Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n kinh tÕ chÝnh trÞ A. më ®Çu Toµn cÇu ho¸ lµ mét xu thÕ ph¸t triÓn tÊt yÕu cña lÞch sö nh©n lo¹i. HiÖn nay, toµn cÇu ho¸ t¹m thêi do c¸c n­íc t­ b¶n ph¸t triÓn, ®ang ph¸t triÓn vµ chuyÓn ®æi nÒn kinh tÕ th× héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ còng t¹o ra rÊt nhiÒu c¬ héi thuËn lîi trong viÖc thóc ®Èy ph¸t triÓn kinh tÕ cña mçi quèc gia vµ tÊt nhiªn còng ®Æt ra kh«ng Ýt th¸ch thøc. ViÖt Nam ®ang trong qu¸ tr×nh ®æi míi chuyÓn sang ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. V× vËy viÖc ®Èy m¹nh tham gia héi nhËp vµo nÒn kinh tÕ khu vùc vµ thÕ giíi lµ mét néi dung khÝa c¹nh quan träng. NhËn thøc ®­îc tÇm quan träng cña vÊn ®Ò nµy, em ®· lùa chän ®Ò tµi "Chñ ®éng héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ - mét nhiÖm vô träng t©m cña n­íc ta hiÖn nay". Nh©n ®©y, em xin ch©n thµnh c¶m ¬n thÇy gi¸o Mai H÷u Thùc ®· tËn t×nh h­íng dÉn em hoµn thµnh ®Ò ¸n nµy. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n kinh tÕ chÝnh trÞ B Néi dung I. Mét sè vÊn ®Ò lý luËn vÒ toµn cÊu ho¸ kinh tÕ vµ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ 1. Kh¸i niÖm 1.1. Kh¸i niÖm vÒ toµn cÇu ho¸. Trong h¬n mét thËp kû trë l¹i ®©y xu thÕ toµn cÇu ho¸ gia t¨ng ngµy cµng m¹nh mÏ.Vµ cïng víi ®iÒu ®ã lµ nh÷ng c¸ch lý gi¶i vµ th¸i ®é kh«ng gièng nhau®èi víi xu thÕ nµy. Cã quan ®iÓm cho r»ng toµn cÇu ho¸ chØ míi xuÊt hiÖn gÇn ®©y. Toµn cÇu ho¸ ®­îc hiÓu lµchÝnh s¸ch cña MÜ nh»m bµnh tr­íng quyÒn lùc,thèng trÞ thÕ giíi theo kiÓu MÜ,th­c chÊt toµn cÇu ho¸ lµ MÜ ho¸.Quan niÖm nµy ®· ®Èy tíi th¸i ®é ph¶i chèng l¹i qu¸ tr×nh nµy nh»m ®¶m b¶o cho sù ph¸t triÓn ®éc lËp,®a d¹ng cña c¸c quèc gia. Lo¹i quan ®iÓm thø hai lµ quan ®iÓm thõa nhËn tÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan cña quèc tÕ ho¸,toµn cÇu ho¸.Nh­ng trong quan ®iÓm nµy còng cã nhiÒu ý kiÕn kh¸c nhau:Cã ng­êi cho r»ngtoµn cÇu ho¸ xÐt vÒ b¶n chÊt lµ qu¸ tr×nh t¨ng lªn m¹nh mÏ nh÷ng mèi liªn hÖ sù ¶nh h­ëng, t¸c ®éng lÉn nhau phô thuéc lÉn nhau cña tÊt c¶ c¸c khu vùc, c¸c quèc gia c¸c d©n téc trªn toµn thÕ giíi ;cã ng­êi l¹i cho r»ng : “Toµn cÇu ho¸ lµ giai ®o¹n cao cña qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt trªn thÕ giíi,lµ kÕt qu¶ tÊt yÕu cña ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr­êng vµ khoa häc c«ng nghÖ” MÆc dï cã nhiÒu quan ®iÓm kh¸c nhau vÒ toµn cÇu ho¸ nh­ng ®iÓm quan träng mµ ta nhËn thÊy lµ toµn cÇu ho¸ kh«ng chØ lµ qu¸ tr×nh ph¶n ¸nh sù gia t¨ng cña c¸c mèi quan hÖ phô thuéc lÉn nhau mµ nÐt quan träng h¬n lµ ph¶n ¸nh qui m« cña c¸c ho¹t ®éng liªn quèc gia.Tõ ®ã ta cã thÓ ®­a ra m«t kh¸i niÖm mang tÝnh chÊt kh¸i qu¸t vÒ toµn cÇu ho¸: “Toµn cÇu ho¸ lµ sù gia t¨ng m¹nh mÏ c¸c mèi quan hÖ g¾n kÕt,t¸c ®éng phô thuéc lÉn nhau,lµ Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n kinh tÕ chÝnh trÞ qu¸ tr×nh më réng qui m« vµ c­êng ®é ho¹t ®éng gi÷a c¸c khu vùc,c¸c quèc gia c¸c d©n téc trªn ph¹m vi toµn cÇu trong sù vËn ®éng ph¸t triÓn” Víi quan niÖm nh­ vËy thÕ giíi ho¸ còng cã nghÜa lµ toµn cÇu ho¸ vµ quèc tÕ ho¸ ®­îc xem nh­ giai ®o¹n tr­íc ®ã cña toµn cÇu ho¸. Quèc tÕ ho¸,toµn cÇu ho¸ lµ mét qu¸ tr×nh,vµ v× vËy nã kh¸c víi c¸c vÊn ®Ò toµn cÇu. Tham gia vµo qu¸ tr×nh quèc tÕ ho¸,toµn cÇu ho¸ chÝnh lµ thùc hiÖn héi nhËp quèc tÕ. Toµn cÇu ho¸ lµ mét xu h­íng bao gåm nhiÒu ph­¬ng diÖn: kinh tÕ, chÝnh trÞ,v¨n ho¸,x· héi v.v...Trong c¸c mÆt ®ã th× toµn cÇu ho¸ kinh tÕ ®ang lµ xu thÕ næi tréi nhÊt,nã võa lµ trung t©m võa lµ c¬ së vµ còng lµ ®éng lùc thóc ®Èy c¸c lÜnh vùc kh¸c cña xu thÕ toµn cÇu ho¸ nãi chung.Gièng nh­ kh¸i niÖm toµn cÇu ho¸ th× còng cã nhiÒu quan ®iÓm kh¸c nhau vÒ toµn cÇu ho¸ kinh tÕ.Sau ®©y lµ kh¸i niÖm phæ biÕn nhÊt: “Toµn cÇu ho¸ kinh tÕ chÝnhlµ sù gia t¨ng nhanh chãng c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ vùt qua mäi biªn giíi quèc gia,khu vùc,t¹o ra sù phô thuéc lÉn nhau gi÷a c¸c nÒn kinh tÕ trong sù vËn ®éng ph¸t triÓn h­íng tíi mét nÒn kinh tÕ thÕ giíi thèng nhÊt.sù gia t¨ng cña xu thÕ nµy®­îc thÓ hiÖn ë sù më réng møc ®é vµ qui m« mËu dÞch thÕ giíi,sù l­u chuyÓn cña c¸c dßng vèn vµ lao ®éng trªn ph¹m vi toµn cÇu.” 1.2 Kh¸i niÖm khu vùc ho¸. Cïng víi toµn cÇu ho¸ vµ bæ sung cho toµn cÇu ho¸ lµ xu thÕ khu vùc ho¸. Xu thÕ khu v­c ho¸ võa lµ sù thÓ hiÖn võa lµ sù ph¶n øng ®èi víi xu thÕ toµn cÇu ho¸.Trong quan hÖ víi toµn cÇu ho¸ th× xu thÕ khu vùc ho¸ ®­îc xem lµ b­íc chuÈn bÞ ®Ó tiÕn tíi toµn cÇu ho¸,mÆt kh¸c khu vùc ho¸ hiÖn nay ph¶n ¸nh mét thùc tr¹ng co côm nh»m b¶o vÖ nh÷ng lîi Ých t­¬ng ®ång gi÷a mét vµi quèc gia tr­íc nh÷ng nguy c¬,nh÷ng t¸c ®éng tiªu cùc do toµn cÇu ho¸ ®¨t ra. Khu vùc ho¸ ph¶n ¸nh sù kh¸c biÖt,m©u thuÉn vÒ lîi Ých gi÷a c¸c quèc gia khu vùc trong mét thÕ giíi ®a d¹ng,trong ®ã sù hîp t¸c liªn kÕt quèc tÕ ngµy cµng t¨ng lªn nh­ng cuéc ®Êu tranh v× lîi Ých quèc gia,d©n téc,khu vùc còng rÊt gay g¾t quyÕt liÖt. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n kinh tÕ chÝnh trÞ Khu vùc ho¸ cã nhiÒu møc ®é kh¸c nhau t­ mét vµi n­íc vµ mét vµi vïng l·nh thæ ®Õn nhiÒu n­íc tham gia vµo mét tæ chøc nh»m hç trî cho nhau trong ph¸t triÓn, tËn dông nh­ng ­u thÕ cña khu vùc trong qu¸ tr×nh tham gia nÒn kinh tÕ toµn cÇu. 1.3. Kh¸i niÖm vÒ héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ C¸c vÊn ®Ò kinh tÕ kh«ng chØ mang c¸c ®Æc tr­ng kinh tÕ ®¬n thuÇn ma lu«n g¾n liÒn víi mét hÖ th«ngs chÝnh trÞ lµ nÒn t¶ng cña nã. VÒ mÆt thùc tiÔn râ r»ng ë quèc gia nµo còng vËy, ng­êi ta chØ chÊp nhËn héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ mét khi lîi Ých cña quèc gia ®ã c¶ vÒ kinh tÕ, chÝnh trÞ x· héi ®­îc ®¶m b¶o. Víi c¸ch tiÕp cËn nµy cã thÓ hiÓu héi nhËp kÝnh tÕ quèc tÕ kh«ng chØ la qu¸ tr×nh tham gia vµo c¸c tæ chøc kinh tÕ quèc tÕ mµ cßn ®­îc biÓu hiÖn trong b¶n th©n hÖ thèng chÝnh s¸ch th­¬ng m¹i, chÝnh s¸ch ph¸t triÓn kinh tÕ cña mçi n­íc. Nh­ vËy cã thÓ x¸c ®Þnh héi nhËp kÝnh tÕ quèc tÕ lµ viÖc c¸c n­íc ®i t×m kiÕm mét sè ®iÒu kiÖn nµo ®ã mµ hä cã thÓ thèng nhÊt ®­îc víi nhau, kÓ c¶ dµnh cho nhau nh­ng ­u ®·i, t¹o ra nh­ng ®iÒu kiÖn c«ng b»ng, cã ®i cã l¹i trong quan hÖ hîp t¸c víi nhau... nh»m khai th¸c c¸c kh¶ n¨ng lÉn nhau phôc vô cho nhu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ cña m×nh. §Ó thùc hiÖn héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ, c¸c ®iÒu kiÖn chung ®­îc quy ®Þnh ®èi víi mçi quèc gia, lµ tù do ho¸ th­¬ng m¹i vµ ®Çu t­ mét c¸ch c«ng khai, râ rµng. Cô thÓ, c¸c tæ chøc hîp t¸c kinh tÕ quèc tÕ hay khu vùc nãi chung ®Òu ho¹t ®éng theo 4 nguyªn t¾c c¬ b¶n sau: - C«ng b»ng: c¸c n­íc dµnh cho nhau quy chÕ ­u ®·i cao nhÊt cña m×nh vµ chung cho mäi n­íc (nghÜa lµ mäi hµng ho¸ vµ dÞch vô cña c¸c c«ng ty c¸c n­íc ®èi t¸c ®Òu ®­îc h­ëng mét chÝnh s¸ch ­u ®·i chung); ®ång thêi kh«ng ph©n biÖt chÝnh s¸ch th­¬ng m¹i gi÷a c¸c c«ng ty: mäi chÕ ®é chÝnh s¸ch liªn quan ®Õn th­¬ng m¹i vµ ®Çu t­ trong mçi n­íc ®Òu ph¶i b×nh ®¼ng gi÷a c¸c doanh nghiÖp trong vµ ngoµi n­íc, gi÷a hµng nhËp khÈu vµ hµng s¶n xuÊt néi ®Þa. - Tù do ho¸ th­¬ng m¹i: c¸c n­íc chØ ®­îc sö dông thuÕ lµm c«ng cô b¶o hé cho nÒn s¶n xuÊt cña m×nh, c¸c biÖn ph¸p phi thuÕ quan nh­ giÊy Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n kinh tÕ chÝnh trÞ phÐp, quota, h¹n ng¹ch xuÊt nhËp kh©u... ®Òu kh«ng ®­îc sö dông, c¸c biÓu thuÕ nµy ®Òu ph¶i cã lé tr×nh râ rµng c«ng khai vÒ viÖc gi¶m dÇn ®Õn tù do ho¸ hoµn toµn (thuÕ suÊt b»ng 0%). - Lµm ¨n hay th­¬ng l­îng víi nh©u ph¶i trªn c¬ së cã ®i cã l¹i: khi nÒn kinh tÕ thÞt r­êng cña mét n­íc thµnh viªn bÞ bÞ hµng nhËp kh©u ®e do¹ th¸i qu¸ ho¹c bÞ nh÷ng biÖn ph¸p phËn biÖt ®èi xö g©y h¹i, th× n­íc ®ã cã quyÒn kh­íc tõ mét nghÜa