CHTRƯƠNG CA ĐNG VGII QUYT CÁC VN ĐXÃ HI TRONG THI KỲ ĐI MI

Gii quyết các vn đxã hi phn ánh bn cht ca mt chế đca con người, do con người và vì con người, mt thuc tính cơ bn ca CNXH.

 

Vào gia thp k80 ca thế kXX, Vit Nam bước vào thi kỳ đi mi toàn din. Đi hi Đng ln thVI (12- 1986) xác đnh quyết tâm: “Đng phi đi mi vnhiu mt... đi mi là con đường vươn lên đáp ng đòi hi ca thi đi, đi phó thng li vi mi ththách, đáp ng nhng nhu cu ngày càng cao ca nhân dân… đi mi đang là yêu cu bc thiết ca snghip cách mng, là vn đcó ý nghĩa sng còn”1. Mt nguyên tc căn bn ca công cuc đi mi được xác đnh là: “Xây dng mt nước Vit Nam xã hi chnghĩa là mc tiêu, là lý tưởng ca Đng và nhân dân  ta. Đi mi  không  phi là thay  đi mc tiêu xã


hi ch


nghĩa  mà  là làm cho  mtiêu


y được thc hin có hiu qu


bng


nhng quan đim đúng đn vchnghĩa xã hi, nhng hình thc, bước đi và

bin pháp thích  hp2. Snghip đi mi Vit Nam din ra trên tt ccác lĩnh

vc đi sng xã hi, nhưng nhìn mt cách khái quát được thhin tp trung trên 4 lĩnh vc như: kinh tế, chính tr, văn hoá, hi - thc cht 4 phân h lĩnh vc trct ca phát trin xã hi Vit Nam theo đnh hướng XHCN.

Trên cơ skhng đnh quan đim y vic phc vcon người là mc đích cao nht trong mi hot đng ca Đng và Nhà nước, ln đu tiên văn kin Đi hi


VI   đưa  ra  khái  nichính  sách  xã  hi,  th


hin  s


đi  mi  tư


duy  ca


Đng: gii quyết các vn đxã hi được đt trong tng  thđường li phát trin ca đt nước3. Ni hàm ca chính sách xã hi được xác đnh là: Chính sách xã hi bao trùm mi mt ca cuc sng con người: điu kin lao đng sinh


hot, giáo dc và văn hoá, quan htc...”4.


gia  đình,  quan h


giai  cp,  quan  h


dân


Vmi quan hgia chính sách xã hi vi chính sách kinh tế, Đng xác đnh: trình đphát trin kinh tế là điu kin vt cht đthc hin chính sách xã hi, nhưng nhng mc tiêu xã hi li là mc đích ca hot đng kinh tế. Ngay trong khuôn khca hot đng kinh tế, chính sách xã hi có nh hưởng trc tiếp đến


 

năng sut lao đng, cht lượng sn phm, mt nhân tquan trng đphát trin sn xut. Do đó, cn chính sách xã hi cơ bn, lâu dài xác đnh được nhng nhim v, mc tiêu phù hp vi yêu cu, khnăng trong chng đường đu tiên. Đng thi Đi hi đra yêu cu: Cn thhin đy đtrong thc tế quan đim ca Đng và Nhà nước vsthng nht gia chính sách kinh tế chính sách xã hi, khc phc thái đcoi nhchính sách xã hi, tc là coi nh yếu

tcon  người trong  snghip  xây  dng nhn  mnh  cn phi  xây  dng và t

chc thc hin mt cách thiết thc và có hiu qucác chính sách xã hi. Để  thc hin tt chính sách hi, phi tiến ti xoá b cơ s kinh tế - hi ca sbt công xã hi6, phi đu tranh kiên quyết chng nhng hin tượng tiêu cc, làm cho nhng nguyên tc công bng xã hi và li sng lành mnh được khng đnh trong cuc sng hng ngày ca xã hi.

