Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Lêi nãi ®Çu rong chiÕn l­îc æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi ®Õn n¨m 2000, §¶ng ta còng ®· chØ râ “ChÝnh s¸ch tµi chÝnh quèc gia h­íng vµo viÖc t¹o ra vèn vµ sö dông vèn cã hiÖu qu¶ trong toµn x· héi, t¨ng nhanh s¶n T phÈm x· héi vµ thu nhËp quèc d©n...”(1). T¹o vèn vµ sö dông vèn cã hiÖu qu¶ lµ nh÷ng vÊn ®Ò ®ang ®­îc ChÝnh phñ, Ng©n hµng vµ c¸c doanh nghiÖp ®Æc biÖt quan t©m. §¹i héi §¶ng toµn lÇn thø VI ®¸nh dÊu mét b­íc ngoÆt ®æi míi chÝnh s¸ch vµ c¬ chÕ kinh tÕ nãi chung, thÞ tr­êng vµ s¶n xuÊt kinh doanh nãi riªng. C¸c DNNN ®­îc quyÒn tù chñ h¬n trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, nh­ng cïng víi nã, doanh nghiÖp ph¶i ®èi mÆt víi sù c¹nh tranh gay g¾t trªn thÞ tr­êng. Trong cuéc c¹nh tranh nµy DNNN cã nh÷ng vÞ thÕ bÊt lîi ®ã lµ thiÕu vèn, bé m¸y chËm thÝch øng víi sù biÕn ®æi cña thÞ tr­êng, l¾m tÇng nÊc trung gian, vµ nhiÒu sù rµng buéc lÉn nhau, phÇn lín ®éi ngò c¸n bé rÊt thô ®éng. DNNN lµ mét bé phËn quan träng nhÊt cña nÒn kinh tÕ quèc gia, cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh trong sù nghiÖp c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n­íc vµ trong qu¸ tr×nh héi nhËp. Tuy nhiªn hiÖn nay c¸c DNNN ®ang ph¶i ®èi ®Çu víi nhiÒu vÊn ®Ò nan gi¶i, trong ®ã vèn vµ hiÖu qu¶ sö dông vèn lu«n lµ bµi to¸n hãc bóa víi hÇu hÕt c¸c DNNN. VËy huy ®éng vèn ë ®©u? lµm thÕ nµo ®Ó huy ®éng vèn? vµ ®ång vèn ®­îc ®­a vµo sö dông nh­ thÕ nµo?. §ã lµ c©u hái kh«ng chØ c¸c DNNN quan t©m, mµ lµ vÊn ®Ò bøc thiÕt víi hÇu hÕt c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. Do ®ã ®i t×m lêi gi¶i vÒ vèn vµ n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cho khu vùc DNNN lµ mét vÊn ®Ò mang tÝnh thêi sù vµ thiÕt thùc. Qua nghiªn cøu vµ ®­îc sù h­íng dÉn nhiÖt t×nh cña thÇy gi¸o NguyÔn Ngäc HuyÒn, em quyÕt ®Þnh chän ®Ò tµi “Mét sè gi¶i ph¸p t¹o vèn vµ n©ng cao hiÖu (1) T¹p chÝ Th«ng tin Khoa häc Ng©n hµng sè 7/1997 -1- Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n m«n häc qu¶ sö dông vèn cho c¸c DNNN ë ViÖt Nam hiÖn nay”. Do thêi gian h¹n chÕ, kinh nghiÖm thùc tÕ ch­a nhiÒu. Do ®ã ®Ò tµi nay kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. Song ®©y còng lµ nç lùc cña b¶n th©n. Em rÊt mong ®­îc sù ®ãng gãp ý kiÕn quý b¸u cña thÇy gi¸o ®Ó viÖc nghiªn cøu cña em ngµy cµng hoµn thiÖn h¬n. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n! - 2 - Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n m«n häc I. Vèn vµ hiÖu qu¶ sö dông vèn - ®iÒu kiÖn tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng 1.Vèn vµ vai trß cña vèn ®èi víi DNNN trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng 1.1.Kh¸i qu¸t vÒ vèn. Tõ tr­íc ®Õn nay cã rÊt nhiÒu quan ®iÓm kh¸c nhau vÒ vèn, mçi mét quan ®iÓm ®Òu cã c¸ch tiÕp cËn riªng. Nh­ng cã thÓ nãi, thùc chÊt vèn chÝnh lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn, lµ gi¸ trÞ cña tµi s¶n mµ doanh nghiÖp ®ang n¾m gi÷. Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, vèn ®­îc quan niÖm lµ toµn bé gi¸ trÞ øng ra ban ®Çu vµ trong c¸c qu¸ tr×nh s¶n xuÊt tiÕp theo cña doanh nghiÖp. Nh­ vËy vèn lµ yÕu tè sè mét cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh. Vèn cã c¸c ®Æc tr­ng c¬ b¶n lµ: thø nhÊt, vèn ph¶i ®¹i diÖn cho mét l­îng tµi s¶n nhÊt ®Þnh, cã nghÜa lµ vèn ®­îc biÓu hiÖn b»ng gi¸ trÞ cña tµi s¶n h÷u h×nh vµ v« h×nh cña doanh nghiÖp. Thø hai, vèn ph¶i vËn ®éng sinh lêi, ®¹t ®­îc môc tiªu kinh doanh cña doanh nghiÖp. Thø ba, vèn ph¶i ®­îc tÝch tô vµ tËp trung ®Õn mét l­îng nhÊt ®Þnh, cã nh­ vËy míi cã thÓ ph¸t huy t¸c dông ®Ó ®Çu t­ vµo s¶n xuÊt kinh doanh. Thø t­, vèn ph¶i g¾n liÒn víi chñ së h÷u nhÊt ®Þnh, kh«ng thÓ cã ®ång vèn v« chñ vµ kh«ng ai qu¶n lý. Thø n¨m, vèn ®­îc quan niÖm nh­ mét hµng hãa ®Æc biÖt, cã thÓ mua b¸n quyÒn sö dông vèn trªn thÞ tr­êng. 1.2.Ph©n lo¹i vèn HiÖn nay, cã rÊt nhiÒu c¸ch ph©n lo¹i vèn theo c¸c gi¸c ®é tiÕp cËn kh¸c nhau. Theo nguån h×nh thµnh cã vèn chñ së h÷u vµ vèn huy ®éng cña doanh nghiÖp. Vèn chñ së h÷u cña doanh nghiÖp h×nh thµnh tõ vèn ph¸p ®Þnh vµ vèn tù bæ sung tõ nhiÒu nguån nh­ lîi nhuËn gi÷ l¹i hoÆc tõ c¸c quü ®Çu t­ ph¸t triÓn, quü dù phßng tµi chÝnh.…Ngoµi ra, ®èi víi DNNN cßn ®­îc ®Ó l¹i toµn bé khÊu hao c¬ b¶n sö dông tµi s¶n cè ®Þnh ®Ó ®Çu t­, thay thÕ, ®æi míi tµi s¶n cè ®Þnh. §èi víi - 3 - Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n m«n häc mét doanh nghiÖp ho¹t ®éng trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng vèn chñ së h÷u cã vai trß quan träng nh­ng chØ chiÕm tû lÖ nhá trong tæng nguån vèn. §Ó ®¸p øng nhu cÇu vèn cho s¶n xuÊt kinh doanh, doanh nghiÖp ph¶i t¨ng c­êng huy ®éng c¸c nguån vèn kh¸c d­íi h×nh thøc vay nî, liªn doanh liªn kÕt, ph¸t hµnh tr¸i phiÕu vµ c¸c h×nh thøc kh¸c. Trªn gi¸c ®é ph­¬ng thøc chu chuyÓn cña vèn, ng­êi ta chia thµnh vèn cè ®Þnh (VC§) vµ vèn l­u ®éng (VL§). VC§ lµ mét bé phËn cña vèn ®Çu t­ øng tr­íc vÒ tµi s¶n cè ®Þnh. Nã lu©n chuyÓn dÇn dÇn, tõng phÇn trong nhiÒu chu kú s¶n xuÊt. HiÖn nay Nhµ n­íc quy ®Þnh VC§ ph¶i cã thêi gian sö dông Ýt nhÊt lµ 1 n¨m vµ cã gi¸ trÞ trªn 5 triÖu ®ång. VC§ ®ãng vai trß quan träng trong s¶n xuÊt kinh doanh, ®Æc biÖt lµ víi c¸c DNNN ho¹t ®éng