Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n m«n häc: LuËt Kinh doanh Lêi nãi ®Çu ViÖt nam víi mét nÒn kinh tÕ cßn non kÐm ch­a tho¸t ra sù yÕu kÐm vµ nghÌo nµn, mét nÒn kinh tÕ chiÕm ®a sè lµ n«ng nghiÖp l¹c hËu, hÖ thèng kinh tÕ Nhµ n­íc ch­a n¨ng ®éng, kh«ng tËn dông hÕt c¸c nguån lùc tiÒm n¨ng vèn cã. Thêi gian chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ ch­a l©u cßn mang nÆng tÝnh tËp trung bao cÊp nÆng søc, phã th¸c cho Nhµ n­íc. Ng­êi lao ®éng ch­a cã tinh thÇn lµm chñ v× thùc chÊt tµi s¶n ®ã kh«ng ph¶i cña hä vµ còng ch¼ng ph¶i lµ cña ai mµ toµn d©n. ChuyÓn sang nÒn kinh tÕ, sù tiÕp thu chËm ch¹p vµ b¶o thñ ®· h¹n chÕ rÊt ®¸ng kÓ kh¶ n¨ng ph¸p triÓn nÒn kinh tÕ. NÒn kinh tÕ Nhµ n­íc vÉn mang vai trß chñ ®¹o vµ ®­îc Nhµ n­íc b¶o hé nh­ng trong thùc tÕ c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc ho¹t ®éng kinh doanh kh«ng hiÖu qu¶ trong thÞ tr­êng thËm chÝ Nhµ n­íc ph¶i bï lç, kiÕn thøc kinh tÕ cña c¸c nhµ qu¶n lý nµy cã thÓ lµ khiªm tèn còng cã thÓ lµ do søc × cho Nhµ n­íc gi¶i quyÕt. Chñ tr­¬ng cña §¶ng lµ ph¶i ®æi míi qu¶n lý kinh doanh, ph­¬ng thøc kinh doanh, tËn dông hÕt nguån lùc trÝ thøc, tiÕp cËn vµ ¸p dông triÖt ®Ó kiÕn thøc kinh tÕ ph­¬ng t©y vµo nÒn kinh tÕ ViÖt Nam, buéc c¸c nhµ doanh nghiÖp thùc sù kinh doanh, ®ßi hái doanh nghiÖp “sèng” b»ng chÝnh kh¶ n¨ng cña m×nh, g¾n tr¸ch nhiÖm s¶n xuÊt kinh doanh vµo tÊt c¶ mäi thµnh viªn trong doanh nghiÖp. B»ng c¸c v¨n b¶n ph¸p lý, nghÞ ®Þnh, chØ thÞ, cho phÐp ph¸t triÓn c¸c thµnh phÇn kinh tÕ vËn hµnh nÒn kimh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. Mét trong c¸c biÖn ph¸p thóc ®Èy ph¸t triÓn kinh tÕ lµ cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp Nhµ n­íc. TriÓn khai thÝ ®iÓm cho thÊy cæ phÇn ho¸ lµ mét biÖn ph¸p tÝch cùc nh»m c¶i tæi l¹i khu vùc c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc. TiÕp ®ã lµ viÖc ra liªn tiÕp ra c¸c nghÞ ®Þnh cña ChÝnh phñ h­íng dÉn cô thÓ qu¸ tr×nh b¸n cæ phÇn vµ ph¸t triÓn cæ phiÕu. Chia quyÒn së h÷u cho c¸c thµnh viªn, ph¸p triÓn s¶n xuÊt kinh doanh, n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt, hiÖu qu¶ c¹nh tranh cña doanh nghiÖp. VÒ Nhµ n­íc vµ ChÝnh phñ, ngµy cµng hoµn thiÖn m«i tr­êng kinh doanh, t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c doanh nghiÖp tiÕn hµnh cæ phÇn dÔ dµng vµ gän nhÑ, cã nhiÒu chÝnh s¸ch vÜ m« ph¸p triÓn kinh tÕ, hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt nhÊt lµ luËt kinh doanh, lµ mét luËt míi cßn nhiÒu s¬ hë vµ cßn nhiÒu vÊn ®Ò cÇn söa ch÷a bæ sung. SV: CÊn §øc V­¬ng - LuËt Kinh doanh - K43 1 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n m«n häc: LuËt Kinh doanh Víi ®Ò tµi “Cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp Nhµ n­íc ë ViÖt Nam” t«i xin ®­îc x©y dùng mét vèn Ýt hiÓu biÕt cña m×nh nãi vÒ c¸c cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp Nhµ n­íc ë n­íc ta. C¸ch nh×n nhËn vÊn ®Ò gi¶i quyÕt vµ mét sè kiÕn nghÞ vÒ chÝnh s¸ch Nhµ n­íc nh»m hoµn thiÖn h¬n cho viÖc thóc ®Èy cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp Nhµ n­íc gãp phÇn ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. Trong ®Ò ¸n nghiªn cøu nµy cßn nhiÒu ®iÒu t«i ch­a ®Ò cËp ®Õn bëi ch­a nghiªn cøu ®­îc s©u s¾c nªn ch­a ®­îc hoµn chØnh kÝnh mong ®­îc sù gióp ®ì, chØ b¶o cña thÇy c« ®Ó t«i ®­îc hiÓu thªm vµ s©u h¬n vÒ c¸c vÊn ®Ò kinh tÕ. SV: CÊn §øc V­¬ng - LuËt Kinh doanh - K43 2 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n m«n häc: LuËt Kinh doanh PhÇn i: tÝnh tÊt yÕu vµ sù cÇn thiÕt ph¶I tiÕn hµnh cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ n­íc I.tæng qu¸t vÒ cæ phÇn ho¸ 1. Cæ phÇn hãa lµ g× ? §Ó thèng nhÊt nhËn thøc vµ hµnh ®éng ®èi víi mét chñ tr­¬ng quan träng liªn quan ®Õn vÊn ®Ò thuéc vÒ quan hÖ s¶n xuÊt quan hÖ së h÷u trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn ®Êt n­íc theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa cÇn lµm râ néi dung cña kh¸i niÖm cæ phÇn ho¸ ë n­íc ta trong giai ®o¹n hiÖn nay. Cæ phÇn ho¸ lµ mét gi¶i ph¸p quan träng ®Ó c¬ cÊu l¹i (tæ chøc l¹i ) hÖ thèng c¸c doanh nghiÖp hiÖn gi÷ 100% vèn thuéc së h÷u nhµ n­íc tøc lµ chuyÓn mét bé phËn doanh nghiÖp nhµ n­íc thµnh doanh nghiÖp (c«ng ty) cæ phÇn. 2. Môc tiªu cña cæ phÇn ho¸. Môc tiªu cuèi cïng cao nhÊt cña cæ phÇn ho¸ mét bé phËn doanh nghiÖp nhµ n­íc lµ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp cã thÓ rót ra cæ phÇn ho¸ nh»m gi¶i quyÕt tËp hîp n¨m môc tiªu sau ®©y: 2.1. Gi¶i quyÕt vÊn ®Ò së h÷u ®èi víi khu vùc quèc doanh hiÖn nay. ChuyÓn mét phÇn tµi s¶n thuéc së h÷u cña nhµ n­íc thµnh së h÷u cña c¸c cæ ®«ng nh»m x¸c ®Þnh ng­êi chñ së h÷u cô thÓ ®èi víi doanh nghiÖp kh¾c phôc t×nh tr¹ng “v« chñ” cñat­liÖu s¶n xuÊt. §ång thêi cæ phÇn ho¸ t¹o ®iÒu kiÖn thùc hiÖn ®a d¹ng ho¸ së h÷u, lµm thay ®æi mèi t¬ng quan gi÷a c¸c h×nh thøc vµ lo¹i h×nh së h÷u, tøc lµ ®iÒu chØnh c¬ cÊu c¸c së h÷u. 2.2. C¬ cÊu l¹i khu vùc kinh tÕ quèc doanh cæ phÇn ho¸ mét bé phËn doanh nghiÖp nhµ n­íc sÏ thu hÑp khu vùc kinh tÕ quèc doanh vÒ møc cÇn thiÕt hîp lÝ. 2.3. Huy ®éng ®­îc mét khèi l­îng lín vèn nhÊt ®Þnh ë trong vµ ngoµi n­íc ®Ó ®Çut­cho s¶n xuÊt kinh doanh th«ng qua h×nh thøc ph¸t hµnh cæ phiÕu mµ c¸c doanh nghiÖp huy ®éng trùc tiÕp ®­îc vèn ®Ó s¶n xuÊt kinh doanh. 