vô nµo ®ã hoÆc cã thÓ cã nh÷ng hµnh ®éng khÈn cÊp cÇn thiÕt, ®­îc c¸c n­íc thµnh viªn kh¸c thõa nhËn, ®Ò b¶o vÖ quyÒn lîi cua nÒn kinh tÕ trong n­íc. - C«ng khai mäi chÝnh s¸ch th­¬ng m¹i vµ ®Çu t­. Víi c¸c ®iÒu kiÖn vµ nguyªn t¾c trªn, n­íc “ ®i sau” nh­ n­íc ta cã nhiÒu thuËn lîi, nhÊt lµ häc hái kinh nghiÖm cña c¸c n­íc “®i tr­íc”, nh­ng còng ph¶i chÞu rÊt nhiÒu khã kh¨n th¸ch thøc, mµ quan träng hµng ®Çu lµ b¶o hé nÒn s¶n xuÊt trong n­íc vµ c¸c doanh nghiÖp viÖt nam, nhÊt lµ c¸c doanh nghiÖp míi “ch©n ­ít ch©n r¸o” b­íc vµo nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. §©y khong chØ ®¬n thuÇn lµ viÖc b¶o hé thuÇn tuý cho nÒn kinh tÕ, cho tõng doanh nghiÖp, mµ cßn lµ vÊn ®Ò cña yªu cÇu ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. Trong giai ®o¹n míi viÖc héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ g¾n liÒn víi qu¸ tr×nh tù do ho¸. Kh«ng thÓ cã héi nhËp quèc tÕ mµ kh«ng cã tù do ho¸ kinh tÕ, ®©y lµ mét ®Æc ®iÓm míi cña xu thÕ toµn cÇi ho¸ ngµy nay. VÊn ®Ò quan träng trong viÖc héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ lµ cÇn x¸c ®Þnh møc ®é tiÕn tr×nh héi nhËp vµ tù do ho¸ nh­ thÕ nµo cho phï hîp víi tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ ®Ó cã thÓ ph¸t huy ®­îc c¸c thÕ m¹nh cña ®Êt n­íc, tËn dông ®­îc nh÷ng ­u thÕ cña hîp t¸c quèc tÕ, t¹o r¸ sù ph¸t triÓn v­ît bËc cña nÒn kinh tÕ quèc gia, n©ng cao vÞ thÕ cña m×nh trong ph©n c«ng lao ®éng quèc tÕ. 2. C¸c nh©n tè thóc ®Èy qu¸ tr×nh toµn cÇu ho¸ kinh tÕ NhiÒu thÕ kØ tr­íc, nh÷ng tiÕn bé trong kü thuËt hµng h¶i, c«ng nghÖ ®ãng tµu, khai ph¸ giao th«ng, nh÷ng ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng hµng ho¸ ®· t¹o ®iÒu kiÖn më mang giao l­u bu«n b¸n gi÷a c¸c quèc gia. Tr¶i qua qu¸ Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n kinh tÕ chÝnh trÞ tr×nh ph¸t triÓn l©u dµi, quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ ngµy cµng trë nªn phæ biÕn, bao qu¸t nhiÒu lÜnh vùc víi nhiÒu h×nh thøc. §Æc biÖt vµi chôc n¨m gÇn ®©y xuÊt hiÖn nh÷ng yÕu tè kinh tÕ kü thuËt rÊt míi dÉn ®Õn b­íc ph¸t triÓn nh¶y vät cua toµn cÇu ho¸ c¸c quan hÖ kinh tÕ. Sau ®©y lµ 6 yÕu tè c¬ b¶n thóc ®Èy qu¸ tr×nh toµn cÇu ho¸: 2.1. Sù ph¸t triÓn ngµy cµng cao cña lùc l­îng s¶n xuÊt Thùc tiÓn cña nÒn kinh tÕ thÕ giíi ®ang cho thÊy b­íc qu¸ ®é tõ nÒn kinh tÕ c«ng nghiÖp sang nÒn kinh tÕ tri thøc, ®iÒu nµy ®­îc thÓ hiÖn râ ë c¸c quèc gia ph¸t triÓn. Cïng víi nã c¸c quèc gia ®ang ph¸t triÓn còng ®· kÕt hîp b­íc chuyÓn n«ng nghiÖp lªn c«ng nghiÖp kÕt hîp nh÷ng b­íc nh¸y t¾t ®Ó rót ng¾n qu¸ tr×nh x©y dùng nh÷ng c¬ së cña nÒn kinh tÕ tri thøc. Sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ tri thøc dù trªn c¸c c«ng nghÖ cã hµm l­îng khoa hoc kü thuËt cao, nhÊt lµ c«ng nghÖ th«ng tin ®· më ra ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho sù ®Èy nhanh xu thÕ toµn cÇu ho¸, vÝ dô nh­: c¸c c«ng nghÖ míi lµm t¨ng tèc ®é giao dÞch kinh doanh, rót ng¾n kho¶ng c¸ch vÒ kh«ng gian vµ thêi gian. C«ng nghÖ th«ng tin ®ång thêi còng gãp phÇn n©ng cao tr×nh ®é d©n trÝ, t¹o ®iÒu kiÖn cho d©n chñ ph¸t triÓn, thóc ®Èy nhu cÇu më cña, giao l­u héi nhËp. Tãm l¹i, chÝnh sù ph¸t triÓn nh­ vò b¶o cña khoa häc kü thuËt ®· lµm ph¸ vì hµng rµo ng¨n c¸ch ®Þa giíi trong giao dÞch cña con ng­êi trªn tÊt c¶ c¸c mÆt gi·u c¸c quèc gia. §iÒu nµy ®· ®Èy quèc tÕ ho¸ nÒn kinh tÕ lªn mét thêi kú míi, thêi kú toµn cÇu ho¸ nÒn kinh tÕ thÕ giíi. Cac quèc gia dï muèn hay kh«ng dÒu chÞu t¸c ®éng cña cña qu¸ tr×nh toµn cÇu ho¸ vµ ®­¬ng nhiªn ®Ó tån t¹i vµ ph¸t triÓn trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay kh«ng thÕ kh«ng tham gia qu¸ tr×nh toµn cÇu ho¸, tøc lµ héi nhËp quèc tÕ. 2.2. Sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña kinh tÕ thi tr­êng Qua tr×nh quèc tÕ ho¸, toµn cÇu ho¸ cã sù g¾n bã chÆt chÏ víi tiÕn tr×nh ph¸t triÓn cña kinh tÕ thi tr­êng. Kinh tÕ thÞ tr­êng ph¸t triÓn ®· më ra ®iÒu kiÖn cho sù gia t¨ng xu thÕ quèc tÕ ho¸, thÓ hiÖn trªn hai khÝa c¹nh chÝnh: Thø nhÊt, kÝnh tÕ thÞ tr­êng më ra c¬ së, ®iÒu kiÖn cho sù ph¸t triÓn Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n kinh tÕ chÝnh trÞ cña lùc l­îng s¶n xuÊt, lµm cho quy m« s¶n xuÊt kh«ng bã hÑp trong ph¹m vi cua tõng quèc gia mµ mang tÇm quèc tÕ, nh­ vËy còng cã nghÜa lµ thóc ®Èy qu¸ tr×nh ph©n c«ng lao ®éng quèc tÕ, g¾n c¸c què gia vµo sù rµng buéc cña s¶n xuÊt vµ tiªu thô. Thø hai, nÒn kinh tÕ thi tr­êng ph¸t triÓn cña c¸c quèc gia ®­a l¹i c¬ chÕ thèng nhÊt cho sö lý c¸c mèi quan hÖ, ®ã lµ c¬ chÕ thÞ tr­êng. Cã thÓ nãi, ngµy nay nÒn kinh tÕ thÕ giíi thèng nhÊt víi c¬ chÕ vËn hµnh : c¬ chÕ thi tr­êng. Kinh tÕ thi tr­êngcµng ph¸t triÓn th× sù giao thoa th©m nhËp lÉn nhau gi÷a c¸c nÒn kinh tÕ cµng t¨ng. Sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña kinh tÕ thÞ tr­êng kh«ng chØ ë sù më réng qui m« vÒ kh«ng gian, vÒ sù x©m nhËp rµng buéc lÉn nh©u gi÷a c¸c quèc gia mµ cßn thÓ hiÖn ë sù ph¸t triÓn theo chiÒu s©u. §ã lµ sù bïng næ ph¸t triÓn cña thi tr­êng tµi chÝnh g¾n liÒn víi sù xuÊt hiÖn cña mét lo¹t c«ng cô míi trong thanh to¸n giao dÞch. Thi tr­êng s¶n phÈm