3.6.2. Các mục tiêu PTBV của Việt Nam hiện nay .......................................................32 3.6.2.1. Mục tiêu BVMT đến năm 2010.....................................................................32 3.6.2.2. Định hướng bảo vệ môi trường đến năm 2020 .............................................34 PHẦN II – QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG............................................................................35 CHƯƠNG 4. CÁC VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG...........................35 4.1. Khái niệm chung về quản lý môi trường (QLMT) .....................................................35 4.1.1. Định nghĩa về QLMT.........................................................................................35 4.1.2. Các nguyên tắc của QLMT.................................................................................35 4.1.3. Các mục tiêu của QLMT ....................................................................................36 4.1.4. Các công cụ trong QLMT...................................................................................36 4.1.5. Tổ chức công tác QLMT ở Việt Nam .................................................................37 1 Trần Phước Cường 4.2. Cơ sở khoa học và kinh tế của QLMT.......................................................................38 4.2.1. Cơ sở triết học....................................................................................................38 4.2.2. Cơ sở khoa học và kỹ thuật.................................................................................38 4.2.3. Cơ sở kinh tế......................................................................................................39 4.2.4. Cơ sở luật pháp...................................................................................................39 CHƯƠNG 5. CÁC CÔNG CỤ LUẬT PHÁP VÀ CHÍNH SÁCH....................................41 5.1. Luật Bảo vệ môi trường Việt Nam ............................................................................41 5.2. Chiến lược và chính sách môi trường ........................................................................42 5.2.1. Tầm quan trọng của chiến lược và chính sách môi trường...................................42 5.2.2. Nội dung của chính sách và chiến lược môi trường.............................................42 5.2.2.1. Chính sách môi trường (Environmental policy)............................................42 5.2.2.2. Chiến lược môi trường (Environmental strategy).........................................44 5.3. Các tiêu chuẩn trong quản lý môi trường...................................................................46 5.3.1. Tiêu chuẩn về tải lượng chất thải........................................................................46 5.3.2. Tiêu chuẩn vùng và lưu vực................................................................................48 5.3.3. Tiêu chuẩn chất lượng môi trường nước .............................................................51 5.3.4. Tiêu chuẩn chất lượng môi trường không khí......................................................52 CHƯƠNG 6. PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ MÔI TRƯỜNG ..........................................53 6.1. Quan trắc môi trường (QTMT)..................................................................................53 6.1.1. Khái niệm...........................................................................................................53 6.1.2. Mục đích QTMT ................................................................................................53 6.1.3. Mức độ thể hiện..................................................................................................53 6.1.4. Hệ thống quan trắc môi trường...........................................................................53 6.1.5. Phân loại các hệ thống QTMT............................................................................54 6.1.6. Yêu cầu khoa học của QTMT.............................................................................54 6.1.7. Yêu cầu kỹ thuật của QTMT...............................................................................55 6.1.8. Nguyên tắc và các yêu cầu giám sát....................................................................55 6.1.9. Tổ chức và báo cáo giám sát...............................................................................55 6.1.10. Các bước cần thiết khi xây dựng một chương trình giám sát môi trường...........55 6.1.11. Cơ quan có trách nhiệm giám sát môi trường....................................................56 6.2. Đánh giá rủi ro môi trường (ĐGRRMT)....................................................................56 6.2.1. Khái niệm về rủi ro môi trường...........................................................................56 6.2.2. Cơ cấu rủi ro được đề xuất cho các dự án phát triển............................................57 6.2.3. Mối nguy hiểm và sự không chắc chắn...............................................................58 6.2.4. Quá trình đánh giá rủi ro (Risk Assessment).......................................................59 6.2.5. Đặc thù rủi ro (Risk Characterisation).................................................................60 6.2.6. Quản lý rủi ro (Risk Management)......................................................................61 6.3. Đánh giá tác động môi trường (Environmental Impact Assessment- EIA) .................62 6.3.1. Khái niệm và định nghĩa đánh giá tác động môi trường (ĐTM) ..........................62 6.3.2. Các phương pháp phân tích kinh tế trong ĐTM ..................................................64 6.3.2.1. Giá trị lợi nhuận hiện tại (Net Present Value - NPV)........................................65 6.3.2.2. Suất lợi nhuận hoặc tỷ suất lợi ích-chi phí (B/C)..............................................66 6.3.2.3. Hệ số hoàn vốn nội tại (K) (Internal Return Rate)............................................67 6.3.2.4. Tỷ số vốn đầu tư ban đầu so với tổng số lợi nhuận...........................................67 6.4. Kiểm toán môi trường (Environmental Auditing)......................................................68 6.4.1. Khái niệm về kiểm toán môi trường....................................................................68 6.4.2. Kiểm toán và quản lý môi trường........................................................................68 6.4.3. Quy trình thực hiện kiểm toán môi trường..........................................................69 6.5. Đánh giá chu trình sống (Life Circle Assessment - LCA) ..........................................70 6.5.1. Khái niệm về LCA .............................................................................................70 6.5.2. Quy trình đánh giá LCA.....................................................................................70 6.5.3. LCA và quản lý môi trường................................................................................70 2 Trần Phước Cường CHƯƠNG 7. CÁC CÔNG CỤ KINH TẾ TRONG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG ..............72 7.1. Khái niệm cơ bản về kinh tế môi trường....................................................................72 7.2. Áp dụng các công cụ kinh tế trong quản lý môi trường..............................................72 7.2.1. Thuế tài nguyên..................................................................................................72 7.2.2. Thuế/phí môi trường...........................................................................................73 7.2.3. Giấy phép và thị trường giấy phép môi trường (côta ô nhiễm) ............................74 7.2.4. Hệ thống đặt cọc - hoàn trả.................................................................................75 7.2.5. Ký quỹ môi trường.............................................................................................75 7.2.6. Trợ cấp môi trường.............................................................................................75 