2.4. H¹n chÕ ®­îc sù can thiÖp trùc tiÕp cña c¸c c¬ quan Nhµ n­íc vµo c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp, t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó chung tù do ho¹t ®éng ph¸t huy tÝnh n¨ng ®éng cña chung tr­íc nh÷ng biÕn ®æi thêng xuyªn cña thÞ tr­êng, v× sau khi cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp ®­îc tæ chøc vµ ho¹t ®éng theo luËt c«ng ty. 2.5. T¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn thÞ tr­êng chøng kho¸n. 3. §èi t­îng cña cæ phÇn ho¸ ë c¸c n­íc kh¸c nhau trªn thÕ giíi th× quy ®Þnh SV: CÊn §øc V­¬ng - LuËt Kinh doanh - K43 3 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n m«n häc: LuËt Kinh doanh vÒ ®èi tîng cæ phÇn ho¸ còng kh¸c nhau. ë ViÖt Nam theo Q§202/CT(8/6/1992) th× c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc cã ®ñ ba ®iÒu kiÖn sau ®©y cã thÓ cæ phÇn hãa: -Cã quy m« võa. -§ang kinh doanh cã l·i hoÆc tr­íc m¾t ®ang gÆp khã kh¨n nh­ng cã triÓn väng sÏ ho¹t ®éng tèt. - Kh«ng thuéc diÖn nh÷ng doanh nghiÖp cÇn thiÕt ph¶i gi÷a 100% vèn ®Çut­cña nhµ n­íc. 4. TÝnh tÊt yÕu vµ sù cÇn thiÕt ph¶i tiÕn hµnh cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ n­íc . 4.1. Thùc tr¹ng cña c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc tr­íc khi cæ phÇn ho¸. 4.1.1. Qu¸ tr×nh h×nh thµnh doanh nghiÖp nhµ n­íc. C¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc ë ViÖt Nam ®­îc h×nh thµnh tõ n¨m 1954(ë miÒn B¾c ) vµ tõ n¨m 1975(ë miÒn Nam). Do h×nh thµnh tõ nhiÒu nguån gèc kh¸c nhau, nªn c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc ë ViÖt Nam cã ®Æc trng kh¸c biÖt so víi nhiÒu n­íc trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi biÓu hiÖn:  Quy m« doanh nghiÖp phÇn lín nhá bÐ, c¬ cÊu ph©n t¸n, biÓu hiÖn ë sè l­îng lao ®éng vµ møc ®é tÝch luü vèn. Theo b¸o c¸o cña Bé chÝnh trÞ vÒ c¸c chØ tiªu chñ yÕu n¨m 1992, th× c¶ n­íc cã trªn 2/3 tæng sè doanh nghiÖp cã sè lao ®éng trªn 100 ng­êi sè lao ®éng trong khu vùc nhµ n­íc chiÕm mét tØ träng kh¸ nhá trong tæng sè lao ®éng x· héi kho¶ng 5-6%  Tr×nh ®é kü thuËt -c«ng nghÖ l¹c hËu trõ mét sè rÊt Ýt (18%)sè doanh nghiÖp ®­îc ®Çut­míi ®©y ( sau 1986) phÇn lín c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc ®· ®­îc thµnh lËp kh¸ l©u cã tr×nh ®é kÜ thuËt thÊp theo b¸o c¸o ®iÒu tra cña bé khoa häc c«ng nghÖ vµ m«i tr­êng th× tr×nh ®é c«ng nghÖ trong c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc cña ViÖt Nam kÐm c¸c n­íc tõ 3-4 thÕ hÖ. Cã doanh nghiÖp vÉn cßn sö dông c¸c trang bÞ kÜ thuËt tõ n¨m1939 vµ tr­íc ®ã. MÆt kh¸c , ®¹i bé phËn doanh nghiÖp Nhµ n­íc ®­îc x©y dùng b»ng kÜ thuËt cña nhiÒu n­íc kh¸c nhau nªn tÝnh ®ång bé cña c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc khã cã kh¶ n¨ng c¹nh tranh c¶ trong n­íc vµ quèc tÕ.  