1. LIÊN HIP QUC VÀ VAI TRÒ CA NÓ TRONG ĐI SNG QUC T.
Liên Hip Quc được thành lp trên cơ stchc tin thân là Hi
Quc Liên (League of Nations), theo sáng kiến ca Tng thng Hoa K
Quc Liên nhưng li không chính thc làm hi viên, hơn thế quy chế hot
đng ca hi li lng lo, các cường quc như
tranh giành nh hưởng ca mình. Dù hi đt được mt sthành tu đáng
ktrong công cuc gii phóng phncũng như nhng hot đng nhân
đo, nhưng chiến tranh thế gii thhai bùng nHi quc liên buc phi
gii tán.
Trước stàn phá có tính hy dit ca chiến tranh thế gii ln th
hai, các nước khi Đng minh và nhân dân thế gii có nguyn vng lp
li, gigìn hòa bình thế gii và ngăn chn các cuc chiến tranh thế gii
mi. Xut phát tsáng kiến ca Tng thng MRoosevelt, ti Hi ngh
Yalta Crưm, nguyên thba nước Liên Xô, Mĩ, Anh đã thng nht cùng
Trung Quc thành lp mt tchc quc tế đgigìn hòa bình và an ninh
thế gii và gi thư mi các nước chng Phát xít tham gia. T25 tháng 4
đến
năm
đi
din
ca
50
quc
gia
đã
hp
ti
Ngày 24 tháng 10 năm 1945, Liên Hip Quc chính thc được thành lp vi
stham dca 51 nước.
Đến năm 2006 có 192 quc gia thành viên Liên Hip Quc, gm tt
ccác quc gia đc lp được thế gii công nhn. Trong snhng nước
không phi thành viên, đáng chú ý nht là Đài Loan, vì ghế ca hti Liên
1
năm 1971; Tòa Thánh Vatican, vn đã tbquy chế thành viên nhưng vn
là Montenegro, chính thc gia nhp ngày 28 tháng 6 năm 2006.
Nhng
mc
đích
được
nêu
ra
ca
Liên
Hip
Quc
là
ngăn
chn
chiến tranh, bo vnhân quyn, cung cp mt cơ cu cho lut pháp quc
tế, và đtăng cường tiến bkinh tế, xã hi, ci thin các điu kin sng
và chng li bnh tt, đói nghèo. Liên Hip Quc to cơ hi cho các quc
gia nhm đt ti scân bng trong sphthuc ln nhau trên bình din
thế gii và gii quyết các vn đquc tế. Nhm mc đích đó, Liên Hip
Quc đã phê chun mt Tuyên ngôn Chung vNhân Quyn năm 1948.
Smnh cao cca Liên Hip Quc được ghi rõ trong nhng dòng
đu tiên ca Hiến chương Liên Hip Quc là sphn ánh nguyn vng
cháy bng ca các dân tc mi tri qua nhng mt mát chưa tng có trong
chiến tranh thế gii thhai ­ đó là “ngăn nga mt cuc chiến tranh thế
gii mi”. Nhn thc sâu sc vscn thiết ca mt cơ stoàn din cho
hòa bình, các quc gia thành viên đra mc đích hàng đu ca Liên Hip
Quc là duy trì hòa bình và an ninh quc tế, đng thi xác đnh nhng mc
đích quan trng khác cho các hot đng ca Liên Hip Quc là tăng cường
quan hhu nghgia các dân tc, thúc đy hp tác đgii quyết các vn
đquc tế vkinh tế, xã hi, văn hóa, nhân đo và bo đm quyn con
người. Các quc gia cũng trao cho Liên Hip Quc vai trò là trung tâm điu
hòa các hành đng ca các dân tc hướng theo nhng mc đích đó.
Đto điu kin vtchc, thchế cho Liên Hip Quc đm
nhim được vai trò ca mình, Hiến chương đã quy đnh nhng nguyên tc
cho quan hgia các quc gia và hot đng ca Liên Hip Quc mà sau
này trthành nhng nguyên tc cơ bn ca lut pháp quc tế.
2
Cùng vi đó là bmáy gm sáu cơ quan chính chu trách nhim v
các lĩnh vc hot đng khác nhau là Đi hi đng, Hi đng Bo an, Hi
đng Kinh tế và Xã hi (ECOSOC), Hi đng Qun thác, Tòa án quc tế
và Ban Thư ký được thành lp. Trong sđó, Hi đng Bo an được trao
trách nhim hàng đu trong vic duy trì hòa bình, an ninh quc tế và được
các quc gia y quyn đưa ra các bin pháp, kccác bin pháp cưỡng
chế nhm gii quyết hòa bình các tranh chp, chng li các đe da xâm
lược, phá hoi hòa bình. Hi đng Qun thác (chính thc chm dt hot
đng theo quyết đnh ca Hi nghthượng đnh năm 2005).
Vai trò quan trng ca Liên Hip Quc cũng thhin qua thc tin
hot đng trong hơn 60 năm qua, tác đng tích cc, to ln đến mi mt ca
đi sng quc tế và tng dân tc, tuy rng tchc này đã phi tri qua
nhiu khó khăn. Tcon s51 quc gia thành viên vào năm 1951, Liên Hip
Quc hin có ti 192 quc gia thành viên và trthành mt hthng toàn
din gm các cơ quan chính nêu trên, nhiu cơ quan phtr, 20 tchc
chuyên môn và 5 y ban kinh tế ­ xã hi đt các khu vc. Nói đến s
lượng thành viên đông đo như hin nay ca Liên Hip Quc, chúng ta có
thkđến thành công ca Liên Hip Quc trong vic thúc đy quá trình
phi thc dân hóa, góp phn đưa các vùng lãnh thkhông tqun gm ti
750 triu người trthành 80 quc gia đc lp.
Đóng góp ln nht ca Liên Hip Quc là đã góp phn ngăn nga
không đxy ra mt cuc chiến tranh thế gii mi trong 64 năm qua. Mt
scuc khng hong quc tế đã được gii quyết vi strung gian hòa
gii ca Liên Hip Quc. Theo thng kê ca Liên Hip Quc, tchc này
đã htrcác cuc thương lượng đưa đến gii pháp hòa bình cho hơn 170
cuc xung đt các khu vc trên thế gii.
3