Kinh nghim hc và đc

Tôi viết bài viết này vi ý đnh cung cp cho các bn đi sau mt vài li khuyên v vic hc, đc, viết bng tiếng Anh đúc kết tkinh nghim thc tế ca tôi. Tôi hn chế vic áp dng nhng li khuyên này trong môi trường đi hc M, môi trường duy nht ngoài Vit Nam tôi biết đng thi cũng mc tiêu phn đu ca phn ln các bn. Nhng gì tôi viết ra tôi đã tng nói hay nghĩ nhng lúc “trà đá, ko lc” vi các bn Thư Vin Quc Gia Hà Ni. Tôi tng kết li đây đcác bn đc và chúc các bn gp nhiu may mn trong con đường hc tp ca mình.

 

Khi Hà Ni, tôi thường lên Thư vin Quc gia Tràng Thi đlàm vic. Nói là đlàm vic cho oai, nhưng thc ra là còn nhiu lý do khác na. Mt trong nhng lý do đy là đnói chuyn vi các bn khác lên hc thư vin. Tthi tôi còn đi hc đi hc đến nay cũng được vài năm ri nên so vi các bn sinh viên vn lên thư vin đhc hành chun bcho thi ctôi bây gilà thế hanh ln. Anh ln mà li có chút thành đt thì hay được các em hi han vkinh nghim hc hành thi c. Ckinh nghim và thành đt ca tôi, như nhiu người quen tôi đu biết, gn liến vi vic thành công trong vic hc tiếng Anh ri sdng tiếng Anh đđt được các mc tiêu thiết thc khác.

 

Các bn sinh viên bây giquan tâm đến vic chun bđđi hc nước ngoài nhiu hơn thi tôi còn đi hc. Điu này cũng dhiu. Ngày xưa, xin được hc bng đi hc nước ngoài là  mt ý đnh mà thành công phthuc nhiu vào may ri và hoàn cnh. Ngày nay, vai trò ca may ri và hoàn cnh không còn nng nnhư thi trước. Có ý đnh, bn sinh viên scn có thêm ý chí, quyết tâm và đường đi nước bước dn dn stmra trước mt. Vic có được hc bng tuy thế li mi chlà mt na thành công, na kia phthuc vào vic bn shc như thế nào khi nước ngoài. Điu này, các bn đã đi hc như tôi đu hiu là rt quan trng. Vic hc bng ngoi ngtrong mt môi trường hc vn khác cơ bn môi trường hc Vit Nam là mt trong nhng trngi làm nhiu sinh viên Vit Nam hc gii chưa phát huy được hết trình đvà khnăng ca mình. Mt vài li khuyên tnhng người đi trước scó ích cho bn.

 

Tôi viết bài viết này vi ý đnh cung cp cho các bn đi sau mt vài li khuyên vvic hc, đc, viết bng tiếng Anh đúc kết tkinh nghim thc tế ca tôi. Tôi hn chế vic áp dng nhng li khuyên này trong môi trường đi hc M, là môi trường duy nht ngoài Vit  Nam mà tôi biết đng thi cũng là mc tiêu phn đu ca phn ln các bn. Nhng gì tôi    viết ra tôi đã tng nói hay nghĩ nhng lúc “trà đá, ko lc” vi các bn Thư Vin Quc Gia Hà Ni. Tôi tng kết li đây đcác bn đc và chúc các bn gp nhiu may mn trong con đường hc tp ca mình.

 

 

Cách hc

 

1.  Hc như thế nào?

 

Như nhiu bn quen đu biết, hin nay (9/2001) tôi đang làm vic Bc Kinh, Trung Quc. Xem xét dưới góc đnhng vui bun lch s, thì Bc Kinh là mt trong nhng đa đim có thđli cho mt người Vit Nam nhiu suy nghĩ vquá khvà sràng buc ca nó vi hin ti.

 

Có thnhiu bn không đng ý vi tôi nhưng sau mt thi gian sng Bc Kinh và làm bn vi nhiu người Trung Quc, n tượng ca riêng tôi là Trung Quc vi Vit Nam ging nhau nhiu quá. Khi người ta nói hai đa đim, hai quc gia ging nhau, thông thường người ta ch


so sánh nhng đim tương đng đa lý, ví dnhư khi nói Li Băng là Thy Sca Trung Đông là người ta so sánh đi núi trp trùng và băng tuyết. Đim tương đng ca Vit Nam vi Trung Quc tuy thế li không hn chế vmt đa lý mà là vtng thcon người (human landscape.)

 

Tôi sbqua không nói đến nhng nét tt nét xu trong tương quan so sánh tưởng như dĩ nhiên này mà chtp trung nói vcách hc ca nhng người trtui chai nước. Bt kvic quan hVit-Trung có mt thi gian gn đây băng giá kéo dài, quan nim vvic hc (như thế nào, cái gì, khi nào, đâu) ca thanh niên hai nước gn như là dp khuôn ca nhau. Điu này, như các bn có thđã nghĩ trước mt bước và nhn ra trước khi tôi kp nói, có ngun gc tnhng tương đng văn hóa sâu sc và lâu dài.