ViÖc ph©n bè cßn bÊt hîp lý vÒ nghµnh vµ vïng khi chuyÓn sang kinh tÕ thÞ tr­êng c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc kh«ng cßn ®­îc bao cÊp mäi mÆtnh­tr­íc n÷a ®· thÕ l¹i bÞ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c c¹nh tranh quyÕt liÖt, nªn nhiÒu doanh nghiÖp Nhµ n­íc kh«ng trùu næi, buéc ph¶i ph¸ s¶n gi¶i thÓ, ®Æc biÖt trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y chóng ta ®· tiÕn hµnh c¶i c¸ch doanh nghiÖp Nhµ n­íc. Do ®ã, mÆc dï sè l­îng c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc ®· gi¶m tõ 12.084 SV: CÊn §øc V­¬ng - LuËt Kinh doanh - K43 4 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n m«n häc: LuËt Kinh doanh ®Õn ngµy 1/4/1994 cßn 6.264 doanh nghiÖp Nhµ n­íc. Nhê sù ®æi míi vÒ tæ chøc qu¶n lý vÒ kú thuËt vµ c«ng nghÖ cña c¸c doanh nghiÖp cßn l¹i tæng gi¸ trÞ s¶n phÈm tuyÖt ®èi cña kinh tÕ Nhµ n­íc, còngnh­trong tØ träng trong tæng s¶n phÈm (CDP kh«ng nh÷ng kh«ng gi¶m mµ cßn t¨ng lªn ®¸ng kÓ). B¶ng sau ®©y cho ta thÊy ®iÒu ®ã: Mét sè chØ tiªu ph¸t triÓn kinh tÕ Tèc ®é t¨ng 1976-1980 1981-1985 1986-1990 1990-2003 tr­ëng kinh tÕ b×nh qu©n hµng n¨m (%) 0,4 0,4 3 7,8-8,5 TØ träng kinh 1990 1992 1993 2000 tÕ QD trong 1991 CDP(%) 34,1 42,9 43,6 39,6 (theo sè liÖu cña côc thèng kª) Tèc ®é t¨ng tr­ëng nÒn kinh tÕ n­íc ta trong nh÷ng n¨m qua ®· t¨ng nhanh, ®Æc biÖt doanh nghiÖp Nhµ n­íc vÉn ®ãng vai trß chñ yÕu trong nhiÒu nghµnh kinh tÕ, nhÊt lµ nh÷ng nghµnh quan träng ®ßi hái ®Çut­lín, kü thuËt c«ng nghÖ cao vµ c¸c nghµnh s¶n xuÊt cung øng c¸c hµng ho¸ vµ dÞch vô c«ng céng. §ång thêi doanh nghiÖp Nhµ n­íc vÉn lµ thµnh phÇn ®ãng gãp chñ yÕu cho ng©n s¸ch Nhµ n­íc. Cã thÓ nhËn thÊy r»ng: HÇu hÕt doanh nghiÖp Nhµ n­íc cña ta h×nh thµnh tõ thêi qu¶n lý tËp trung bao cÊp khi chuyÓn sang c¬ chÕ míi l¹i thiÕu kiÓm so¸t chÆt chÏ viÖc thµnh lËp ph¸t triÓn trµn lan (nhÊt lµ cÊp tØnh, huyÖn, c¬ quan, tr­êng häc). Mét bé phËn quan träng doanh nghiÖp Nhµ n­íc kh«ng ®ñ ®iÒu kiÖn tèi thiÓu ®Ó ho¹t ®éng thiÕu vèn tèi thiÓu, trang thiÕt bÞ qu¸ th« s¬. MÆt kh¸c trong ®iÒu kiÖn kinh tÕt­nh©n cßn qu¸ non yÕu chØ míi ho¹t ®éng chñ yÕu trong lÜng vùc dÞch vô, tiÓu thñ c«ng nghiÖp vµ n«ng nghiÖp nªn doanh nghiÖp Nhµ n­íc ch­a thÓ tËp trung toµn lùc cho yªu cÇu ph¸t triÓn ë nh÷ng nghµnh lÜng vùc then chèt. Nh÷ng ®Æc ®iÓm trªn ®©y lu«n lu«n chi phèi ph­¬ng h­íng, b­íc ®i vµ biÖn ph¸p trong qu¸ tr×nh ®æi míi doanh nghiÖp Nhµ n­íc ë n­íc ta. Sau mêi n¨m ®æi míi, c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc ®· vµ ®ang chuyÓn biÕn kh¸ c¨n b¶n. §· s¾p xÕp l¹i mét b­íc quan träng, gi¶m gÇn mét nöa sè doanh nghiÖp chñ yÕu, nh÷ng doanh nghiÖp ®Þa ph­¬ng nhá bÐ kh«ng cã hiÖu qu¶. Sè lín doanh nghiÖp cßn l¹i ®­îc tæ chøc l¹i vµ tõng b­íc ph¸t huy quyÒn tù chñ SV: CÊn §øc V­¬ng - LuËt Kinh doanh - K43 5 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n m«n häc: LuËt Kinh doanh kinh doanh lµm ¨n n¨ng ®éng vµ cã