7.2.7. Nhãn sinh thái ....................................................................................................76 7.2.8. Quỹ môi trường..................................................................................................77 7.3. Các tiêu chuẩn lựa chọn công cụ kinh tế....................................................................78 CHƯƠNG 8. NỘI DUNG CỦA CÁC VẤN ĐỀ QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG QUỐC GIA ........................................................................................................................................79 8.1. Quản lý chất lượng các thành phần môi trường..........................................................79 8.1.1. Quản lý chất lượng không khí.............................................................................79 8.1.2. Quản lý chất lượng và tài nguyên nước...............................................................83 8.1.2.1. Khái niệm tài nguyên nước..........................................................................83 8.1.2.2. Ô nhiễm nguồn nước....................................................................................83 8.1.2.3. Quản lý tài nguyên nước..............................................................................85 8.1.2.4. Bảo vệ môi trường nước...............................................................................85 8.1.3. Quản lý chất thải rắn và chất thải độc hại............................................................86 8.1.3.1. Quản lý chất thải rắn...................................................................................86 8.1.3.2. Quản lý chất thải rắn nguy hại.....................................................................93 8.2. Quản lý môi trường của một số nền kinh tế...............................................................95 8.2.1. Khai thác khoáng sản..........................................................................................95 8.2.2. Phát triển năng lượng..........................................................................................96 8.2.3. Phát triển nông nghiệp........................................................................................98 8.2.3.1. Đất đai và sản xuất nông nghiệp bền vững...................................................98 8.2.3.2. Các biện pháp quản lý tài nguyên đất........................................................101 8.2.4. Khai thác tài nguyên rừng.................................................................................101 8.2.4.1. Khái niệm tài nguyên rừng.........................................................................101 8.2.4.2. Tài nguyên rừng của Việt Nam...................................................................102 8.2.4.3. Các biện pháp quản lý và phát triển tài nguyên rừng.................................103 TÀI LIỆU THAM KHẢO..............................................................................................106 3 Trần Phước Cường PHẦN I – PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CHƯƠNG 1. CÁC KHÁI NIỆM CHUNG 1.1. Khái niệm chung về phát triển bền vững (PTBV) 1.1.1. Khái niệm Có thể nói rằng mọi vấn đề về môi trường đều bắt nguồn từ phát triển. Nhưng con người cũng như tất cả mọi sinh vật khác không thể đình chỉ tiến hoá và ngừng sự phát triển của mình. Con đường để giải quyết mâu thuẫn giữa môi trường và phát triển là phải chấp nhận phát triển, nhưng giữ sao cho phát triển không tác động một cách tiêu cực tới môi trường. Do đó, năm 1987 Uỷ ban Môi trường và Phát triển của Liên Hợp Quốc đã đưa ra khái niệm Phát triển bền vững: "Phát triển bền vững là sự phát triển lâu dài phù hợp với yêu cầu của thế hệ hôm nay mà không gây ra những khả năng nguy hại đến các thế hệ mai sau trong việc thỏa mãn nhu cầu riêng và trong việc lựa chọn ngưỡng sống của họ". Ðể xây dựng một xã hội phát triển bền vững, Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc đã đề ra 9 nguyên tắc: 1. Bảo vệ sức sống và tính đa dạng của Trái đất. 2. Hạn chế đến mức thấp nhất việc làm suy giảm tài nguyên tái tạo và không tái tạo được. 3. Giữ vững trong khả năng chịu đựng được của Trái đất. 4. Tôn trọng và quan tâm đến cuộc sống của cộng đồng. 5. Cải thiện chất lượng cuộc sống của con người. 