trong lÜnh vùc s¶n xuÊt. VL§ cña doanh nghiÖp lµ sè tiÒn øng tr­íc vÒ tµi s¶n l­u ®éng nh»m ®¶m b¶o cho qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp ®­îc thùc hiÖn th­êng xuyªn, liªn tôc. 1.3.Vai trß cña vèn ®èi víi c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc. TÊt c¶ c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, dï bÊt kú quy m« nµo còng cÇn ph¶i cã mét l­îng vèn nhÊt ®Þnh, nã lµ tiÒn ®Ò cho sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña c¸c doanh nghiÖp. VÒ mÆt ph¸p lý: DNNN khi muèn thµnh lËp, ®iÒu kiÖn ®Çu tiªn lµ doanh nghiÖp ph¶i cã mét l­îng vèn nhÊt ®Þnh, l­îng vèn ®ã tèi thiÓu ph¶i b»ng l­îng vèn ph¸p ®Þnh (l­îng vèn tèi thiÓu mµ ph¸p luËt qui ®Þnh cho tõng lo¹i DNNN). Khi ®ã ®Þa vÞ ph¸p lý cña doanh nghiÖp míi ®­îc x¸c lËp. Ng­îc l¹i, viÖc thµnh lËp doanh nghiÖp kh«ng thÓ thùc hiÖn ®­îc. Theo ®iÒu 4- ch­¬ng II Quy chÕ qu¶n lý Tµi chÝnh vµ H¹ch to¸n kinh doanh ®èi víi DNNN, nÕu trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng kinh doanh, vèn ®iÒu lÖ cña doanh nghiÖp kh«ng ®¹t ®iÒu kiÖn mµ ph¸p luËt quy ®Þnh, tøc lµ thÊp h¬n tæng møc vèn ph¸p ®Þnh cña c¸c ngµnh nghÒ mµ doanh nghiÖp ®ã kinh doanh th× c¬ quan cã thÈm quyÒn quyÕt ®Þnh thµnh lËp doanh - 4 - Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n m«n häc nghiÖp ®ã ph¶i cÊp bæ sung vèn ®iÒu lÖ cho doanh nghiÖp, hoÆc gi¶m ngµnh nghÒ kinh doanh cho doanh nghiÖp hoÆc ph¶i tuyªn bè chÊm døt ho¹t ®éng nh­: ph¸ s¶n, gi¶i thÓ, s¸t nhËp(2)…. Nh­ vËy, vèn cã thÓ ®­îc xem nh­ lµ ®iÒu kiÖn tiªn quyÕt ®¶m b¶o sù tån t¹i t­ c¸ch ph¸p nh©n cña doanh nghiÖp tr­íc ph¸p luËt. VÒ mÆt kinh tÕ: Trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, vèn lµ mét trong nh÷ng yÕu tè quyÕt ®Þnh sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña mçi doanh nghiÖp. Vèn kh«ng nh÷ng ®¶m b¶o kh¶ n¨ng mua s¾m m¸y mãc thiÕt bÞ, d©y truyÒn c«ng nghÖ ®Ó phôc vô cho qu1¸ tr×nh s¶n xuÊt mµ cßn ®¶m b¶o cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh diÔn ra th­êng xuyªn liªn tôc. Vèn lµ yÕu tè quan träng quyÕt ®Þnh n¨ng lùc s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp vµ x¸c lËp vÞ thÕ cña doanh nghiÖp trªn th­¬ng tr­êng. §iÒu nµy cµng thÓ hiÖn râ trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng hiÖn nay víi sù c¹nh tranh gay g¾t, c¸c doanh nghiÖp ph¶i kh«ng ngõng c¶i tiÕn m¸y mãc thiÕt bÞ, ®Çu t­ hiÖn ®¹i hãa c«ng nghÖ... tÊt c¶ nh÷ng yÕu tè nµy muèn ®¹t ®­îc ®ßi hái doanh nghiÖp ph¶i cã mét l­îng vèn ®ñ lín. Vèn còng lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh ®Õn viÖc më réng ph¹m vi ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp. Cã vèn gióp doanh nghiÖp ®Çu t­ më réng s¶n xuÊt, th©m nhËp vµo thÞ tr­êng míi, tõ ®ã më réng thÞ tr­êng tiªu thô, n©ng cao uy tÝn cña doanh nghiÖp trªn th­¬ng tr­êng. NhËn thøc ®­îc vai trß quan träng cña vèn nh­ vËy, doanh nghiÖp cÇn ph¶i cã nh÷ng biÖn ph¸p h÷u hiÖu huy ®éng ®¶m b¶o ®ñ vèn cho doanh nghiÖp ho¹t ®éng mét c¸ch hiÖu qu¶. 