Tnhng quan đim nêu trên, Đi hi VI đã đra chtrương vgii quyết các vn đxã hi như: Phn đu htlphát trin dân s, coi  đây là mt điu  kin quan trng đtăng thu nhp quc dân bình quân đu người, đthc hin các mc tiêu kinh tế - xã hi; Đm bo vic làm cho người lao đng là nhim vkinh tế - xã hi hàng đu. Nhà nước cgng to thêm vic làm và có chính sách đngười lao đng tto ra vic làm bng cách khuyến khích phát trin kinh tế gia đình, khai thác mi tim năng ca các thành phn kinh tế khác, kcthành phn kinh tế tư bn tư nhân. Ban hành và thc hin Lut lao đng; Đm bo cho người lao đng có thu nhp thođáng phthuc trc tiếp vào kết qulao đng, có tác dng khuyến khích nhit tình lao đng; Chăm sóc, bo vnâng cao sc khoca nhân dân. Trước mt là tp trung sc nâng cao cht lượng các hot đng y tế và đt được nhng  tiến brõ rt trong  vichăm sóc  sc khoca

nhân  dân;  Tng bước xây  dng chính  sách  bo trxã hi XHCN đi vi  toàn

dân, theo phương châm “nhà nước và nhân dân cùng làm”, to lp nhiu hệ  thng và hình thc bo trxã hi cho nhng người có công vi cách mng và nhng người gp khó khăn. Điu chnh, bsung các chính sách, nht là các vn đquan hti li ích thiết thân ca mi giai cp và tng lp xã hi.


 

Như vy, chtrương ca Đi hi VI vlĩnh vc xã hi, tp trung vào các vn đ: lao đng và vic làm; n đnh và nâng cao đi sng nhân dân; thc hin kế hoch hoá gia đình, chăm lo người có công vi cách mng, phòng chng các tnn xã hi... Trong đó, tư duy mi ca Đng thhin thông qua các chtrương: gii quyết chính sách hi nhim v gn hu cơ vi đi mi kinh tế; vn đlao đng, vic làm được gii quyết gn vi phát trin nhiu thành phn kinh tế; nâng cao đi sng ca nhân dân gn vi thc hin ba chương trình kinh tế ln.

Đi hi Đng ln thVI (6-1991) và Hi nghđi biu toàn quc gia nhim kỳ Khoá VII (1-1994) ch trương tăng cường xây dng các lut nhm bo v li ích hp pháp ca người lao đng, va khuyến khích đu tư phát trin, va hn chế bt công xã hi. Tng bước nhn thc rõ hơn vnhiu hình thc phân phi, bên cnh phân phi theo lao đng, còn chính thc phân phi theo ngun vn đóng góp vào sn xut kinh doanh. Đy mnh đào to tay ngh, mrng hthng  dch vtư vn lao đng; có chính sách ưu đãi hp vnhiu mt đto điu kin cho người nghèo vươn lên làm đsng và trthành khá gi. Khuyến khích làm giàu chính đáng đi đôi vi tích cc xoá đói gim nghèo. chính sách ưu đãi hp ý vtín dng, vthuế, đào to nghnghip đto điu kin cho người nghèo có thtmình vươn lên8...

Nâng cao trách nhim ca toàn xã hi trong vn đgii quyết bt công xã hi. “Có chính sách điu tiết hp lý đi vi nhng người giàu; đng viên các doanh nghip; các tchc, cá nhân tnguyn tham gia các hot đng nhân đo, ái hu, tthin, giúp  đnhng nn nhân chiến tranh, nhng người  bthiên  tai,  nhng

người tàn tt, già c, neo đơn, không có khnăng lao đng”9.

Thc tế cho thy, chtrương gii quyết các vn đxã hi được đra Đi hi VII các hi nghTrung ương Đng Khóa VII, mt mt, tiếp tc khng  đnh mc tiêu ca chính sách xã hi là thng nht vi mc tiêu phát trin kinh tế và đu phc vmc tiêu phát trin con người, phát trin xã hi; coi phát trin kinh tế là cơ sđthc hin các chính sách xã hi và vic thc hin tt các chính sách xã hi chính là đng lc phát trin kinh tế, đó là nhng nhân tđm bo cho sphát trin bn vng. Mt khác, thhin sđi mi tư duy ca Đng trong vic gii quyết nhng vn đxã hi phát sinh tvic chuyn đi nn kinh tế sang cơ chế mi, như: xác lp nguyên tc chi trtin lương, tin công theo


 

kết qulao đng là chyếu; xây dng qubo him xã hi chung ca người lao đng thuc mi thành phn kinh tế; xác đnh gii quyết vic làm là trách nhim ca mi ngành, mi cp, mi thành phn kinh tế...