6. Xây dựng thái độ mới, thay đổi thói quen của mọi người đối với thiên nhiên. 7. Cho phép các cộng đồng tự quản lấy môi trường của mình. 8. Tạo ra cơ cấu quốc gia thống nhất, thuận lợi cho việc bảo vệ môi trường. 9. Xây dựng một cơ cấu liên minh toàn cầu, không một quốc gia nào được lợi hay thiệt riêng mình khi toàn cầu có một môi trường trong lành hay ô nhiễm. Chúng ta biết rằng phát triển sẽ làm biến đổi môi trường, vấn đề là phải làm sao cho môi trường tuy biến đổi nhưng vẫn thực hiện đầy đủ được ba chức năng cơ bản của nó là: tạo cho con người một không gian sống với phạm vi và chất lượng tiện nghi cần thiết; cung cấp cho con người những tài nguyên cần thiết để sản xuất, sinh sống; nơi chôn vùi các phế thải sản xuất và sinh hoạt giữ không cho phế thải làm ô nhiễm môi trường. Đó chính là PTBV. 4 Trần Phước Cường 1.1.2. Phân loại Phát triển bền vững bao gồm ba thành phần cơ bản: Môi trường bền vững, Xã hội bền vững và Kinh tế bền vững. a) Môi trường bền vững: Khía cạnh môi trường trong phát triển bền vững đòi hỏi chúng ta duy trì sự cân bằng giữa bảo vệ môi trường tự nhiên với sự khai thác nguồn tài nguyên thiên nhiên phục vụ lợi ích con người nhằm mục đích duy trì mức độ khai thác những nguồn tài nguyên ở một giới hạn nhất định cho phép môi trường tiếp tục hỗ trợ điều kiện sống cho con người và các sinh vật sống trên trái đất. b) Xã hội bền vững: Khía cạnh xã hội của phát triển bền vững cần được chú trọng vào sự phát triển sự công bằng và xã hội luôn cần tạo điều kiện thuận lợi cho lĩnh vực phát triển con người và cố gắng cho tất cả mọi người cơ hội phát triển tiềm năng bản thân và có điều kiện sống chấp nhận được. c) Kinh tế bền vững: Yếu tố kinh tế đóng một vai trò không thể thiếu trong phát triển bền vững. Nó đòi hỏi sự phát triển của hệ thống kinh tế trong đó cơ hội để tiếp xúc với những nguồn tài nguyên được tạo điều kiện thuận lợi và quyền sử dụng những nguồn tài nguyên thiên nhiên cho các hoạt động kinh tế được chia xẻ một cách bình đẳng. Khẳng định sự tồn tại cũng như phát triển của bất cứ ngành kinh doanh, sản xuất nào cũng được dựa trên những nguyên tắc đạo lý cơ bản. Yếu tố được chú trọng ở đây là tạo ra sự thịnh vượng chung cho tất cả mọi người, không chỉ tập trung mang lại lợi nhuận cho một số ít, trong một giới hạn cho phép của hệ sinh thái cũng như không xâm phạm những quyền cơ bản của con người. 1.1.3. Thước đo về phát triển bền vững Làm thế nào để đánh giá sự phát triển bền vững? Có thể định lượng được không? Mức độ chấp nhận sự định lượng đó ra sao? Đây là vần đề rất phức tạp mà con người phải vượt qua rất nhiều khó khăn để chấp nhận và thực hiện. Xã hội loài người gồm nhiều dân tộc khác nhau về văn hóa, lịch sử, tín ngưỡng, chính trị, giáo dục và truyền thống, họ cũng rất khác nhau về mức độ phồn vinh, về chất lượng cuộc sống và điều kiện môi trường mà sự nhận thức về sự khác biệt đó cũng rất khác nhau. Hơn nữa, sự cách biệt đó lại thường xuyên vận động, khi tăng khi giảm. Bởi vậy, đánh giá thế nào là phát triển bền vững mang tính tùy thuộc khá lớn. Tuy nhiên, để xác định sự phát triển của con người hay chất lượng sống của con người, UNDP đã đưa ra 3 hệ thống chỉ số sau đây: 1. Chỉ số phát triển của con người (HDI) bao gồm: 5 Trần Phước Cường - Sự trường thọ: được tính bằng tuổi thọ trung bình của người dân. Tuổi thọ cao làm cho con người có nhiều cơ hội đạt đến mục đích lựa chọn của mình và phát triển được khả năng của con người. Tuổi thọ là kết quả sự kết hợp sức khỏe và mức độ đầy đủ dinh dưỡng, chăm sóc y tế và chất lượng môi trường. - Trí thức: là sự giáo dục đầy đủ được xác định bằng trình độ học vấn ở tuổi trường thành, có thể dùng định lượng là số năm ngồi ở ghế nhà trường tính bình quân cho đầu người. Trình độ học vấn giúp cho con người thực hiện được khả năng tiềm ẩn của mình và sử dụng một cách có lợi