2.C¸c c«ng cô t¹o vèn cho c¸c DNNN trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. HiÖn nay, vèn ng©n s¸ch nhµ n­íc cÊp cho c¸c doanh nghiÖp rÊt h¹n chÕ, do ®ã ®Ó ®¶m b¶o vèn ho¹t ®éng, doanh nghiÖp ph¶i thùc hiÖn huy ®éng vèn tõ nhiÒu (2) Quy chÕ qu¶n lý tµi chÝnh vµ h¹ch to¸n kinh doanh ®èi víi DNNN - 5 - Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n m«n häc nguån kh¸c nhau nh­ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu, cæ phiÕu, vay vèn ng©n hµng vµ c¸c tæ chøc tÝn dông, nhËn gãp vèn liªn doanh liªn kÕt vµ c¸c h×nh thøc kh¸c. Tuy nhiªn viÖc huy ®éng vèn ph¶i tu©n theo c¸c qui ®Þnh cña ph¸p luËt, kh«ng ®­îc lµm thay ®æi h×nh thøc së h÷u cña doanh nghiÖp vµ tæng møc d­ nî vèn huy ®éng kh«ng ®­îc v­ît qu¸ vèn ®iÒu lÖ cña doanh nghiÖp t¹i thêi ®iÓm c«ng bè gÇn nhÊt. (§iÒu 11-N§59/CP-3/10/1996) §Ó huy ®éng vèn doanh nghiÖp còng cÇn ph¶i xem xÐt thùc tr¹ng t×nh h×nh tµi chÝnh, chiÕn l­îc tµi trî, chñ nguån tµi chÝnh, còng nh­ kÕ ho¹ch huy ®éng tµi chÝnh cho chi tr¶. DNNN cã thÓ huy ®éng vèn qua nguån cung øng néi bé vµ huy ®éng tõ bªn ngoµi. Nguån cung øng néi bé lµ ph­¬ng thøc tù cÊp vèn cña doanh nghiÖp. Mét lµ, nguån khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh. Trong qóa tr×nh sö dông th× tµi s¶n cè ®Þnh chuyÓn dÇn gi¸ trÞ vµo thµnh phÈm d­íi h×nh thøc khÊu hao. Sè khÊu hao nµy ®­îc sö dông ®Ó kh«i phôc tµi s¶n cè ®Þnh nh»m t¸i s¶n xuÊt hoÆc sö dông cho c¸c yªu cÇu kinh doanh cña doanh ghiÖp. Doanh nghiÖp trÝch khÊu hao theo nguyªn t¾c b¶o ®¶m bï ®¾p c¶ hao mßn v« h×nh vµ hao mßn h÷u h×nh cña tµi s¶n. Hai lµ, tõ c¸c kho¶n doanh nghiÖp ph¶i nép ng©n s¸ch nh­ng ®­îc nhµ n­íc cho phÐp ®Ó l¹i doanh nghiÖp bæ sung vµo nguån vèn kinh doanh. Ba lµ, tÝch luü t¸i ®Çu t­, ®©y lµ phÇn lîi nhuËn kh«ng chia ®Ó l¹i doanh nghiÖp nh»c môc ®Ých ®Çu t­ ph¸t triÓn s¶n xuÊt. Cã thÓ nãi r»ng phÇn nµy ®­îc c¸c doanh nghiÖp coi lµ nguån tù cung øng tµi chÝnh quan träng v× nã cã c¸c ­u ®iÓm c¬ b¶n sau: doanh nghiÖp cã thÓ hoµn toµn chñ ®éng, gi¶m sù phô thuéc vµo c¸c nhµ cung øng, gióp doanh nghiÖp t¨ng tiÒm lùc tµi chÝnh nhê gi¶m tû lÖ nî/vèn….Bèn lµ, ®iÒu chØnh c¬ cÊu tµi s¶n, ph­¬ng thøc nµy tuy kh«ng lµm t¨ng sè vèn s¶n xuÊt kinh doanh nh­ng l¹i cã t¸c