hµng ho¸ còng gia t¨ng m¹nh mÏ thÓ hiÖn ë qui m« ch­a tõng cã cña khèi luqongj giao dich th­¬ng m¹i vµ ë sù ph¸t triÓn cña c¸c dang giao dÞch míi nh­ th­¬ng m¹i dÞch vô vµ ®iÖn tö. Nh­ vËy cã thÓ thÊy s­ ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña c¬ chÕ thÞ tr­êng chÝnhlµ c¬ së, ®iÒu kiÖncho qu¸ tr×nh quèc tÕ ho¸. Nh×n chung c¸c quèc gia trªn thÕ giíi ngµy nay®Ìu dùa trªn c¬ chÕ thÞ tr­êng, sö dông c¸c ph­¬ng tiÖn vµ c«ng côcña kinh tÕ thÞ tr­êng trong ho¹t ®éng kinh doanh, ®­a l¹i mét kh«ng gian réng lín, kh«ng gian toµn cÇu cho c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt vµ l­u chuyÓnc¸c yÕu tè cña chÝnh qu¸ tr×nh s¶n xuÊt Êy, 2.3 Sù gia t¨ng cña c¸c vÊn ®Ò toµn cÇu trong bèi c¶nh thÕ giíi kÕt thóc chiÕn tranh l¹nh b­íc vµo thêi k× hoµ b×nh hîp t¸c vµ ph¸t triÓn. Trong vµi thËp niªn trë l¹i ®©y nÒn kinh tÕ thÕ giíi ph¸t triÓn m¹nh mÏ nh­ng kÐo theo ®ã lµ nh÷ng vÊn ®Ò mang tÝnh chÊt toµn cÇunh­ sù ph©n ho¸ giµu nghÌo, sù « nhiÔm m«i tr­êng, dÞch bÖnh...Nh÷ng vÊn ®Ò nµy liªn quan ®Õn mäi quèc gia, cã t¸c ®éng trªn ph¹m vi toµn thÕ giíi, nã quyÕt ®Þnh sù ph¸t triÓn tån vong cña toµ thÓ céng ®ång nh©n lo¹i. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n kinh tÕ chÝnh trÞ Do ®ã khi gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò mang tÝnh chÊt toµn cÇu ph¶i cã sù nç lùc cña mäi quèc gia, sù liªn kÕt søc lùc cña c¶ céng ®ång. B¶n th©n mçi quèc gia cho dï tiÒm lùc m¹nh ®Õn ®©u còng kh«ng thÓ gi¶i quyÕt næi vÊn ®Ò liªn quan ®Õn toµn thÕ giíi. §©y chÝnh lµ c¬ së kh¸ch quan qui ®Þnh , thóc ®Èy cho viÖc tiÕn tíi thèng nhÊt nh÷ng qui ph¹m chung cho qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ. 2.4 Sù bµnh tr­íng cña c¸c c«ng ty xuyªn quèc gia Víi sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña s¶n xuÊt trong chñ nghÜa t­ b¶n tÊt yÕu dÉn ®Õn sù t©p trung s¶n xuÊt vµ dÉn ®Õn ®éc quyªn. Trong lÞch sö cña nÒn s¶n xuÊt thÕ giíivµo cuèi thÕ kû 19 ®Çu thÕ kû 20 vµ nh÷ng n¨m ®Çu cña thÕ kû 21 nµy d­íi sù t¸c ®éng cña cuéc c¸ch m¹ng khoa häc kÜ thuËt®· ®­a l¹i sù ph¸t triÓn ch­a tõng cã cña c¸c c«ng ti xuyªn quèc gia. §Õn nay cã gÇn kho¶ng 60000 c«ng ti xuyªn quèc gia ®ang kiÓm so¸t 2/3 nÒn th­ong m¹i thÕ giíi, 4/5 nguån vèn ®Çu t­ trùc tiÕp ë n­íc ngoµi vµ 9/10 kÕt qu¶ nghiªn cøu vµ chuyÓn giao c«ng nghÖ thÕ giíi. Víi søc m¹nh nh­ vËy c¸c c«ng ti xuyªn quèc gia kh«ng nh÷ng cã ­u thÕ trong ph©n phèi tµi nguyªn trªn ph¹m vi thÕ giíi gióp cho viÖc thóc ®Èy ph©n c«ng lao ®éng quèc tÕ®i vµo chi tiÕt ho¸ mµ cßn th«ng qua viÖc toµn cÇu ho¸ s¶n xuÊt vµ kinh doanh ®Ó ®Èy nhanh tiÕn tr×nh toµn cÇu ho¸ kinh tÕ. Sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña c¸c c«ng ti xuyªn quèc gia trªn ®Þa phËn toµn cÇu ®· t¹o ra m¹ng l­ãi liªn kÕt kinh tÕ quèc tÕ. C¸c quèc gia cã thÓ tham gia ngay vµo d©y chuyÒn s¶n xuÊt quèc tÕ vµ còng v× vËy mèi quan hÖ phô thuéc lÉn nhau gia t¨ng. C¸c c«ng ty xuyªn quèc gia ®· ®ãng vai trß rÊt lín trong viÖc t¨ng møc xuÊt khÈu, gia t¨ng m¹nh mÏ vèn ®Çu t­ trùc tiÕp nøoc ngoµi vµo c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn ®Èy m¹nh tiÕn trinhf héi nhËp cña nÒn kinh tÕ nµy vµo nÒn kinh tÕ thÕ giíi nãi chung. Nh­ vËy sù ph¸t triÓn vµ x©m nhËp ngµy cµng m¹nh cña c¸c c«ng ty xuyªn quèc gia vµo c¸c nÒn kinh tÕ d©n téc ®· gãp phÇn xo¸ bá sù ng¨n c¸ch biÖt lËp trong ph¸t triÓn cña nhiÒu quèc gia trªn thÕ giíi. C¸c quèc gia d©n Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n kinh tÕ chÝnh trÞ téc tõng b­íc thamm gia, thÝch øng víi c¸c chuÈn mùc cña nÒn kinh tÕ quèc tÕ ®ång thêi nã còng ®em l¹i nÐt míi tõ nh÷ng b¶n s¾c riªng, bæ sung vµo nÒn kinh tÕ toµn cÇu lµmm gia t¨ng tÝnh ®a d¹ng cña nã. 2.5 Sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña c¸c ®Þnh chÕ toµn cÇu vµ khu vùc. C¸c ®Þnh chÕ toµn cÇu ra ®êi nh»m ®¸p øng ®ßi hái cña xu thÕ quèc tÕ ho¸, toµn cÇu ho¸ kinh tÕ. Sù tån t¹i vµ ho¹t ®éng cña c¸c ®Þnh chÕ toµn cÇu vµ khu vùc l¹i gãp phÇn thóc ®Èy sù ph¸t triÓn h¬n n÷a cña xu thÕ toµn cÇu ho¸. Trong c¸c tæ chøc kinh tÕ- th­¬ng m¹i-tµi chÝnh toµn cÇu vµ khu vùc cã ¶nh h­áng lín tíi qu¸ tr×nh toµn cÇu ho¸ vµ khu vùc ho¸ ph¶i kÓ ®Õn ¦TO, IMF, ¦B vµ c¸c tæ chøc khu vùc kh¸c nh­ EU, NAFTA, APEC...Víi c¸c môc tiªu chøc n¨ng cña m×nh c¸c tæ chøc kinh tÕ quèc tÕ ®· tham gia vµ thóc ®Èy c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ quèc tÕ, ®iÒu phèi vµ qu¶n lÝ c¸c ho¹t ®éng nµy. Cho dÌu tÝnh hiÖu qu¶ cña c¸c tæ chøc nµy cßn ®ùoc ®¸nh gi¸ kh¸c nhau xuÊt ph¸t tõ quan ®iÓm lîi Ých quèc gia, song kh«ng ai kh«ng thõa nhËn sù cÇn thiÕt vµ vai trß cña chóng, thËm chÝ ®ang ®Æt ra yªu cÇu vÒ hoµn thiÖnc¬ cÊu tæ chøc, ®æi míi nguyªn t¾c ho¹t ®éng cña chóng. T¸c ®éng cña c¸c tæ chøc toµn cÇu vµ ®Æc biÖt lµ c¸c tæ chøc khu vùc ®Õn xu thÕ toµn cÇu ho¸ kinh tÕ thÓ hiÖn ë hai ®iÓm chÝnh: -Thø nhÊt, viÖc tham gia vµo c¸c tæ chøc nµy cho phÐp c¸c quèc gia ®ùoc h­áng nh÷ng ­u ®·i cña ho¹t ®éng kinh doanh khu vùc; thóc ®Èy c¸c quèc gia trong khu vùc tiÕn ®Õn nh÷ng chuÈn mùc chung trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ tiªu thô s¶n phÈm. Trªn c¬ së c¸c tho· thuËn