www.thuvienhoclieu.com
Ngày soạn: 20/8/2016
Ngày dạy:
Tiết 1. Đọc văn.
KHÁI QUÁT VĂN HỌC VIỆT NAM
TỪ CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945 ĐẾN HẾT THẾ KỈ XX
A. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Giúp học sinh nắm được:
1. Kiến thức: Một số nét tổng quát về các chặng đường phát triển, những thành tựu chủ yếu và
những đặc điểm cơ bản của văn học Việt Nam từ CMTT năm 1945 đến năm 1975.
2. Kĩ năng: Rèn luyện năng lực tổng hợp, khái quát, hệ thống hoá các kiến thức đã học về
VHVN từ CMTT năm 1945 đến hết thế kỉ XX.
3. Thái độ, tư tưởng: Có quan điểm lịch sử, quan điểm toàn diện khi đánh giá văn học thời kì
này; không khẳng định một chiều mà cũng không phủ nhận một cách cực đoan
B.
PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN
- GV: Sách giáo khoa Ngữ văn 12 – tập 1.
Sách giáo viên Ngữ văn 12 – tập 1.
- HS: SGK Ngữ văn 12 – tập 1, vở soạn, vở ghi.
C. PHƯƠNG PHÁP
GV tổ chức giờ dạy theo cách kết hợp các phương pháp: gợi tìm, kết hợp các hình thức trao đổi
thảo luận, trả lời các câu hỏi.
D.
TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Ổn định lớp
Lớp
Sĩ số
HS vắng
12A3
12A4
12A5
2. Kiểm tra bài cũ
Kiểm tra sự chuẩn bị đầu năm học của học sinh.
3. Bài mới
Hoạt động 1. Hoạt động trải nghiệm
Ở chương trình Ngữ văn lớp 10 và 11, các em đã được tìm hiểu về các giai đoạn phát triển của nền
văn học Việt Nam từ khi hình thành nền văn học dân gian, văn học viết từ thế kỉ X cho đến hết thế kỉ
XIX. Ở chương trình Ngữ văn 12 này, các em sẽ được tìm hiểu thêm về một giai đoạn văn học có thể
nói là phát triển trong hoàn cảnh đặc biệt của dân tộc : Chặng đường văn học từ Cách mạng tháng
Tám năm 1945 đến hết thế kỉ XX.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
Hoạt động 2. Hoạt động hình thành kiến thức mới
Hướng dẫn học sinh tìm hiểu những nét khái quát nền văn học Việt Nam từ Cách mạng
tháng tám 1945 đến năm 1975
+ GV: Tác giả SGK đã triển khai bài học theo các nội dung như thế nào?
+ HS: Nêu các đề mục chính của bài học.
+ GV: Khái quát bằng sơ đồ:
1
www.thuvienhoclieu.com
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
Khái quát văn học Việt Nam từ Cách mạng tháng tám 1945 đến năm 1975
Khái quát văn học Việt Nam từ 1945 đến 1975
Vài
nét
khái
quát
văn
học
Việt
Nam từ năm 1975 đến hết thế
kỉ
XX
Hoàn
cảnh
lịch
Các
chặng
Những đặc điểm
Hoàn
cảnh
lịch
Những
chuyển
sử,
hội,
văn
đường
phát
cơ bản
sử,
hội,
văn
biến
thành
hóa
triển,
thành
tựu
hóa
tựu bước đầu
chủ yếu
Kết luận
I. KHÁI QUÁT VHVN TỪ CMTT NĂM
- Thao tác 1:
1945 ĐẾN NĂM 1975:
1. Vài nét về hoàn cảnh lịch sử, xã hội,
+
GV:
Thời
đại
nào
thì
văn
học
ấy.
Vậy
văn hoá:
VHVN từ CMTT 1945 đến 1975 đã tồn tại và
- CMTT thành công đã mở
kỉ nguyên mới
phát triển trong những điều kiện, lịch sử, xã
cho dân tộc, khai sinh một nền văn học mới
hội và văn hóa như thế nào?
gắn liền với lí tưởng độc lập, tự do và chủ
nghĩa xã hội.
-
Đường lối văn nghệ của Đảng, sự lãnh đạo
của Đảng là một nhân tố quan trọng đã tạo
nên một nền văn học thống nhất.
- Hai cuộc
kháng chiến chống Pháp và Mĩ
kéo dài suốt 30 năm đã tạo nên những đặc
điểm và tính chất riêng của nền văn học hình
thành
phát
triển
trong
điều
kiện
chiến
tranh lâu dài và vô cùng ác liệt.