dông lín trong viÖc t¨ng vèn cho c¸c ho¹t ®éng cÇn thiÕt trªn c¬ së gi¶m - 6 - Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n m«n häc vèn ë nh÷ng n¬i kh«ng cÇn thiÕt. Do m«i tr­êng kinh doanh th­êng xuyªn biÕn ®éng, nhiÖm vô kinh doanh thay ®æi nªn trong kinh doanh lu«n diÔn ra hiÖn t­îng thõa tµi s¶n nµy nh­ng l¹i thiÕu lo¹i tµi s¶n kh¸c. §iÒu chØnh c¬ cÊu tµi s¶n chÝnh lµ viÖc kÞp thêi cã gi¶i ph¸p b¸n c¸c tµi s¶n d­ thõa, kh«ng sö dông ®Õn, ph¶i trªn c¬ së th­êng xuyªn kiÓm tra tÝnh to¸n vµ x¸c ®Þnh l¹i møc tµi s¶n l­u ®éng trªn c¬ së øng dông m« h×nh dù tr÷ tèi ­u nh»m gi¶m l­îng l­u kho tµi s¶n l­u ®éng kh«ng cÇn thiÕt, ®¶m b¶o l­îng l­u kho mçi lo¹i tµi s¶n l­u ®éng hîp lý. Huy ®éng tõ nguån cung øng néi bé cã ­u ®iÓm lín lµ hoµn toµn do doanh nghiÖp chñ ®éng, kh«ng bÞ phô thuéc vµo bªn ngoµi, doanh nghiÖp cã toµn quyÒn sö dông trong dµi h¹n víi chi phÝ sö dông vèn thÊp. MÆt kh¸c, sù nç lùc tù cung øng lu«n ®­îc coi lµ mét yÕu tè ®Ó ng­êi cÊp vèn bªn ngoµi xem xÐt kh¶ n¨ng cho vay vèn. Tuy nhiªn tù cung øng vèn còng cã h¹n chÕ c¬ b¶n lµ qui m« cung øng vèn nhá vµ nguån bæ sung lu«n cã giíi h¹n. Huy ®éng vèn tõ bªn ngoµi cã thÓ qua c¸c ph­¬ng thøc sau: Thø nhÊt lµ tõ ng©n s¸ch nhµ n­íc, hiÖn nay vèn tõ ng©n s¸ch nhµ n­íc ®èi víi c¸c DNNN cµng bÞ thu hÑp c¶ vÒ quy m« cña vèn vµ ph¹m vi ®­îc cÊp vèn. §èi t­îng ®­îc cung cÊp vèn theo h×nh thøc nµy hiÖn nay ph¶i lµ c¸c DNNN ®ãng vai trß c«ng cô ®iÒu tiÕt kinh tÕ, c¸c lÜnh vùc s¶n xuÊt hµng ho¸ c«ng céng , ho¹t ®éng c«ng Ých mµ t­ nh©n kh«ng muèn hoÆc kh«ng cã kh¶ n¨ng ®Çu t­, c¸c dù ¸n cã tÇm quan träng ®Æc biÖt do Nhµ n­íc trùc tiÕp ®Çu t­. Thø hai lµ ph¸t hµnh cæ phiÕu, tr¸i phiÕu trªn thÞ tr­êng. §©y lµ ph­¬ng thøc ®ang ®­îc sö dông réng r·i. Tuy nhiªn kh«ng ph¶i mäi doanh nghiÖp ®­îc phÐp khai th¸c nguån vèn nµy mµ chØ nh÷ng doanh nghiÖp ®­îc ph¸t hµnh cæ phiÕu, tr¸i phiÕu do Nhµ n­íc quy ®Þnh. H×nh thøc ph¸t hµnh cæ phiÕu cã ®Æc tr­ng c¬ b¶n lµ t¨ng vèn mµ kh«ng lµm t¨ng nî cña doanh nghiÖp bëi nh÷ng ng­êi së h÷u cæ phiÕu trë thµnh cæ ®«ng cña doanh nghiÖp. Thø ba, lµ vay vèn cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i, hiÖn t¹i ph­¬ng thøc nµy cung øng mét l­îng vèn lín cho DNNN. Bªn c¹nh ®ã ®Ó thùc hiÖn h×nh thøc nµy ®ßi - 7 - Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n m«n häc hái doanh nghiÖp ph¶i cã uy tÝn lín, kiªn tr× ®µm ph¸n, chÊp nhËn c¸c thñ tôc ngÆt nghÌo. Trong qu¸ tr×nh sö dông vèn doanh nghiÖp ph¶i tÝnh to¸n tr¶ nî ng©n hµng theo ®óng tiÕn ®é kÕ ho¹ch. MÆt kh¸c doanh nghiÖp vay vèn ng©n hang th­¬ng m¹i cã thÓ bÞ ng©n hµng th­¬ng m¹i ®ßi