nhất những lợi thế của cơ hội, nhờ đó mà con người ngày càng phát triển nhanh hơn. - Thu nhập bình quân theo đầu người (GDP): GDP được tính đầy đủ tất cả mọi thu nhập, căn cứ vào sức mua thực tế từng nước chứ không theo tỷ giá hối đoái chính thức, đặc biệt phải lượng hóa được những phần phúc lợi của xã hội. GDP của Việt Nam, năm 1994: 240 USD/người, năm 2000: 400 USD/người. UNDP phân loại theo chỉ tiêu PPP (USD) là sức mua tương đương được biểu thị bằng đôla năm 1991 như sau: Các nước dưới 1.000 USD là thu nhập thấp. Hiện nay có 30 nước, trong đó Châu Á: 5 nước và Châu Phi: 25 nước. Số này chiếm 16% dân số thế giới. Các nước dưới 5.499 USD là thu nhập trung bình thấp. Nhóm này có 85 nước, chiếm 68% dân số thế giới. PPP của Việt Nam (1994): 1.208USD/người. Các nước từ 5.499 - 9.999 USD là trung bình cao. Số này có 20 nước, chiếm 6% dân số thế giới. Các nước trên 9.999 USD là những nước có thu nhập cao. Nhóm này có 26 nước, chiếm 10% dân số thế giới, trong đó Châu Âu có 14 nước, Châu Á có 7 nước, Châu Mỹ có 3 nước và Châu Úc là 2 nước. Chỉ số HDI (1993): Nigeria: 0,204; Việt Nam: 0,540; Thái Lan: 0,832; Nhật Bản: 0,938. 2. Chỉ số về sự tự do của con người: Chỉ tiêu này được ít quốc gia công nhận vì chứa đựng nhiều yếu tố chính trị. Nhân quyền và sự tự do không thể áp đặt, không thể đem từ nơi này áp dụng cho nơi khác. Mỗi một dân tộc có những đặc điểm khác biệt nhau, có truyền thống phát triển lịch sử khác nhau, có phong tục, tập quán, nền văn hóa dân tộc khác nhau nên có những tư duy khác nhau về sự tự do của con người. Tuyên ngôn độc lập của Việt Nam là lý tưởng tự do mà con người Việt Nam hằng theo đuổi. Việt Nam có tự do của Việt Nam, các nước có khái niệm riêng của các nước. 3. Chỉ số mức tiêu thụ năng lượng tính theo đầu người so với tỷ lệ tăng dân số 6 Trần Phước Cường Chỉ số này rất có ý nghĩa vì sản xuất năng lượng là nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường và tỷ lệ tăng dân số cũng gây suy thoái môi trường, nghĩa là cả hai đều có ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống hôm nay và thế hệ mai sau. 1.2. Các khía cạnh lịch sử của PTBV Hội nghị Stockholm (Thuỵ Điển) năm 1972 có thể coi là dấu ấn đầu tiên sử dụng phạm trù Phát triển bền vững, ban đầu nó xuất phát từ quan điểm bảo vệ môi trường bền vững, nhưng càng về sau con người càng nhận thức ra rằng Phát triển bền vững không chỉ đơn thuần là Bảo vệ môi trường, mà nó còn bao hàm nội dung sâu rộng hơn cả về kinh tế, xã hội. Đến Hội nghị thượng đỉnh thế giới về Môi trường và Phát triển có sự tham gia của 178 nước trên thế giới được tổ chức tại Rio de Janerio (Braxin) năm 1992, thì những nội dung về Phát triển bền vững đã được xác định đầy đủ và toàn diện. Hội nghị này đã khẳng định lại tuyên bố của Hội nghị Liên Hiệp Quốc về Môi trường và Con người, thông qua tại Stockhom năm 1972 và bàn các biện pháp để thực hiện tuyên bố ấy. Tại Hội nghị này, các nhà hoạt động về kinh tế, xã hội, môi trường cùng với các nhà chính trị đã thống nhất về quan điểm phát triển bền vững, coi đó là trách nhiệm chung của các quốc gia, của toàn nhân loại và đồng thuận thông qua tuyên bố Rio gồm 27 nguyên tắc cơ bản về Phát triển bền vững và Chương trình Nghị sự 21, xác định các hành động cho sự phát triển bền vững của toàn thế giới trong thế kỷ thứ 21. Đây là những nguyên tắc chung nhất để các quốc gia có thể vận dụng vào việc xây dựng các nguyên tắc phát triển bền vững cho phù hợp với điều kiện tự nhiên, đặc điểm kinh tế xã hội và thể chế chính sách riêng của nước mình. Sau Hội nghị này, nhiều nước đã xây dựng Chương trình Nghị sự 21 quốc gia. Từ sau Hội nghị Rio 1992, gần 200 nước trên thế giới lại tổ chức Hội nghị thượng đỉnh về Phát triển bền vững tại Jonhannesburgs, Nam Phi (Hội nghị RIO + 10 năm 2002) để kiểm điểm tình hình thực hiện kế hoạch hành động về Phát triển bền vững và tiếp tục bàn các biện pháp để thực hiện mục tiêu phát triển bền vững trên phạm vi toàn thế giới. Đến nay đã có 113 nước trên thế giới xây dựng và thực hiện Chương trình Nghị sự 21 về Phát triển bền vững cấp quốc gia và 6.416 Chương trình nghị sự 21 cấp địa phương. Đồng thời tại các nước này đều đã thành lập các cơ quan độc lập để triển khai thực hiện Chương trình này. Trung Quốc là một trong nhiều nước đã sớm xây dựng Chương trình Nghị sự 21 về Phát triển bền vững (China's Agenda 21) và đã thông qua Quốc vụ viện nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa năm 1994. Các nước khác trong khu vực như Thái Lan, Singapore, Malaixia... cũng đều đã xây dựng và thực hiện Chương trình nghị sự 21. 