hiÖu qña. Nh­ng nh×n chung c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc vÉn rÊt khã kh¨n, hiÖu qu¶ kinh doanh cßn thÊp nhiÒu doanh nghiÖp vÉn lµm ¨n thua lç thêng xuyªn, ho¹t ®éng cÇm chõng sù ®ãng gãp cña doanh nghiÖp Nhµ n­íc cho ng©n s¸ch ch­a t¬ng øng víi phÇn ®Çut­cña Nhµ n­íc cho nã, còngnh­tiÒm lùc cña doanh nghiÖp Nhµ n­íc t×nh tr¹ng mÊt vµ thÊt tho¸t vÒ vèn ®ang diÔn ra hÕt søc nghiªm träng viÖc qu¶n lý ®íi víi c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc cßn qu¸ yÕu kÐm, quan träng lµ t×nh tr¹ng bu«ng láng qu¶n lý tµi chÝnh lµm Nhµ n­íc mÊt vai trß ng­êi chñ së h÷u thùc sù. 4.1.2. Nguyªn nh©n cña thùc tr¹ng doanh nghiÖp Nhµ n­íc. Thùc tr¹ng cña doanh nghiÖp Nhµ n­íc ë ViÖt Nam nh­ trªn lµ do mét sè nguyªn nh©n chñ yÕu sau:  Sù ¶nh h­ëng nÆng nÒ cña nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung cao ®é trong ®iÒu kiÖn chiÕn tranh kÐo dµi, t­ duy kh«ng ®óng m« h×nh chñ nghÜa x· héi tr­íc ®©y.  Sù yÕu kÐm cña nÒn kinh tÕ chñ yÕu lµ lùc l­îng s¶n xuÊt. Sù yÕu kÐm cña lùc l­îng s¶n xuÊt biÓu hiÖn sù râ nhÊt lµ sù thÊp kÐm l¹c hËu cña kÕt cÊu h¹ tÇng cña toµn bé nÒn kinh tÕ, còngnh­mçi doanh nghiÖp. Sù yÕu kÐm nÒn kinh tÕ cßn thÓ hiÖn ë chç ch­a cã tÝch luü néi bé, ch­a cã kh¶ n¨ng chi tr¶ sè nî ®Õn h¹n vµ sè nî qu¸ h¹n.  Tr×nh ®é qu¶n lý vÜ m« ®èi víi nÒn kinh tÕ nãi chung ®èi víi doanh nghiÖp nãi riªng cßn yÕu kÐm trong c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt hiÖn hµnh ch­a ph©n ®Þnh râ chøc n¨ng qu¶n lý Nhµ n­íc víi ho¹t ®éng qu¶n lý kinh doanh cña doanh nghiÖp trong qu¸ tr×nh ®æi míi nhiÒu v¨n b¶n qu¶n l× ®· lçi thêi song ch­a ®­îc huû bá, nh÷ng v¨n míi cã nhiÒu s¬ hë song ch­a ®iÒu chØnh kÞp thêi. Mét sè c«ng t¸c ®Æc biÕt quan träng vÒ qu¶n lý ®èi víi doanh nghiÖpnh­qu¶n lý tµi chÝnh, kÕ to¸n, kiÓm to¸n, thanh tra, gi¸m s¸t,... ch­a chuyÓn biÕn kÞp trong m«i tr­êng kinh doanh, nªn Nhµ n­íc kh«ng n¾m ®­îc thùc tr¹ng tµi chÝnh hiÓu qu¶ kinh doanh cña doanh nghiÖp.  Trong qu¸ tr×nh chuyÓn sang c¬ chÕ thÞ tr­êng §¶ng vµ Nhµ n­íc chËm vµ kh«ng c¬ng quyÕt trong viÖc c¶i c¸ch chÕ ®é së h÷u trong c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc. Tãm l¹i c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc ë n­íc ta do yÕu tè lÞch sö ®Ó l¹i ®· vµ ®ang ®ãng gãp vai trß to lín gÇnnh­tuyÖt ®èi trong nhiÒu lÜnh vùc cña nÒn kinh tÕ quèc d©n nh­ng ho¹t ®éng kÐm hiÖu qu¶ vµ ph¸t sinh nhiÒu tiªu cùc. Qu¸ tr×nh chuyÓn ®Êt n­íc sang nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn cña Nhµ n­íc SV: CÊn §øc V­¬ng - LuËt Kinh doanh - K43 6 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n m«n häc: LuËt Kinh doanh tÊt yÕu ph¶i ®æi míi doanh nghiÖp Nhµ n­íc. 4.2. TÝnh tÊt yÕu vµ sù cÇn thiÕt ph¶i tiÕn hµnh cæ phÇn