Trí thc ?
Trong mi thi đi, tri thc luôn là nn tng tiến bxã hi, đi ngũ trí thc là lc lượng nòng ct sáng to và truyn bá tri thc. Ngày nay,
cùng vi sphát trin nhanh chóng ca cách mng khoa hc và công nghhin đi, đi ngũ trí thc trthành ngun lc đc bit quan
trng, to nên sc mnh ca mi quc gia trong chiến lược phát trin.
CN M­L quan nim trí thc là mt tng lp XH đc bit, gm nhng người lao đng trí óc phc tp và sáng to có trình đhc vn đ
đam hiu và hot đng chuyên sâu trong lĩnh vc lao đng ca mình. Trí thc có phương thc lao đng đc thù chyếu là lao đng trí
tucá nhân. Do vy hphi thường xuyên thhin và nâng cao tư duy khoa hc đc lp.
Khi nói vđi ngũ trí thc, HChtch nói: Trí thc là tài sn, vn liếng quý báu ca dân tc, không stha mà chsthiếu và cũng
chcó cách mng mi trng và sdng trí thc. Trí thc là hiu biết. Trong thế gii chcó hai thhiu biết: mt là, hiu biết sđu tranh
sinh tn trong gii tnhiên; hai là, hiu biết tranh đu dân tc và tranh đu xã hi. Ngoài hai cái đó, không có trí thc nào khác. Thông qua
nhng đnh nghĩa đó, có ththy người trí thc có hai du hiu cơ bn: Lao đng trí óc có chuyên môn cao và có hc vn nht đnh. Tu
theo điu kin cthmà xã hi, quc gia xếp tiêu chí tng lp trí thc.
Tng lp trí thc được hình thành cùng vi quá trình phát trin ca lc lượng sn xut, ca phân công lao đng xã hi; thành phn xut
thân ca htnhiu giai tng khác nhau trong xã hi, do thiếu sthun nht nên hkhó thng nht và không có htư tưởng đc lp; h
li không có quan htrc tiếp đi vi tư liu sn xut… cho nên hkhông phi là mt giai cp xã hi, mà chlà mt lc lượng xã hi,
mc dù lch snhân loi ghi nhn rng TT hình thành nên htư tung nhưng không phi cho hmà cho giai cp hđang phc v. Trí thc
không phi là mt giai cp nhưng trí thc có quan đim giai cp, tc là khi phc vcho giai cp nào thì hsphn ánh, bo vli ích ca
giai cp đó mt cách trung thành, kp thi, chính xác.
Trong quá trình phát trin ca xã hi loài người, trí thc luôn đóng vai trò quan trng. Trước đây, các nhà kinh đin ca Chnghĩa Má
Lênin rt chú ý ti tng lp trí thc, coi trí thc là lc lượng xã hi có vai trò đc bit quan trng trong snghip cách mng ca giai cp
công nhân. Xã hi ngày càng phát trin thì tng lp trí thc càng có vai trò to ln, nht là trong lĩnh vc khoa hc­kthut và văn hóa tư
tưởng. Là nhng người có hiu biết và trình đvăn hóa cao hơn các tng lp xã hi khác, trí thc rt nhy bén trong vic tiếp nhn các
trào lưu tư tưởng và các quan đim chính trmi. Hthường đóng vai trò lc lượng “châm ngòi”, “ngòi n” ca nhiu biến cchính trvà
các phong trào xã hi. Ti các nước thuc đa và phthuc nơi giai cp công nhân kém phát trin, trình đdân trí thp trí thc thường là
người phát ngôn các nguyn vng dân chvà vào thi kđu ca phong trào dân tc hthường trthành người đi din nhng li ích cơ
bn ca nhân dân. Do ưu thế vnhn thc và hiu biết, trí thc dân tc có tinh thn yêu nước là lp người đu tiên tiếp thu và truyn bá
các tư tưởng ca Chnghĩa Mác­Lênin vào trong nước, trc tiếp hình thành các tchc Cng sn. Lênin nhn mnh: slà sai lm nếu
quên rng, tng lp trí thc này có khnăng đi din đy đhơn nhng li ích cơ bn ca toàn bgiai cp tư sn, cũng như nông dân. Và
trí thc cũng strthành mt lc lượng to ln trong cuc đu tranh chng chế đquân ch, khi được gn gũi vi nhân dân. Lênin đánh giá
rt cao khnăng sc mnh và tính đc lp ca trí thc trong xã hi. Do nét đc trưng ca lao đng trí thc, hcó vai trò rt to ln trong
vic nghiên cu, phát hin khám phá và sáng to ra cái mi thúc đy phát trin tiến bxã hi, phc vcho con người tho hướng Châ
Thin ­ M.