7 Trần Phước Cường Ở Việt Nam, để thực hiện mục tiêu phát triển bền vững như Nghị quyết của Đại hội Đảng toàn quốc đã đề ra và thực hiện cam kết quốc tế về phát triển bền vững, Chính phủ đã chủ trương xây dựng “Định hướng Chiến lược Phát triển bền vững ở Việt Nam” (Chương trình nghị sự 21 của Việt Nam). Đây là một chiến lược khung, bao gồm những định hướng lớn làm cơ sở pháp lý để các Bộ, ngành, địa phương, các tổ chức và cá nhân triển khai thực hiện và phối hợp hành động nhằm bảo đảm phát triển bền vững đất nước trong thế kỷ 21. Định hướng chiến lược về phát triển bền vững ở Việt Nam không thay thế các chiến lược, kế hoạch mà là căn cứ để cụ thể hóa Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội 2001-2010, Chiến lược Bảo vệ môi trường đến năm 2010 và tầm nhìn đến năm 2020, xây dựng kế hoạch 5 năm 2006-2010, cũng như xây dựng chiến lược và kế hoạch phát triển của các ngành, địa phương, nhằm kết hợp hài hoà giữa phát triển kinh tế, thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường, bảo đảm sự phát triển bền vững đất nước. 1.3. Dân số và tài nguyên môi trường 1.3.1. Dân số và sự tiêu thụ tài nguyên môi trường Dân số và tài nguyên môi trường có mối quan hệ tác động lẫn nhau một cách chặt chẽ. Dân số phát triển nhanh sẽ dẫn đến tình trạng nghèo đói và có những tác động rõ nét đến tài nguyên môi trường. Tuy nhiên, tác động xấu đến môi trường do đông dân và nghèo đói chưa phải là toàn bộ tác động của vấn đề dân số. Tiêu dùng quá mức của dân cư các nước công nghiệp cũng là một mặt quan trọng của vấn đề này. Chính những nước này đã tạo ra hình mẫu của một xã hội tiêu thụ. Một người Mỹ trung bình tiêu thụ nguyên liệu và năng lượng gấp 17-20 lần một người Nam Á và xả thải bằng lượng xả thải của 25 người Trung Quốc. Người ta tính được chỉ riêng cộng đồng Châu Âu, Hoa Kỳ và Liên Xô cũ đã phát xả khoảng 45% tồng lượng khí nhà kính toàn cầu. Như vậy, tác động của dân số tới môi trường, ngoài số dân, còn phản ánh mức tiêu thụ trên đầu người và trình độ công nghệ. I=P.C.T Trong đó: I: Tác động của dân số lên môi trường. P: Số dân. C: Tiêu thụ tài nguyên bình quân trên đầu người. T: Công nghệ (quyết định mức tác động của mỗi đơn vị tài nguyên được tiêu thụ). 8 Trần Phước Cường Tác động của dân số đến môi trường còn phụ thuộc rất nhiều vào các quá trình động lực dân cư: du cư, di cư, di dân, tái định cư, tỵ nạn... Bản tính của con người là di chuyển và chính quá trình di chuyển đó đã làm gia tăng tác động của dân số lên môi trường. 1.3.2. Dân số và tài nguyên đất đai Việc suy giảm giá trị đất hiện nay là vấn đề toàn cầu, nhưng nó trở nên bức xúc hơn ở các nước đang phát triển do sức ép về dân số và kỹ thuật canh tác không phù hợp, khai thác quá sức phục hồi. Hàng năm trên thế giới có gần 70.000 km2 đất bị hoang mạc hoá do sự gia tăng dân số. Diện tích đất canh tác vì thế bị thu hẹp, kinh tế nông nghiệp trở nên khó khăn hơn. Hoang mạc hoá hiện đang đe doạ 1/3 diện tích trái đất, ảnh hưởng đời sống ít nhất 850 triệu người. Một diện tích lớn đất canh tác bị nhiễm mặn không canh tác được một phần cũng do tác động gián tiếp của sự gia tăng dân số. ở Việt Nam từ năm 1978 đến nay, 130.000 ha bị lấy cho thủy lợi, 63.000 ha cho phát triển giao thông, 21 ha cho các khu công nghiệp. 