Tthc tế trin khai thc hin chính sách xã hi, Đi hi VIII ca Đng (6-1996) đã tng kết thành các quan đim đnh hướng xây dng và phát trin xã hi như: Tăng trưởng kinh tế phi gn lin vi tiến bcông bng xã hi trong tng bước và trong sut quá trình phát trin. Công bng xã hi phi thhin ckhâu phân phi hp lý tư liu sn xut ln khâu phân phi kết qusn xut, vic to điu kin cho mi người đu có cơ hi phát trin và sdng tt năng lc ca mình; Khuyến khích làm giàu hp pháp đi đôi vi tích cc xoá đói gim nghèo; Phát huy truyn thng tt đp ca dân tc “ung nước nhngun”, “đn ơn đáp nghĩa”, nhân hu, thuchung; Các vn đxã hi đu gii quyết theo tinh thn xã hi hoá. Nhà nước givai trò nòng ct, đng thi đng viên mi người dân, các doanh nghip, các tchc trong hi..., cũng tham gia gii quyết nhng vn đ hi...10.

Các quan đim cơ bn nêu trên đã đnh hình tng thtư duy lý lun ca Đng vgii quyết các vn đxã hi trong thi kỳ đi mi. Nó va thích ng vi nhu cu to đng lc cho sphát trin bn vng, va hướng ti giá trcông bng và tiến bxã hi.

Thc hin quan đim chđo ca Đi hi VIII, các chính sách xã hi có sđi mi. Chính sách lao đng và vic làm đã gn kết vi quá trình chuyn dch cơ  cu nn kinh tế, phát trin sn xut. Chính sách xoá đói gim nghèo được đc bit coi trng vi vic hình thành Chương trình quc gia theo Quyết đnh 133  ca Thtướng chính ph(23-7-1998). Ưu đãi người có công được lut hoá bng Pháp lnh do Quc hi ban lnh vi nhng chế đtrcp ưu đãi đc bit. Bo vvà chăm sóc sc khocho nhân dân được đm bo bng mrng mng lưới y tế đến cng đng dân cư, thc hin chế đbo him y tế. Phòng và chng tnn xã hi được đm bo bng lut pháp; Mrng các hot đng đn ơn đáp nghĩa nhng có công vi nước, đm bo cho người có công gia đình có mc sng bng hoc cao hơn mc trung bình ca xã, phường nơi cư trú...11


 

Đi hi Đng ln thIX (4-2001) các Hi nghTrung ương Khoá IX đã cụ  thhoá và bsung các quan đim vchính sách xã hi ca Đi hi VIII, vi nhng ni dung cơ bn:

-  Gii quyết chính sách xã hi phi gn lin vi quá trình xây dng thchế kinh tế th trường đnh hướng hi ch nghĩa. Đc bit “phát trin th

trường lao đng; người lao đng được tìm và to vic làm mi nơi trong

nước; đy mnh xut khu lao đng vi stham gia ca các thành phn kinh tế12.

-  Trong gii quyết các chính sách xã hi, Nhà nước va là người điu tiết, va là nhà đu tư.

-   Coi trng công bng trong hưởng thcác dch vxã hi, đc bit là  công bng trong thhưởng dch vgiáo dc và chăm sóc y tế, vi vic to cơ hi cho nhng đi trng, nhng vùng còn khó khăn có cơ hi được chăm sóc tt hơn.

-   Xã hi hoá vic gii quyết các vn đxã hi, đng viên toàn xã htham gia gii quyết các vn đ hi.

-   Thc hin các chính sách xã hi hướng vào phát trin và lành mnh hoá hi.

Đi hi ln thX ca Đng (4-2006), trong khi khng đnh nhng thành tu đt được là cơ bn, đng thi cũng chnhng hn chế trong vic tchc thc hin mt schính sách xã hi như: Kết quxoá đói gim nghèo chưa tht vng chc, nguy cơ tái nghèo còn ln; khong cách chênh lch vthu nhp, mc sng gia các tng lp nhân dân, gia các vùng có xu hướng doãng ra; nhu cu vvic làm thành thnông thôn chưa được đáp ng tt; ti phm và tnn xã hi có chiu hướng tăng... Đkhc phc tình trng trên, Đi hi X đ ra ch

trương “Thc  hin tiến bvà công  bng xã hi ngay  trong  tng  buc và tng

chính sách phát trin”.

Nhng vn đxã hi đã được Đi hi Đng ln thX nhn thc và gii quyết toàn din cả ở góc đmc tiêu và hthng gii pháp trong tng thcác


 

chính sách phát trin, đó con người thc strung tâm, là đng lc và mc tiêu ca phát trin xã hi bn vng.

Nhìn tng th, ktnăm 1986 đến nay, tư duy ca Đng Cng sn Vit Nam vgii quyết các vn đxã hi đã có nhng bước phát trin mi: Tchkhông đt đúng tm quan trng ca chính sách xã hi trong mi quan htương  tác vi chính sách kinh tế đã đi đến thng nht chính sách kinh tế vi chính sách hi; Tăng trưởng kinh tế đi đôi vi bo đm tiến b công bng hi ngay trong tng bước phát hin. TchNhà nước bao cp toàn btrong vic gii quyết vic làm đã dn dn chuyn trng tâm sang thiết lp cơ chế,  chính sách  đcác thành phn kinh tế và người lao đng đu tham gia to vic làm. Tchkhông chp nhn có sphân hoá giàu - nghèo đã đi đến khuyến khích mi người làm giàu hp pháp đi đôi vi tích cc xoá đói, gim nghèo, coi vic mt bphn dân cư giàu trước là cn thiết cho sphát trin13. Vic gn kết gia phát trin kinh tế và gii quyết các vn đxã hi có chuyn biến tích cc: Tnăm 2000 đến năm 2005, đã to vic làm cho 7,5 triu lao đng; các thành phn kinh tế ngoài nhà nước thu hút gn 91% lc lượng lao đng xã hi và to 90% vic làm mi. Năm 2005, tht nghip thành thgim xung còn 5,3%; thi gian sdng lao đng nông thôn đt 80,6%. Năm 2008, mc dù trong bi cnh khng hong kinh tế toàn cu tác đng bt li đến tình hình kinh tế - xã hi nước ta, nhưng theo báo cáo ca BLao đng - Thương binh, xã hi, năm 2008 toàn ngành đã gii quyết vic làm cho 1.615 triu người (đt 95% kế hoch); Gim tltht nghip khu vc thành thxung 4,7%14.

Thu nhp bình quân đu người tăng t5,7 triu đng năm 2000 lên 10 triu đng năm 2005, tăng 12,1%/năm và ch sphát trin con người được nâng lên.

Công tác xoá đói gim nghèo được đy mnh bng nhiu hình  thc, đã thu được nhiu kết qutt: Đến cui năm 2005, tlhnghèo còn 7% (kế hoch 10%, theo chun Vit Nam cho giai đon 2001-2005). Vn đxoá nghèo trong nhng năm gn đây được trin khai tích cc theo các chtiêu chyếu vxoá đói, gim nghèo giai đon 2006-201015.


 

Công tác bo vvà chăm sóc sc khonhân dân được chú trng. Hot đng y tế dphòng được đy mnh hơn. Mt sdch bnh mi như dch viêm phi cp được ngăn chn, khc phc nhanh. Mng lưới y tế, đc bit là y tế cơ sđược cng cvà phát trin; hu hết các xã, phường trong cnước đu có trm y tế, trên 65% trm có bác sĩ. Mt scơ sy tế chuyên ngành được nâng cp, ng dng công nghtiên tiến. Chế đkhám, cha bnh cho người nghèo, khám, cha bnh min phí cho trem dưới 6 tui đang được trin khai thc hin. Vic phòng, chng HIV/AIDS được đy mnh hơn. Tltrem dưới 5 tui bsuy dinh dưỡng gim t33,4% năm 2000 xung dưới 25% năm 2005.

Vic chăm sóc người có công vi cách mng và trgiúp người có đi sng khó khăn được duy trì và mrng. Đi đôi vi mrng din được hưởng chính sách trgiúp ca Nhà nước, phong trào “đn ơn đáp nghĩa, ung nước nhngun”, đã được các ngành, các cp tchc, trin khai kp thi, có hiu quhuy đng được s tham gia ca đông đo nhân dân16.

Vbo him xã hi, theo Báo cáo ca Chính ph, trong 2 năm 2007 và 2008, sngười tham gia bo him xã hi ngày càng tăng: Năm 2007 là 6,7 triu người, năm 2008 là 8,7 triu người. Công tác bo him xã hi đã góp phn n đnh đi sng cho các đi tượng hưởng chế đbo him thường xuyên, công nhân lao đng khi m đau, thai sn hoc gp ri ro. Chtrương, chính sách bo him xã hi ca Đng và Nhà nước thc strthành đim ta tin cy ca

người lao đng và cxã hi17.

Nhìn khái quát, trong hơn 20 năm qua, tư duy ca Đng vlĩnh vc xã hi có nhng bước phát trin mi, đó là vic nhn thc đúng đn vtm quan trng ca chính sách xã hi trong snghip đi mi; vmi quan hchế đnh ln nhau gia chính sách xã hi và chính sách kinh tế, vgii quyết các vn đxã hi hướng vào lành mnh hóa xã hi, đm bo quá trình tăng trưởng kinh tế vng chc, to nn tng cho sphát trin bn vng ca đt nước.