quyÒn kiÓm so¸t c¸c ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp trong thêi gian cho vay. Thø t­, lµ tÝn dông th­¬ng m¹i tõ nhµ cung cÊp, ®ã lµ h×nh thøc chiÕm dông hîp ph¸p vèn cña c¸c nhµ cung øng vµ cña kh¸ch hµng. Cã c¸c h×nh thøc tÝn dông th­¬ng m¹i chñ yÕu lµ: doanh nghiÖp mua m¸y mãc, thiÕt bÞ theo ph­¬ng thøc tr¶ chËm . Vèn kh¸ch hµng øng tr­íc. Tuy nhiªn, kinh doanh trong nÒn kinh tÕ hiÖn nay ®ßi hái doanh nghiÖp ph¶i tÝnh to¸n, c©n nh¾c cÈn thËn v× kh«ng ph¶i chØ tån t¹i l­îng vèn nhÊt ®Þnh kh¸ch hµng ®Æt cäc tr­íc mµ bªn c¹nh ®ã l¹i tån t¹i l­îng tiÒn kh¸ch hµng chiÕm dông l¹i khi mua hµng cña doanh nghiÖp nhiÒu khi lµ rÊt lín. Thø n¨m, lµ tÝn dông thuª mua. HiÖn nay cã hai h×nh thøc chñ yÕu lµ thuª tµi chÝnh vµ thuª ho¹t ®éng. Trong kinh tÕ thÞ tr­êng ph­¬ng thøc tÝn dông thuª mua ®­îc thùc hiÖn gi÷a mét doanh nghiÖp cã nhu cÇu sö dông m¸y mãc, thiÕt bÞ víi mét doanh nghiÖp thùc hiÖn chøc n¨ng thuª mua diÔn ra kh¸ phæ biÕn. Thø s¸u lµ, doanh nghiÖp cã thÓ huy ®éng vèn th«ng qua liªn doanh, liªn kÕt víi c¸c tæ chøc c¸ nh©n trong vµ ngoµi n­íc. Ph­¬ng thøc nµy sÏ huy ®éng ®­îc mét l­îng vèn lín cÇn thiÕt cho mét sè ho¹t ®éng nµo ®ã mµ kh«ng lµm t¨ng nî, nh­ng ph­¬ng thøc nµy còng cã nh÷ng h¹n chÕ nhÊt ®Þnh, ch¼ng h¹n nh­ ph¶i chia sÎ lîi nhuËn cho bªn liªn doanh . Ngoµi ra doanh nghiÖp cã thÓ huy ®éng vèn n­íc ngoµi kh¸c nh­ vay ng¾n h¹n, trung h¹n vµ dµi h¹n tõ c¸c tæ chøc vµ c¸ nh©n n­íc ngoµi hay th«ng qua c¸c h×nh thøc ®Çu t­ trùc tiÕp tõ n­íc ngoµi (FDI) vµ nguån vèn ODA. Huy ®éng vèn tõ bªn ngoµi tuy cung cÊp mét l­îng vèn lín cho doanh nghiÖp. Nh­ng l¹i h¹n chÕ tÝnh chñ ®éng cña doanh nghiÖp vµ doanh nghiÖp mét phÇn chÞu sù kiÓm so¸t trong viÖc sö dông vèn vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh. - 8 - Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n m«n häc 3. vÒ hiÖu qu¶ sö dông vèn 3.1.quan ®iÓm vÒ sö dông vèn §Ó ®¸nh gi¸ tr×nh ®é qu¶n trÞ ®iÒu hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña mét doanh nghiÖp, ng­êi ta sö dông th­íc ®o lµ hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh. HiÖu qu¶ x¶n xuÊt kinh doanh ®­îc ®¸nh gi¸ trªn hai gãc ®é : hiÖu qu¶ kinh tÕ vµ hiÖu qu¶ x· héi.Trong ph¹m vi qu¶n trÞ doanh nghiÖp, ng­êi ta chñ yÕu quan t©m ®Õn hiÖu qu¶ kinh tÕ. §©y lµ mét ph¹m trï kinh tÕ ph¶n ¸nh tr×nh ®é sö dông c¸c nguån lùc cña doanh nghiÖp ®Ó ®¹t ®­îc kÕt qu¶ cao nhÊt víi chi phÝ hîp lý nhÊt. Do ®ã c¸c nguån lùc kinh tÕ ®Æc biÖt lµ nguån vèn cña doanh nghiÖp cã t¸c ®éng rÊt lín ®Õn hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp. V× thÕ viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn lµ yªu cÇu mang tÝnh th­êng xuyªn vµ b¾t buéc ®èi víi mçi doanh nghiÖp. §¸nh gi¸ hiÖu qu¶ sö dông vèn lµ yªu cÇu mang tÝnh th­êng xuyªn vµ b¾t buéc ®èi víi mçi doanh nghiÖp. §¸nh gi¸ hiÖu qu¶ sö dông vèn sÏ gióp ta thÊy ®­îc hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng kinh doanh nãi chung vµ qu¶n trÞ sö dông vèn nãi riªng. HiÖu qu¶ sö dông vèn cña doanh nghiÖp lµ mét ph¹m trï kinh tÕ ph¶n ¸nh tr×nh ®é khai th¸c, sö dông vµ qu¶n trÞ vèn lµm cho ®ång vèn sinh lêi tèi ®a nh»m môc tiªu cuèi cïng cña doanh nghiÖp lµ tèi ®a ho¸ gi¸ trÞ tµi s¶n cña chñ së h÷u. HiÖu qu¶ sö dông vèn ®­îc l­îng ho¸ th«ng qua hÖ thèng c¸c chØ tiªu vÒ kh¶ n¨ng ho¹t ®éng, kh¶ n¨ng sinh lêi, tèc ®é lu©n chuyÓn vèn…. Nã ph¶n ¸nh quan hÖ gi÷a ®Çu ra vµ ®Çu vµo cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh th«ng qua th­íc ®o tiÒn tÖ hay cô thÓ lµ mèi t­¬ng quan gi÷a kÕt qu¶ thu ®­îc víi chÝ phÝ bá ra ®Ó thùc hiÖn s¶n xuÊt kinh doanh. KÕt qu¶ thu ®­îc cµng cao so víi chi phÝ bá ra th× hiÖu qu¶ sö dông vèn cµng cao. Do ®ã n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn lµ ®iÒu kiÖn quan träng ®Ó doanh nghiÖp ph¸t triÓn v÷ng m¹nh. N©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cña doanh nghiÖp ph¶i ®¶m b¶o c¸c ®iÒu kiÖn sau: - 9 - Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n m«n häc - Ph¶i khai th¸c nguån vèn mét c¸ch triÖt ®Ó nghÜa lµ kh«ng ®Ó vèn nhµn rçi mµ kh«ng sö dông, kh«ng sinh lêi. - Ph¶i sö dông vèn mét c¸ch hîp lý vµ tiÕt kiÖm - Ph¶i qu¶n trÞ vèn mét c¸ch chÆt chÏ nghÜa lµ kh«ng ®Ó vèn bÞ sö dông sai môc ®Ých, kh«ng ®Ó vèn thÊt tho¸t do bu«ng láng qu¶n trÞ. Ngoµi ra doanh nghiÖp ph¶i th­êng xuyªn ph©n tÝch ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ sö dông vèn ®Ó nhanh chãng cã biÖn ph¸p kh¾c phôc nh÷ng mÆt h¹n chÕ vµ ph¸t huy nh÷ng ­u ®iÓm cña doanh nghiÖp trong qu¶n trÞ vµ sö dông vèn. 3.2. c¸c chØ tiªu c¬ b¶n ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ sö dông vèn 3.2.1.C¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ tænh hîp §Ó ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ sö dông vèn cña doanh nghiÖp mét c¸ch chung nhÊt ng­êi ta th­êng dïng mét sè chØ tiªu tæng qu¸t nh­: hiÖu qu¶ sö dông toµn bé vèn, doanh lîi vèn, doanh lîi vèn chñ së h÷u. Trong ®ã: Doanh thu HiÖu qu¶ sö dông toµn bé vèn = Tæng sè vèn sö dông b×nh qu©n trongkú ChØ tiªu nµy cßn ®­îc gäi lµ vßng quay cña toµn bé vèn, nã cho biÕt mét ®ång vèn ®em l¹i bao nhiªu ®ång doanh thu, v× vËy nã cµng lín cµng tèt. Lîi nhuËn Doanh lîi vèn = Tæng sè vèn sö dông b×nh qu©n trong kú - 10 -