1.3.3. Dân số và tài nguyên rừng Dân số tăng dẫn đến thu hẹp diện tích rừng do khai thác gỗ, phá rừng làm rẫy, mở đường giao thông, tàn phá hệ sinh thái,... Rừng nhiệt đới trên thế giới mỗi năm bị tàn phá 11 triệu ha và 10 triệu ha rừng khác. Tám mươi phần trăm diện tích rừng hiện nay bị tàn phá bắt nguồn từ việc gia tăng dân số. Hậu quả là 26 tỷ tấn đất bề mặt bị rửa bị trôi hàng năm, thiên tai lũ lụt xảy ra thường xuyên và khốc liệt hơn. Ở Việt Nam, theo ước tính cứ tăng 1% dân số, thì co 2,5% rừng bị mất đi. 1.3.4. Dân số và tài nguyên nước Tác động chính của việc gia tằng nhanh dân số đối với tài nguyên thiên nhiên như sau: Làm giảm bề mặt ao, hồ và sông. Làm ô nhiễm các nguồn nước do chất thải, các loại thuốc trừ sâu và thuốc diệt chuột, bọ. Làm thay đổi chế độ thuỷ văn dòng chảy sông, suốid do đốt rừng, phá rừng, xây dựng đập và công trình thuỷ lợi, rác thải, bồi lắng,… 9 Trần Phước Cường Chương trình nghiên cứu về nước của UNESCO chỉ rõ năm 1985 các nguồn nước sạch trên đầu người còn dồi dào với trên 33.000m3/người/năm, nhưng hiện nay đã giảm xuống chỉ còn 8.500m3/người/năm. 1.3.5. Dân số và khí quyển, biến đổi khí hậu Việc gia tăng dân số ở các nước phát triển và đang phát triển chịu trách nhiệm 2/3 lượng khí CO2 trên toàn cầu. Môi trường không khí tại các thành phố và các khu công nghiệp lớn ngày càng bị ô nhiễm nghiêm trọng do một lượng lớn các khí độc CO2, NOx, SOx thải vào khí quyển. Việc này đã làm cho khí hậu toàn cầu bị biến đổi theo hướng nóng dần lên, gây ra những hậu quả nghiêm trọng về môi trường. 1.3.6. Dân số và các vùng cửa sông, ven biển Vùng cửa sông và ven biển của Việt Nam chịu ảnh hưởng do các hoạt động tự nhiên của con người gây ra. Đánh bắt thuỷ sản bằng các phương pháp có tính huỷ diệt như dùng lưới mắt nhỏ hay bằng chất nổ đã làm suy giảm nguồn lợi thuỷ sản. Do dân số tăng cùng với việc khai thác tràn lan liên tục trong nhiều thập kỷ qua đã làm giảm bớt hoặc mất đi nhiều loại động vật biển có giá trị kinh tế cao. Diện tích rừng ngập mặn nơi vùng cửa sông (khoảng hơn 300.000ha) hiện đã bị thu hẹp đáng kể do việc khai thác chuyển đổi thành đầm nuôi tôm. Các rạng san hô bị tàn phá dùng làm vôi,… Nước vùng cửa sông, ven biển bị ô nhiễm do nước thải, rác thải sinh hoạt và công nghiệp, do khai thác dầu và khí đốt, do sự cố tràn dầu. Như vậy, rõ ràng rằng dân số tăng sẽ gây ra nhiều sức ép đối với các vấn đề tài nguyên và môi trường. Ngược lại, khi tài nguyên thiên nhiên cạn kiệt, môi trường suy thoái sẽ tác động tiêu cực đến sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người. Chính vì vậy, loài người chúng ta cần sớm nhận thức rõ điều này để điều chỉnh sự gia tăng dân số, nhằm phát triển một xã hội bền vững. 1.4. Các nguyên tắc của PTBV Chương trình Môi trường của Liên hợp quốc (UNEP) trong tác phẩm "Hãy cứu lấy Trái Đất - chiến lược cho một cuộc sống bền vững", 1991 đã nêu ra 9 nguyên tắc của một xã hội bền vững. Tuy nhiên, các nguyên tắc này thực sự khó áp dụng trong thực tế của một thế giới đầy các biến động về chính trị, kinh tế, văn hoá. Thực tế đòi hỏi cần thiết lập một hệ thống nguyên tắc khác có tính khả thi và sát thực hơn. Luc Hens (1995) đã lựa chọn 10 Trần Phước Cường trong số các nguyên tắc của Tuyên bố Rio về Môi trường và Phát triển để xây dựng một hệ thống 7 nguyên tắc mới của PTBV. Những nguyên tắc đó là: Nguyên tắc về sự uỷ thác của nhân dân Nguyên tắc này yêu cầu chính quyền phải hành động để ngăn ngừa các thiệt hại môi trường xảy ra ở bất cứ đâu, bất kể đã có hoặc chưa có các điều luật quy định về cách ứng xử các thiệt hại đó. Nguyên tắc này cho rằng, công chúng có quyền đòi chính quyền với tư cách là tổ chức đại diện cho họ phải có hành động ứng xử kịp thời các sự cố môi trường. Nguyên tắc phòng ngừa (Precationary Principle) Ở những nơi có thể xảy ra các sự cố môi trường nghiêm trọng và không đảo ngược được, thì không thể lấy lý do là chưa có những hiểu biết chắc chắn mà trì hoãn các biện pháp ngăn ngừa sự suy thoái môi trường. Về mặt chính trị, nguyên tắc này rất khó được áp dụng, và trên thực tế nhiều nước đã cố tình quên. Việc chọn lựa phương án phòng ngừa nhiều khi bị gán tội là chống lại các thành tựu phát triển kinh tế đã hiện hình trước mắt và luôn luôn được tụng xưng, ca ngợi theo cách hiểu của tăng trưởng kinh tế. Nguyên tắc bình đẳng giữa các thế hệ Đây là