- Nền kinh tế còn nghèo và chậm phát triển.
- Giao lưu văn hoá hạn chế, chủ yếu tiếp xúc
chịu
ảnh
hưởng
của
văn
hóa
các
nước
XHCN (Liên Xô, Trung Quốc).
- Thao tác 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu
2. Quá trình phát triển và những thành
quá trình phát triển và những thành tựu
tựu chủ yếu:
chủ yếu của văn học Việt Nam từ 1945 –
a.
Chặng đường từ 1945 đến 1954:
1975.
* Chủ đề chính:
+ GV: Văn học VN 1945-1975 phát triển
- 1945 – 1946: Phản ánh được không khí
qua mấy chặng?
hồ hởi, vui sướng đặc biệt của nhân dân khi
+ GV: Chủ đề chính của những tác phẩm
đất nước vừa giành được độc lập.
văn học trong giai đoạn này là gì?
- 1946 – 1954:
+
Phản
ánh
cuộc
kháng
chiến
chống
Pháp: gắn bó sâu sắc với đời sống cách mạng
và kháng chiến.
+
Tập
trung
khám
phá
sức
mạnh
những
phẩm
chất
tốt
đẹp
của
quần
chúng
nhân dân.
+ Thể hiện niềm tự hào dân tộc và niềm
tin vào tương lai tất thắng của cuộc
kháng
2
www.thuvienhoclieu.com
HOẠT ĐỘNG CỦA GV
HOẠT ĐỘNG CỦA HS
chiến.
* Thành tựu:
+ GV: Truyện ngắn và kí có những thành
- Truyện ngắn và kí: (SGK)
tựu tiêu biểu nào?
+
Một
lần
tới
Thủ
đô
Trận
phố
Ràng (Trần Đăng) ,
+ Đôi mắt, rừng (Nam Cao) ;
+ Làng (Kim Lân) ;
+ Thư nhà (Hồ Phương) ,…
+ Vùng mỏ (Võ Huy Tâm) ;
+ Xung kích (Nguyễn Đình Thi) ;
+ Đất nước đứng lên (Nguyên Ngọc)
,…
- Thơ ca:
+ GV: Nêu tên những bài thơ hoặc tập thơ
+
Cảnh
khuya,
Cảnh
rừng
Việt
Bắc,
tiêu biểu ra đời trong văn học giai đoạn này?
Rằm tháng giêng, Lên núi.. (Hồ Chí Minh),
+ Bên kia sông Đuống (Hoàng Cầm),
+ Tây Tiến (Quang Dũng),..
+ Việt Bắc (Tố Hữu).
+
GV:
Kịch
nói
trong
giai
đoạn
này
- Kịch:
những tác phẩm nổi bật nào?
+
Bắc
Sơn,
Những
người
lại
(Nguyễn
Huy Tưởng)
+ Chị Hòa (Học Phi)
+ GV: Lĩnh vực phê bình văn học có những
- Lí luận, phê bình:
tác phẩm đáng chú ý nào?
+ Chủ nghĩa Mác vấn đề văn hóa Việt
Nam (Trường Chinh)
+ Nhận đường, Mấy vấn đề về văn nghệ
(Nguyễn Đình Thi)
+
Quyền
sống
của
con
người
trong
“Truyện Kiều” (Hoài Thanh)
+ GV: Nêu một số nét chính về hoàn cảnh
b.
Chặng đường
từ năm 1955 đến năm
lịch sử, xã hội chặng 1955-1964?
1964:
* Chủ đề chính:
+
GV:
Chính
vậy,
chủ
đề
chính
của
- Ngợi ca công cuộc xây dựng chủ nghĩa
những tác phẩm văn học giai đoạn này có gì
xã hội
khác trước?
- Nỗi đau chia cắt và ý chí thống nhất đất
nước.
* Thành tựu:
+ GV: Văn xuôi trong giai đoạn này viết về
-
Văn
xuôi:
mở
rộng
đề
tài,
bao
quát
những đề tài nào? Nêu tên một số tác phẩm
nhiều vấn đề, phạm vi của cuộc sống:
tiêu biểu ?
+ Đề tài về sự đổi đời, khát vọng hạnh
phúc của con người:
o Đi bước nữa (Nguyễn Thế Phương)
o Mùa lạc (Nguyễn Khải)
o Anh Keng (Nguyễn Kiên)
+
Đề
tài
cuộc
kháng
chiến
chống
3