Dù chế đchính trnào đi na thì đi ngũ trí thc cũng luôn có vai trò quan trng, là đu tàu” đthúc đy lch svn đng vphía
trước. Mác và Ăngghen cũng tng đánh giá rng, CNTB tn chưa đy mt thế k, sn phm nó làm ra = sn phm các xã hi trước nó
cng li. Thành tu đó có sđóng góp to ln ca tng lp trí thc. Và Lênin cũng tng nhn mnh rng: Nếu không có đi ngũ trí thc thì
đng hòng có CNTB hin đi .Vì vy, CNXH li cn có đi ngũ trí thc nhiu hơn. Trong công cuc xây dng CNXH, trí thc có vai trò
đc bit quan trng, sgn bó gia trí thc và CNXH là mt yêu cu khách quan. Bi vì, CNXH mang li cho trí thc bàu tri sáng to vô
tn, CNXH coi trng trí thc vì hlà nhng người lính xung kích trong vic to ra năng sut lao đng xã hi cao hơn CNTB trên cơ smt
nn khoa hc hin đi và công nghtiên tiến.
VN, xuyên sut lch sdân tc đến đường li ca Đng đu có snht quán trong nhn đnh vvtrí, vai trò ca người trí thc đi vi
đt nước cũng như snghip CM. Năm 1442, Văn bia Quc TGiám đã ghi “hin tài là nguyên khí quc gia, nguyên khí thnh thì thế
nước mnh…”. Đến thế k18, nhà bác hc Lê Quý Đôn nhn đnh: phi trí bt hưng tc là đt nước mun hưng thnh thì không ththiếu
lc lượng trí thc.
Thành công ca cách mng Vit Nam có nhiu du n ca đi ngũ trí thc. Sau khi giành thng li cách mng tháng Tám, dân ta có đến
95% dân smù ch, vì thế Bác đã chrõ: mt dân tc dt là mt dân tc yếu, dt là mt thgic, vì thế phi chng nn tht hc. HCh
tch khng đnh, dân trí thp thì công cuc kháng chiến, kiến quc gp nhiu khó khăn vì thế cn phi có nhân tài và phi tìm người tài
đc. Bi lnhng trí thc tham gia cách mng, tham gia kháng chiến thì rt quý cho Đng, không có nhng người đó thì cách mng khó
khăn hơn rt nhiu. Bác đã chtrương: công nông hóa trí thc, trí thc hóa công nông.
Nhn thc và vn dng sáng to nhng quan nim ca HChí Minh vtrí thc, Đng ta đã có nhiu nghquyết chuyên đbàn vtrí
thc, khng đnh vtrí, vai trò ca đi ngũ trí thc trong sphát trin ca cách mng Vit Nam. Các nghquyết ca Đng đã thúc đy đi
ngũ trí thc hăng hái hc tp, cng hiến tài năng cho Tquc. Shình thành và phát trin đi ngũ trí thc Vit Nam gn bó cht chvi
slãnh đo ca Đng, được Đng dìu dt, đi ngũ trí thc đã trưởng thành trong thc tin đu tranh cách mng và lao đng sn xut.
Tri qua nhng cuc kháng chiến gian kh, đy ththách và giai đon khôi phc, phát trin kinh tế, xây dng và bo vTquc Vit
Nam XHCN, đi ngũ trí thc đã góp phn không nhvào nhng thành tu ca cách mng.