nguyên tắc cốt lõi của phát triển bền vững, yêu cầu rõ ràng ràng, việc thoả mãn nhu cầu của thế hệ hiện nay không được làm phương hại đến các thế hệ tương lai thoả mãn nhu cầu của họ. Nguyên tắc này phụ thuộc vào việc áp dụng tổng hợp và có hiệu quả các nguyên tắc khác của phát triển bền vững. Nguyên tắc bình đẳng trong nội bộ thế hệ Con người trong cùng thế hệ hiện nay có quyền được hưởng lợi một cách bình đẳng trong khai thác các nguồn tài nguyên, bình đẳng chung hưởng một môi trường trong lành và sạch sẽ. Nguyên tắc này được áp dụng để xử lý mối quan hệ giữa các nhóm người trong cùng một quốc gia và giữa các quốc gia. Nguyên tắc này ngày càng được sử dụng nhiều hơn trong đối thoại quốc tế. Tuy nhiên, trong phạm vi một quốc gia, nó cực kỳ nhạy cảm đối với các nguồn lực kinh tế - xã hội và văn hoá. Nguyên tắc phân quyền và uỷ quyền Các quyết định cần phải được soạn thảo bởi chính các cộng đồng bị tác động hoặc bởi các tổ chức thay mặt họ và gần gũi nhất với họ. Các quyết định cần ở mức quốc gia hơn là mức quốc tế, mức địa phương hơn là mức quốc gia. Đây là nguyên tắc cơ bản nhằm kiểm soát sự uỷ quyền của các hệ thống quy hoạch ở tầm quốc tế, nhằm cổ vũ quyền lợi của các địa phương về sở hữu tài nguyên, về nghĩa vụ đối với môi trường và về các giải pháp riêng của họ, áp lực ngày càng lớn đòi hỏi sự uỷ quyền ngày càng tăng. Tuy nhiên, cần phải hiểu cho đúng rằng địa phương chỉ là một bộ phận của các hệ thống rộng lớn 11 Trần Phước Cường hơn chứ không được thực thi chức năng một cách cô lập. Thường thì các vấn đề môi trường có thể phát sinh ngoài tầm kiểm soát địa phương, ví dụ như sự ô nhiễm “ngược dòng" của nước láng giềng hay cộng đồng lân cận. Trong trường hợp đó, nguyên tắc uỷ quyền cần được xếp xuống thấp hơn các nguyên tắc khác. Nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền Người gây ô nhiễm phải chịu mọi chi phí ngăn ngừa và kiểm soát ô nhiễm, phải nội bộ hóa tất cả các chi phí môi trường nảy sinh từ các hoạt động của họ, sao cho các chi phí này được thể hiện đầy đủ trong giá cả của hàng hóa và dịch vụ mà họ cung ứng. Tuy nhiên, sẽ không tránh khỏi trường hợp là, nếu áp dụng nguyên tắc này quá nghiêm khắc thì sẽ có xí nghiệp công nghiệp bị đóng cửa. Cộng đồng có thể cân nhắc, vì trong nhiều trường hợp, các phúc lợi có được do có công ăn việc làm nhiều khi còn lớn hơn các chi phí cho vấn đề sức khoẻ và môi trường bị ô nhiễm. Do đó, cơ chế áp dụng nguyên tắc này cũng cần linh hoạt và trong nhiều trường hợp phải tạo điều kiện về thời gian để các doanh nghiệp thích ứng dần dần với các tiêu chuẩn môi trường. Nguyên tắc người sử dụng phải trả tiền Khi sử dụng hàng hóa hay dịch vụ, người sử dụng phải trang trải đủ giá tài nguyên cũng như các chi phí môi trường liên quan tới việc chiết tách, chế biến và sử dụng tài nguyên. 12 Trần Phước Cường CHƯƠNG 2. ĐỊNH LƯỢNG HÓA CHO SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG Mặc dù môi trường và phát triển là những vấn đề có quy mô toàn cầu hoặc quốc gia, nhưng thực hiện bảo vệ môi trường và PTBV lại thường ở cấp địa phương (tỉnh, huyện, xã...). Bởi vì, trong lĩnh vực này có một nguyên tắc rất thực tiễn, đó là “nghĩ - toàn cầu; làm - địa phương". Nếu sự phát triển của từng cộng đồng, từng địa phương là bền vững và an toàn, thì sự phát triển của quốc gia, toàn cầu cũng sẽ bền vững và an toàn. Vì lẽ đó, đã có rất nhiều cố gắng trong việc đề xuất, tìm kiếm các giải pháp nhằm đánh giá hoặc định lượng độ bền vững trong quá trình phát triển của các địa phương, quốc gia hay khu vực. Các tiêu chuẩn được sử dụng để đo đạc trước hết phải phù hợp với các đặc trưng sinh thái, văn hoá và dân tộc của địa phương được đánh giá. 2.1. Mười tiêu chuẩn chung của PTBV Cho dù các đặc trưng sinh thái, văn hoá và dân tộc của địa phương được đánh giá có đa dạng như thế nào, thì PTBV cũng cần phải thoả mãn các tiêu chuẩn chung được trình bày ở bảng dưới đây. Bảng 2.1. Các tiêu chuẩn bền vững và các ngành kinh tế liên quan Mười tiêu chuẩn PTBV 1. Hạn chế sử dụng các nguồn tài nguyên không tái tạo.

Tài liệu liên quan