ho¸. Qua thùc tr¹ng cña doanh nghiÖp Nhµ n­íc ta qua mét thêi gian dµi nh­ thÕ th× cã mét ®iÒu cÇn lµm ®ã lµ cÇn tiÕn hµnh ®æi míi doanh nghiÖp Nhµ n­íc. §æi míi nh»m s¾p xÕp l¹i hÖ thèng doanh nghiÖp Nhµ n­íc ph¸t triÓn theo h­íng gi¶m sè l­îng n©ng cao chÊt l­îng. Cã rÊt nhiÒu con ®êng vµ ph­¬ng ph¸p ®Ó ®æi míi doanh nghiÖp Nhµ n­íc trong ®ã cæ phÇn ho¸ lµ mét ph­¬ng ph¸p. Ta thÊy cæ phÇn ho¸ lµ mét chñ tr­¬ng cÇn thiÕt vµ ®óng ®¾n ®Ó lµm cho hÖ thèng doanh nghiÖp Nhµ n­íc hiÖn cã m¹nh lªn, t¨ng søc c¹nh tranh, t¨ng hiÖu qu¶ kinh tÕ vµ t¨ng ®­îc søc m¹nh chi phèi, n©ng cao vai trß chñ ®¹o cña hÖ thèng nµy trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng tiÕn dÇn tõng b­íc trªn con ®êng c«ng nghiÖp ho¸ x· héi chñ nghÜa. II. NéI DUNG Cæ PHÇN HO¸. 1. C¸c h×nh thøc cæ phÇn ho¸. HiÖn nay ë nhiÒu n­íc ta cã hai h×nh thøc cæ phÇn chñ yÕu ®ã lµ:  Thµnh lËp c«ng ty cæ phÇn tõ viÖc cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp Nhµ n­íc.  Thµnh lËp c«ng ty cæ phÇn m¬Ý th«ng qua viÖc ®ãng gãp cæ phÇn cña c¸c cæ ®«ng. 2. §iÒu kiÖn cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp Nhµ n­íc. Nãi chung vÒ nguyªn t¾c c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc ®¨ng kÝ kinh doanh theo NghÞ ®Þnh 388/HDBT ®Òu cã thÓ tiÕn hµnh cæ phÇn ho¸. Tuy nhiªn trong ®iÒu kiÖn n­íc ta hiÖn nay víi môc tiªu ®· nªu ra ë trªn, nh÷ng doanh nghiÖp cã ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn d­íi ®©y sÏ lµ ®èi tîng tèt ®Ó cæ phÇn hãa:  Nh÷ng doanh nghiÖp cã quy m« võa vËn dông kinh nghiÖm cña c¸c n­íc vµo n­íc ta cho thÊy ®Ó tiÕn hµnh cæ phÇn hãa cã hiÖu qu¶ ®èi víi doanh nghiÖp cÇn b¶o ®¶m: +Vèn cæ phÇn kh«ng d­íi 500 triÖu ®ång. + Sè ng­êi mua cæ phiÕu cho phÐp b¸n hÕt cæ phiÕu cña doanh nghiÖp.  c¸c doanh nghiÖp kinh tÕ quèc doanh kh«ng n»m trong danh mùc Nhµ n­íc ®Çu t­ 100% vèn.  Nh÷ng doanh nghiÖp Nhµ n­íc lµm ¨n cã l·i thùc hoÆc tr­íc m¾t kh«ng cã l·i thùc gÆp khã kh¨n, song cã thÞ tr­êng æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn høa hÑn mét t¬ng lai tèt ®Ñp. SV: CÊn §øc V­¬ng - LuËt Kinh doanh - K43 7 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n m«n häc: LuËt Kinh doanh 3. C¸c b­íc tiÕn hµnh. Tr×nh tù vµ néi dung c¸c b­íc tiÕn hµnh cæ phÇn ho¸ mét doanh nghiÖp Nhµ n­íc theo tiÕn ®é sau ®©y: B­íc 1: Thµnh lËp ban vËn ®éng cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp. Ban vËn ®éng cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp bao gåm c¸c chuyªn gia kinh tÕ kÜ thuËt, c¸c c¸n bé qu¶n lý doanh nghiÖp. C¸c chuyªn gia cña c¸c nghµnh qu¶n lý Nhµ n­íc. Ban vËn ®éng cæ phÇn ho¸ do uû ban nh©n d©n tØnh ra quyÕt ®Þnh thµnh lËp vµ cö gi¸m ®èc doanh nghiÖp lµm tr­ëng ban. Ban vËn ®éng cã nhiÖm vô:  ChuÈn bÞ ph­¬ng ¸n cæ phÇn ho¸ theo Q§202/CT cña chñ tÞch héi ®ång bé tr­ëng vÒ néi dung c¸c b­íc cæ phÇn ho¸.  