LUT BÌNH ĐNG GII (2007 ­ 2017):
THC TIN VÀ KINH NGHIM 10 NĂM THC HIN
ThS. NGUYN VĂN ĐNG
Giám đc, Trung tâm Đào to K năng Quc tế
Vietcess
Email: nguyendong.sw@gmail.com
Tóm tt: Cùng vi các nước trên thế gii, Vit Nam đã ký kết tham gia “Công ước
Liên Hp quc v xóa b mi hình thc phân bit đi x vi ph n và ký kết thc hin
8 mc tiêu thiên niên k, trong đó có mc tiêu thúc đy thc hin bình đng gii. Bài viết
phân tích, lun gii nhng ch trương, chính sách ca Đng và Nhà nước v công tác
bình đng gii. Đng thi, làm sáng t thc trng công tác bình đng gii sau giai đon
ban hành lut; t đó ch ra nhng bài hc kinh nghim trong quá trình thc hin công tác
bình đng gii sau 10 năm ban hành lut bình đng gii (2007­2017).
T khóa: bình đng gii; công tác bình đng gii; lut bình đng gii.
1. Ch trương, chính sách ca Đng và Nhà nước v công tác bình đng gii
Squan tâm ca Đng và Nhà nước vbình đng gii (BĐG) được thhin bng
vic ban hành hàng lot các văn bn quy phm pháp lut chuyên vBĐG, to nn tng
pháp lý cho vic thc thi và đm bo đt mc tiêu BĐG trong các lĩnh vc ca đi sng xã
hi và gia đình. Ngoài ra, mc tiêu BĐG đã trthành mt mc tiêu xuyên sut đt ra trong
quá trình xây dng và thc thi các chính sách pháp lut khác nước ta.
Lut BĐG đã được Quc hi khóa XI thông qua ti khp th10 ngày 29/10/2006,
có hiu lc thi hành tngày 01/7/2007. Vic ra đi ca Lut BĐG đánh du mt bước tiến
vượt bc vchtrương, chính sách và to cơ spháp lý cho vic cthhóa cam kết
chính trca Đng và Nhà nước vđm bo BĐG thc cht trong các lĩnh vc ca đi
sng xã hi và gia đình. Điu 4, Lut BĐG đt ra mc tiêu BĐG ca quc gia đó là “xoá
bphân bit đi xvgii, to cơ hi như nhau cho nam và ntrong phát trin kinh tế ­
xã hi và phát trin ngun nhân lc, tiến ti BĐG thc cht gia nam, nvà thiết lp,
cng cquan hhp tác, htrgia nam, ntrong mi lĩnh vc ca đi sng xã hi và
gia đình” [2]. Vi mc tiêu như vy, BĐG skhông phi nlc “cào bng” các cơ hi hay
quyn li cho nam và nmt cách cơ hc mà bn cht ca nó trước hết phi loi btt
ccác hình thc phân bit đi x(PBĐX) đi vi nam và n, vn là rào cn vô hình cn
trvic đt được mc tiêu BĐG. Đc bit là vic to điu kin thun li cho nam và n
trên cơ sskhác bit đcnam và ncó thphát huy ti đa tim năng, năng lc hay
đóng góp ca mình trong các lĩnh vc khác nhau ca đi sng xã hi và gia đình. Vic
phn đu đt mc tiêu BĐG phi da trên nguyên tc hp tác cùng có li gia nam và n
trong các lĩnh vc ca đi sng xã hi và gia đình.