hîp t¸c song ph­¬ng vµ ®a ph­¬ng®· lµm t¨ng lªn sù g¾n bã tuú thuéc l©n nhau gi÷a c¸c nÒn kinh tÕ, thùc chÊt nã ®· thóc ®Èy ph©n c«ng lao ®éng quèc tÕ ngµy cµng s©u s¾c trong néi bé tæ chøc. -Thø hai ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc nµy tõ thÊp ®Õn cao sÏ ®Èy ®Õn h×nh thµnh mét thÞ tr­êng thèng nhÊt trong khu vùc buéc c¸c quèc gia tham gia ph¶i cã lÞch tr×nh héi nhËp tÝch cùc ®Ó hoµ ®ång vµo khu vùc. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n kinh tÕ chÝnh trÞ Nãi tãm l¹i c¸c tæ chøc kinh tÕ toµn cÇu vµ khu vùc võa lµ kÕt qu¶ võa lµ ®éng lùc cña qu¸ tr×nh toµn cÇu ho¸ kinh tÕ. 2.6 Vai trß cña chÝnh phñ vµ sù chuyÓn ®æi trong chÝnh s¸ch ph¸t triÓn. Toµn cÇu ho¸ lµ mét xu thÕ tÊt yÕu song tèc ®é cña toµn cÇu ho¸ phô thuéc rÊt nhiÒu vµo chÝnh s¸ch cña c¸c quèc gia. Sau chiÕn tranh thÕ giíi thø nhÊt th× viÖc ®ãng cöa ®Êt n­íc kh«ng giao l­u th«ng th­¬ng víi n­ocs ngoµi cña c¸c quèc gia ®· lµm cho l­u th«ng quèc tÕ bÞ h¹n chÕ nÒn kinh tÕ thÕ giíi suy tho¸i m¹nh.Nh­ng tõ sau chiÕn tranh thÕ giíi thø haith× c¸c quèc gia ph¸t triÓn ®· nhËn thÊy vÊn ®Ò cÇn ph¶i tù do h¸o th­¬ng m¹i, gi¶m c¸c hµng rµo thuÕ quan nh»m bµnh tr­íng thÕ lùc ra bªn ngoµi. Vµ cho ®Õn nayth× hÇu hÕt c¸c quèc gia trªn thÕ giíi ®Òu tiÕn hµnh c¶i c¸ch më cöa, thùc hiÖn t­ nh©n ho¸ vµ tù do ho¸ më ra kh«ng gian míi cho sù gia t¨ng xu thÕ toµn cÇu ho¸. §Æc biÖt trong qu¸ tr×nh c¶i c¸ch nhiÒu quèc gia ®· chuyÓn h­íng ph¸t triÓn kinh tÕ tõ h­íng néi sang h­íng ngo¹i mµ cèt lâi lµ chuyÓn tõ c«ng nghiÖp ho¸ thay thÕ nhËp khÈu sang c«ng nghiÖp ho¸ h­íng vÒ xuÊt khÈu. Víi chiÕn l­îcc«ngnghiÖp ho¸ h­íng vÒ xuÊt khÈu buéc c¸c quèc gia ph¶i thùc hiÖn chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ, ph¸t triÓn kinh tÕ kh«ng chØ ph¶i dùa vµo nhu cÇu bªn trong mµ ph¶i c¨n cø vµo nhu cÇu thÞ tr­êng thÕ giíi, s¶n xuÊt s¶n phÈm vµ dÞch vô phï hîp víi yªu cÇu chuÈn mùc cña thÞ tr­êng quèc tÕ. Muèn vËy ®ßi hái c¸c quèc gia ph¶i më cöa nÒn kinh tÕ, cho nhËp c¸c thµnh tùu c«ng nghÖ, thu hót vèn ®Çu t­ ®Ó x©y dùng vµ ph¸t triÓn mét c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ phï hîp. Nh­ vËy víi chiÕn l­îc h­íng vÒ xuÊt khÈu, trªn thùc tÕ ®· ®Èy ®Õn xu thÕ g¾n bã phô thuéc lÉn nhau gi÷a c¸c quèc gia, gi÷a c¸c nÒn kinh tÕ th«ng qua thùc hiÖn ph©n c«ng lao ®éng quèc tÕ dùa trªn thÕ m¹nh cña tõng nÒn kinh tÕ ®©n téc. Ngoµi nh÷ng nh©n tè ®· nªu trªn thóc ®Èy m¹nh mÏ qu¸ tr×nh toµn cÇu ho¸ trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y chóng ta cßn cã thÓ kÓ ®Õn mét sè nh©n tè