X©y dùng luËn chøng s¬ bé vÒ cæ phÇn ho¸. B­íc 2: Ph©n tÝch vµ tæ chøc l¹i doanh nghiÖp. B­íc nµy nh»m lµm râ thùc tr¹ng vÒ c¸c mÆt, nh÷ng vÊn ®Ò ®Æt ra cÇn xö lý tr­íc khi tiÕn hµnh cæ phÇn ho¸. Ph©n tÝch doanh nghiÖp trªn c¸c mÆt nh­ kÜ thuËt vµ c«ng nghÖ, t×nh h×nh tµi chÝnh, thÞ tr­êng.  Tæ chøc l¹i doanh nghiÖp.  LËp c¸c ph­¬ng ¸n kinh doanh vµ lîi nhuËn trong n¨m n¨m. Ph­¬ng ¸n kinh doanh vµ lîi nhuËn ®­îc x©y dùng trªn c¬ së c¸c dù kiÖn vÒ triÓn väng cña doanh nghiÖp ®· nªu. B­íc 3: X¸c ®Þnh trÞ gi¸ cña doanh nghiÖp viÖc x¸c ®Þnh gi¸ trÞ cña doanh nghiÖp ®­îc tiÕn hµnh theo tr×nh tù sau:  X¸c ®Þnh trÞ gi¸ vèn cña doanh nghiÖp.  §¸nh gi¸ l¹i vèn vµ trÞ gi¸ tµi s¶n trong diÖn cæ phÇn ho¸.  Ph©n tÝch ph­¬ng ¸n kinh doanh vµ lîi nhuËn trong 5 n¨m tíi.  X¸c ®Þnh s¬ bé trÞ gi¸ doanh nghiÖp theo ph­¬ng ¸n lîi nhuËn nªu trªn.  §èi chiÕu kÕt qu¶ nµy víi c¸c sæ s¸ch cã liªn quan.  Dù kiÕn trÞ gÝa doanh nghiÖp vµ b¸o c¸o lªn héi ®ång thÈm ®Þnh xt«i sÐt tr­íc khi tr×nh lªn cÊp trªn cã thÈm quyÒn quyÕt ®Þnh. SV: CÊn §øc V­¬ng - LuËt Kinh doanh - K43 8 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n m«n häc: LuËt Kinh doanh  X¸c tæng sè cæ phÇn vµ mÖnh gi¸ cæ phiÕu. B­íc 4: Dù tÝnh sè cæ phiÕu ®t«i b¸n vµ vËn ®éng ng­êi mua. B­íc 5: X¸c ®Þnh gi¸ b¸n thùc tÕ cæ phiÕu vµ tiÕn hµnh b¸n. B­íc 6: Häp ®¹i héi cæ ®«ng ®Ó lµm c¸c thñ tôc thµnh lËp c«ng ty th«ng qua ®iÒu lÖ ®¨ng kÝ t¹i doanh nghiÖp. III. kinh nghiÖm cæ phÇn ho¸ cña mét sè n­íc trªn thÕ giíi 1. Cæ phÇn ë Trung Quèc:Trung Quèc b¾t ®Çu thÝ ®iÓm cæ phÇn ho¸ nh÷ng n¨m 1980, hä ®· gÆt h¸i ®­îc mét sè kinh nghiÖm ®¸ng chó ý. Tõ ngµy 22- 25/8/1993 t¹i Hµng Ch©u chÝnh phñ tæ chøc héi nghÞ th¶o luËn vÒ ba n¨m thùc hiÖn CPH . ChØ tÝnh 5 tØnh cña thµnh phè - ThÈm D¬ng,ThîngH¶i ,B¾c Kinh ,Qu¶ng Ch©u, ThiÓm T©y ®· cã trªn 1500 xÝ nghiÖp quèc doanh CPH v¬Ý sè vèn lªn tíi hµng chôc tØ nh©n d©n tÖ.Ngµy 25/7/1984 thµnh lËp c«ng ty cæ phÇn cña c¶ n­íc víi sè vèn cæ phÇn bªn ngoµi c«ng ty lªn tíi 5318000 nh©n d©n tÖ chiÕm 73,6% tæng gi¸ trÞ cña doanh nghiÖp . H×nh thøc cæ phÇn ë Trung Quèc . C¬ cÊu cæ phÇn. C¬ cÊu cæ phÇn cña doanh nghiÖp gåm:Cæ phÇn Nhµ n­íc,cæ phÇn c¸n bé c«ng nh©n viªn trong doanh nghiÖp vµ c¸ nh©n ngoµi doanh nghiÖp. ChÕ ®é cæ phÇn h÷u h¹n. Vèn cæ phÇn cu¶ c¸c xÝ nghiÖp nµy do nh÷ng xÝ nghiÖp Nhµ n­íc,tËp thÓ vµt­nh©n gãp. ChÕ ®é cæ phÇn hçn hîp:Cæ phÇn cña c¸c xÝ nghiÖp lµ sù hçn hîp cæ phÇn trong néi bé vµ cæ phÇn ngoµi x· héi.Chóng bao gåm cæ phÇn Nhµ n­íc,cæ phÇn xÝ nghiÖp ,cæ phÇn c¸c tæ chøc kinh doanh vµ cæ phÇn c¸ nh©n. X¸c ®Þnh cæ phÇn ho¸. ViÖc x¸c ®Þnh cæ phÇn ho¸ nh»m lµm râ vai trß së h÷u cña ng­êi së h÷u cæ phÇn. C¨n cø vµovèn ®Çut­®Ó chia quÒn së h÷u cæ phÇn.Tæng sè cæ phÇn ®­îc chia lµm 4 lo¹i:Cæ phÇn Nhµ n­íc,cæ phÇn x· héi,cæ phÇn c¸ nh©n.Cæ phÇn Nhµ n­íc chñ yÕu lµ tµi s¶n ®­îc h×nh thµnh do ®Çut­cña Nhµ n­íc vµo nh÷ng xÝ nghÖp thuéc së h÷u toµn d©n bao gåm:Tµi s¶n cè ®Þnh vèn lu ®éng do Nhµ n­íc cÊp. Cæ phÇn nãi chung lµ chØ tµi s¶n ®­îc h×nh thµnh tõ lîi nhuËn ®Ó l¹i cho xÝ nghiÖp. Cæ phÇn x· héi lµ cæ phÇn mµ c¸c tÇng líp x· héi ë ngoµi xÝ nghiÖp mua. Cæ phÇn c¸ nh©n mµ c«ng nh©n trong xÝ nghiÖp vµ nh©n d©n mua tõ thu nhËp c¸ SV: CÊn §øc V­¬ng - LuËt Kinh doanh - K43 9 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. §Ò ¸n m«n häc: LuËt Kinh doanh nh©n tõ nguån vèn nhµn dçi cña hä. VÒ ph©n phèi lîi nhuËn. Nh×n chung cã 3 c¸ch ph©n phèi lîi nhuËn. Lîi nhuËn h×nh thµnh tr­íc hÕt ph¶i tr¶ c¸c kho¶n vay cña ng©n hµng,sau ®ã c¨n cø c¸c luËt thuÕ ®Ó nép c¸c lo¹i thuÕ cho Nhµ n­íc phÇn lîi nhuËn cßn l¹i ph©n phèi cho c¸c quü,c¨n cø vµo sè l­îng c¸c quü vµ tû lÖ cô thÓ cho mçi quü do héi ®ång qu¶n trÞ quyÕt ®Þnh c¨n cø vµo nh÷ng quy ®Þnh cã liªn quan cña Nhµ n­íc. H¹ thÊp møc thuÕ doanh thu:PhÇncßn l¹i sau khi nép thuÕ tr¶ nî sÏ ®t«i ph©n bæ c¸c quü. Lîi nhuËn thùc hiÖn cßn l¹i cña xÝ nghiÖp ®­îc ph©n bæ cho c¸c quü sau khi nép thuÕ,tiÒn ph¹t nÕu chiÕm dông vèn cña Nhµ n­íc hoÆc cña c¸c xÝ nghiÖp kh¸c,tr¶ nî vµ l·i vay nh©n hµng. Ph©n phèi lîi tøc cæ phÇn: C¬ b¶n ®Òu c¨n cø vµo vµo tû lÖ cæ phÇn ®Ó chia lîi tøc ®­îc hëng khi ho¹t ®éng kinh doanh cã l·i vµ chÞu thiÖt h¹i tæn thÊt khi thua lç.Lîi tøc ®­îc ph©n chia d­íi d¹ng mét kho¶n thu nhËp cè ®Þnh hoÆc d­íi d¹ng biÕn ®éng phô thuéc vaß khèi l­îng lîi nhuËn thu ®­îc trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. 2. Mét sè n­íc kh¸c. T¹i mçi n­íc kh¸c nhau ®­îc h×nh thµnh b»ng c¸c con ®êng kh¸c nhau vµ møc ®é còng kh¸c nhau cô thÓnh­sau: B¸n c¸c tµi s¶n thuéc së h÷u Nhµ n­íc, kÓ c¶ c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc ®Êt, rõng, tµi nguyªn thuéc vÒ së h÷u cña Nhµ n­íc. §iÓn h×nh ph­¬ng thøc nµy lµ óc. Thùc hiÖn c¶i c¸ch kinh tÕ nh­ng kh«ng chÊp nhËn lo¹i bá së h÷u Nhµ n­íc.Trung Quèc,Ên §é vµ Hµn Quèc lµ nh÷ng n­íc thùc hiÖn ph­¬ng thøc nµy. ChÊp nhËn xo¸ bá quyÒn së h÷u Nhµ n­íc.C¸c n­íc thùc hiÖn cæ phÇn ho¸ theo khuynh h­íng nµy lµ Philippin vµ Xrilanca.Ng­êi ta cho r»ng quyÒn së h÷u thuéc Nhµ n­íc hayt­nh©n kh«ng quan träng hä chØ cÇn doanh nghiÖp nµo mang l¹i lîi Ých thiÕt thùc cho c¸c thµnh viªn trong doanh nghiÖp ®ã lµ cho c¸c thµnh viªn trong doanh nghiÖp ®ã vµ x· héi. Dï cßn nhiÒu kh¸c biÖt song c¸c b­íc tiÕn hµnh cæ phÇn ho¸ c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc ë hÇu hÕt c¸c n­íc thuéc khu vùc nµy ®Òu cã nh÷ng nÐt t­¬ng SV: CÊn §øc V­¬ng - LuËt Kinh doanh - K43 10