Lut bình đng gii cũng đã đra 6 nguyên tc cơ bn vBĐG trong các lĩnh vc
ca đi sng xã hi và gia đình, bao gm: “Nam, nbình đng trong các lĩnh vc ca đi
sng xã hi và gia đình”; “Nam nkhông bPBĐX vgii”; “Thc hin bình đng gii là
trách nhim ca cơ quan, tchc, gia đình, cá nhân”; “Bin pháp thúc đy bình đng gii
không bcoi là PBĐX vgii”; “Chính sách bo vvà htrngười mkhông bcoi là
PBĐX vgii”; và Đm bo lng ghép vn đBĐG trong xây dng và thc thi pháp
lut” [2]. Đim chung ca các nguyên tc này đó là chm dt mi sPBĐX đi vi nam
và n. Đng thi, nhng khác bit ca nam và nsđược cân nhc, gii quyết phù hp
và thu đáo, trên cơ stôn trng, ghi nhn và to điu kin thun li cho cnam và n
trên cơ skhác bit đó. Ngoài ra, các bin pháp thúc đy BĐG và chính sách bo vhtr
riêng người msđược sdng đkha lp khong cách gii hoc thúc đy BĐG trong
mt lĩnh vc cth. Đc bit, vic lng ghép vn đBĐG trthành mt nhim vquan
trng và được thhin rõ hơn mt snhim vnhư: xác đnh vn đgii và các bin
pháp gii quyết; đưa ra các dbáo tác đng vgii, cũng như vic xác đnh trách nhim
và ngun lc đgii quyết các vn đgii và các nhim vnày đã trthành nhim v
bt buc khi xây dng văn bn quy phm pháp lut Vit Nam hin nay.
Lut BĐG cũng đã quy đnh rõ hơn vmc tiêu BĐG trong mt slĩnh vc cth
ca đi sng xã hi như: chính tr; kinh tế; lao đng – vic làm; giáo dc – đào to, khoa
hc và công ngh; văn hóa, thông tin, thdc và ththao; y tế và gia đình. Ngoài ra, Lut
BĐG cũng đã đra các bin pháp cn thc hin đđm bo BĐG trong các lĩnh vc khác
nhau ca đi sng xã hi và gia đình, ví d: các bin pháp thúc đy BĐG; lng ghép vn
đBĐG trong xây dng văn bn quy phm pháp lut; vic thm tra lng ghép vn đ
BĐG cũng như công tác thông tin, giáo dc, truyn thông vgii và BĐG và ngun lc tài
chính cho công tác BĐG. Đc bit, Lut này cũng đã quy đnh vtrách nhim ca Chính
ph; cơ quan qun lý nhà nước(QLNN) vBĐG; trách nhim ca các b, cơ quan ngang
b; trách nhim ca y ban nhân dân (UBND) các cp; Mt trn tquc Vit Nam; Hi
liên hip phnVit Nam; các tchc chính tr, chính tr­ xã hi; các tchc khác; trách
nhim ca gia đình và ca công dân trong vic thc hin BĐG. Lut này cũng đđưa ra
các quy đnh liên quan đến thanh tra, giám sát và xlý vi phm pháp lut vBĐG [2].
Nghđnh 70/2008/NĐ­CP ca Chính phngày 4 tháng 6 năm 2008 đra các quy đnh
chi tiết vvic thi hành mt sđiu ca Lut BĐG liên quan đến trách nhim ca cơ
quan QLNN vBĐG, bao gm: Chính ph, BLao đng, Thương Binh và Xã hi; UBND
các cp và các quy đnh liên quan đến nguyên tc và trách nhim phi hp thc hin
QLNN vBĐG ca các b, cơ quan ngang b; cơ quan thông tin, truyn thông; Mt trn
tquc Vit Nam, Hi liên hip phnVit Nam. Quy đnh này không chgiúp các bên
liên quan thc hin tt vai trò, chc năng nhim vca mình mà còn đm bo phát huy ti
đa ngun lc tcác bên liên quan trong vic hướng ti mc tiêu BĐG trong các lĩnh vc
khác nhau ca đi sng xã hi và gia đình.
Nghđnh 55/2009/NĐ­CP ca Chính phngày 10 tháng 6 năm 2009 đra các quy
đnh xpht vi phm hành chính vBĐG. Nghđnh này qui đnh rõ các hành vi vi phm,
hình thc vi phm và mc xpht vi phm hành chính vBĐG, trong mt slĩnh vc c
thnhư: chính tr; kinh tế; lao đng; giáo dc và đào to; khoa hc – công ngh; văn hóa,
thông tin, thdc, ththao; y tế và gia đình. Đng thi, Nghđnh cũng qui đnh vthm
quyn xpht vi phm hành chính ca Thanh tra lao đng, thương binh và xã hi; thanh
tra chuyên ngành khác; UBND các cp; Công an nhân dân và Bđi biên phòng. Nghđnh
cũng quy đnh các thtc áp dng các hình thc xpht và công tác khiếu ni, tcáo liên
quan đến ván hành chính và xlý vi phm hành chính vBĐG.
Nghđnh 48/2009/NĐ­CP ca Chính phngày 19 tháng 5 năm 2009 quy đnh vcác
bin pháp đm bo BĐG theo quy đnh ca Lut BĐG. Nghđnh này đã đra các quy đnh
cthvyêu cu, ni dung, hình thc và trách nhim ca các cơ quan, tchc và cá nhân
trong thông tin, truyn thông giáo dc vBĐG. Nghđnh cũng đã quy đnh rõ các gii pháp
liên quan yêu cu và phm vi, ni dung và trách nhim ca cơ quan, tchc và cá nhân
trong vic lng ghép vn đBĐG trong xây dng văn bn quy phm pháp lut. Đng thi,
Nghđnh này cũng quy đnh rõ các bin pháp thúc đy BĐG và trách nhim ca các cơ
quan và tchc trong vic thc hin các bin pháp thúc đy BĐG mt slĩnh vc c
thnhư chính tr, kinh tế, lao đng, giáo dc và đào to và ngun tài chính dành cho công
tác BĐG [4].
Quyết đnh 2351/QQĐ­TTg ca Thtướng Chính ph, ngày 24 tháng 12 năm 2010
phê duyt Chiến lược quc gia vBĐG giai đon 2011 – 2020.
Trong đó đra mc tiêu
tng quát: “Đến năm 2020, vcơ bn, bo đm bình đng thc cht gia nam và nv
cơ hi, stham gia và thhưởng trên các lĩnh vc chính tr, kinh tế, văn hóa và xã hi, góp
phn vào sphát trin nhanh và bn vng ca đt nước”. Chiến lược cũng đã đt ra 7
mc tiêu cthvà các chtiêu cn đt được, bao g: tăng cường stham gia ca phn
vào các vtrí qun lý, lãnh đo, nhm tng bước gim dn khong cách gii trong lĩnh vc
chính tr; Gim khong cách gii trong lĩnh vc kinh tế, lao đng, vic làm; tăng cường s
tiếp cn ca phnnghèo nông thôn, phnngười dân tc thiu sđi vi các ngun
lc kinh tế, thtrường lao đng; Nâng cao cht lượng ngun nhân lc n, tng bước bo
đm stham gia bình đng gia nam và ntrong lĩnh vc giáo dc và đào to; Bo đm
BĐG trong tiếp cn và thhưởng các dch vchăm sóc sc khe; Bo đm BĐG trong
lĩnh vc văn hóa và thông tin; Bo đm BĐG trong đi sng gia đình, tng bước xóa b
bo lc trên cơ sgii; Nâng cao năng lc QLNN vBĐG. Đng thi, chiến lược này
cũng đã đcp ti các nhóm gii pháp nhm đt được các mc tiêu BĐG [1].
Quyết đnh 1696/QĐ­TTg ca Thtướng Chính ph, ngày 2 tháng 10 năm 2015, phê
duyt Chương trình hành đng quc gia vBĐG giai đon 2016 – 2020, trong đó đra
mc tiêu tng quát là “gim khong cách gii và nâng cao vthế ca phntrong mt s
ngành, lĩnh vc, vùng, đa phương có bt bình đng gii hoc có nguy cơ bt bình đng
gii cao, góp phn thc hin thành công Chiến lược quc gia vBĐG giai đon 2011 –
2020”. Kế hoch này đra mt smc tiêu và chtiêu cthhướng ti đm bo mc
tiêu BĐG tng quát, bao gm:70% cán b, công chc, viên chc, người lao đng, squan,
hsquan, chiến s, người lao đng trong lc lượng vũ trang, sinh viên, hc sinh các cp
và 50% người dân các cm dân cư được truyn thông nâng cao nhn thc vBĐG;
100% cán blàm công tác BĐG và vì stiến bphn, cán bhoch đnh và thc thi
chính sách vBĐG được cp nht kiến thc vBĐG; phn đu 100% nđi biu dân
c, ncán bqun lý, ncán blãnh đo các cp, ncán btrong din quy hoch (t