Thc trng trí thc Vit Nam
Thc tế trong nhng năm qua, bng LĐ trí óc ca mình, đi ngũ TT nước ta đã to ra nhng gtrtinh thn và vc có hàm lượng trí tu
cao, truyn bá nhng tri thc khoa hc, tuyên truyn đường li chính sách ca Đng, PL ca NN, bo tn và ptrin các gtrVH ca dân
tc, góp phn qtrng vào vic bi dưỡng, đào to ngun nhân lc đáp ng yêu cu snghip công nghip hoá, hin đi hoá đt nước. T
ch95% dân sVN mù chnăm 1945, đến nay VN có khong 2,6 triu nguowif có trình đĐH và trên ĐH, trong khi đó tnăm 1075 đến
2
năm 1919 chế đpkiếnđào to được 2.896 khoa bng. Năm hc 1943­1944 có 7 trường ĐH vii 1.259 sviên, cho đến nước ta có 312
trường ĐH và CĐ. Điu đó chng t, đi ngũ TT VN tăng lên vslượng. Bên cnh đó cht lượng cũng tăng lên trên mt sphương
din: nhng thành tu ca CMVN là snghip ca QCND, trong đó TT đóng vai trò qtrng trên all các lĩnh vc CT,KT,QS,NGiao,XH…
nhiu đtài công trình KH VN được các hi dng TG đánh giá cao. Trongcác kthi quc tế vtrí tu, hc sinh VN cũng giành được các
thành tích ln. Đi bphn đi ngũ trí thc trưởng thành có hoài, tâm huyết, say sưa vi snghip khoa hc.
Chúng ta có ththào vnhng đóng góp ca đi ngũ trí thc thi gian qua và tim năng ca htrong tương lai.
Mc du vy, đi ngũ tri thc nước ta vn còn bc l nhiu hn chế và yếu kém đó là: S lượng và cht lượng chưa đáp ng được
yêu cu ca s phát trin đt nước. Cơ cu đi ngũ trí thc có nhng mt bt hp lý v ngành ngh, đ tui, gii tính… trí thc tinh hoa
và hin tài còn ít, chuyên gia đu ngành còn thiếu nghiêm trng, đi ngũ kế cn hng ht; chưa có nhiu tp th khoa hc mnh, có uy
tính khu vc và quc tế; hot đng nghiên cu khoa hc chưa xut phát và gn bó mt thiết vi thc tin; trong các lĩnh vc khoa hc
chưa có nhng công trình sáng to ln. Trình đ trí thc nhiu cơ quan nghiên cu, trường đi hc tt hu so vi yêu cu phát trin đt
nước. Mt b phn trí thc còn thiếu t tin e ngi, s quy kết v quan đim, né tránh nhng vn đ có liên quan đến chính tr. Mt s
gim sút đo đc ngh nghip, thiếu ý thc trách nhim và lòng t trng, có bu hin chy theo bng cp thiếu trung thc và tinh thn
hp tác; không thường xuyên hc hi tìm tòi trao di chuyên môn nghip v, thiếu ý chí và hoài
bo. Nhiu trí thc tr có tâm trng thiếu
phn khi, chy theo li ích trước mt, thiếu ý chí phn đu vươn lên.
Nhng tn ti và yếu kém trên slàm nh hưởng đến sphát huy vai trò ca đi ngũ trí thc trong snghip đi mi nước ta hin
nay. Do vy, đxây dng và phát huy hơn na vai trò ca đi ngũ trí thc Đng và Nhà nước ta cn có nhng bin pháp thích hp đtrí
thc có thphát huy hết khnăng sáng to ca mình góp phn đưa nước ta tiến nhanh, tiến vng chc trong thế kXXI.
Gii pháp:
Mt là, Hoàn thin môi trường và điu kin thun li cho hot đng ca trs thc. Như ban hành quy chế trong hot đng khoa hc và
công ngh, giáo dc và đào to…to điu kin đtri thc khng đnh mình; hoàn thin hthng văn bn pháp lut và tăng cường thc thi
bo hquyn shu trí tu; ban hành quy đnh vquyn hn và điu kin làm vic đphát huy năng lc và trách nhim ca h; đu tư
xây dng khu đô thkhoa hc; mrng hp tác giao lưu quc tế
Hai là, thc hin chính sách trng dng, đãi ngvà tôn vinh trí thc. Đó là, rà soát chính sách thu hút, đi ng, ưu đi vvt chết và
tinh thn cho đi ngũ trí thc;đi mi công tác cán btrong khau tuyn dng, btrí; phân cp quyn hn và trách nhim cho đi ngũ trí
thc.
Ba là, to bước chuyn biến căn bn trong đào to, bi dưởng tri thc. cth: tiến hành ci cách giáo dc, huy đng các ngun lc
đu tư cho giáo dc, tăng cường hot đng nghiên cu kho hc gn vi thc tin, thc hin công tác đào to ngoài nước; xây dng chính
sách đào to, bi dưỡng phù hp đi vi đi ngũ trí thc…
Bn là, đcao trách nhim ca trí thc, cng cvà nâng cao cht lượng hot đng các hi ca đi ngũ trí thc.
3