 

Nhng đim tương đng này phn nhiu đu bt ngun thtư tưởng và hc vn Nho Giáo mà hai nước chia x. Đi vi Vit Nam, ban đu là bép buc phi chp nhn nó, vsau chúng ta đã yêu thương nó thái quá và biến nó thành ca mình. Tư tưởng Nho giáo Vit Nam tuy có nhng khác bit mang tính đa phương nhưng vtng quan li song hành tng bước mt vi cái gc ca nó là Nho giáo Trung Quc.

 

Ngày xưa khi thế gii quan ca chúng ta chcó Vit Nam và Trung Quc là đáng k, các cchúng ta làm thơ hay viết văn vn dùng đin cTrung Quc; tcách hành văn, chm bài,  pht phm quy phm húy đến cách mài mc, pht hc trò và vô scác thkhác na mà các bn có thttìm ra đu trích ngang tcách làm Trung Quc. Do nhng tương đng xã hi và chính trtha xa xưa, đng cơ và phương pháp hc, dù đt ra bi người dy hay người hc, Vit Nam hay Trung Quc cũng ging nhau nt. Tôi lit kê ra mt vài đim thế này:

 

  • Hc tp là con đường tiến thân duy nht (nếu không biết võ)
  • Hành lquan trng hơn kiến thc
  • Văn chương quan trng hơn toán pháp
  • Chú trng khnăng ghi nh
  • Áp đt trong khuôn kh

 

Chí ít là khi còn trong nước, hu quca nhng đc đim trên đi vi vic hc ca chúng ta là:

 

  • Chúng ta hc đtiến thân hơn là đcó kiến thc
  • Chúng ta đt hòa thun lên trên tranh lun đtìm ra s tht
  • Chúng ta coi trng lý thuyết hơn là ng dng và thc hành
  • Mc dù rt nhanh nhy trong vic bt ly nhng thmi, vbn tính chúng ta thích dùng nhng thcó sn, quen thuc hơn là suy nghĩ to ra nhng th mi.
  • Chúng ta xut sc trong vic làm theo và quy tc hóa nhng th sn.

 

Tôi đã nghe nhiu bn Trung Quc và Vit Nam khoe rt mãn nguyn là my năm sau khi  hc xong đi hc hchưa đc mt quyn sách nào c. Đây là ví dvvic hc đtiến thân. Kiến thc chlà phương tin chkhông phi là mc đích.

 

Trong các mailing list ca người Vit, vic tranh cãi thường bphe qun trdit luôn khi nó va xut hin vi lý do làm mt đoàn kết. Tranh cãi tt nhiên có nhiu loi. Có nhng ththt slà vô ích, nhưng phn ln đu đtìm ra mt câu trli đúng. Nếu chvì đoàn kết mà không chu tìm ra câu trli đúng thì dt tay nhau trong bóng ti phng có li ích gì? Đây chính là lý do mà phương pháp hc theo kiu tho lun lp chưa có được chđng trong hc


đường cả ở Vit Nam cả ở Trung Quc.

 

Nếu kiến thc chlà phương tin thì min là nó đưa được mình đến chmình cn đến là xong bt knó là kiến thc loi gì hay ai đt ra. Nếu nhà trường đra 10 môn hc cthể   cho mt năm hc thì không cn biết mình có cn nhng kiến thc đó không, chc và thi cho qua là được. Đây là lý do mà nhiu bn hc đi hc Vit Nam và Trung Quc hay quên  kiến thc chuyên môn ngay khi khóa hc va xong. Cm giác xúc đng vì có thêm kiến thc chvì nó là kiến thc đi vi chúng ta khá là xa l.

 

Đã quen sng trong khuôn kh, chúng ta snhng vùng đt mi, skhám phá, sblên án là ngược đi, kiêu căng, tp tng đòi hơn người. Trí sáng to vì thế bsuy gim, sù lì nhđó tăng lên. Trong nhng bão táp ca thế sxoay vn, mt sinh viên mi tt nghip đi hc Vit Nam hay Trung Quc không khác my mt ngn nến lt lay trong gió. Đã biết là đi hc không chun bcho hđđng vng và có đttin nhưng nhiu người trong chúng ta vn hy vng là kinh nghim thc tế tnay có ththay cho kiến thc. Nếu có hc thêm cũng chlà đvượt vũ môn ln na. Nếu có sáng to ra gì cũng chđtiến thân cao hơn. Người Trung Quc rt gii trong vic sn xut hàng lot nhưng không gii trong vic chế tác hoc nếu có cũng là nhng thkhông thc dng. Bc Kinh, tôi có ln mua mt cái phone card. Cái đdùng vài ln ri bnày rõ ràng là không cn phi hoa mlàm gì, chcn mt mnh giy con cũng là đthế mà tôi nhn được mt thanh plastic dy khong 3mm, có mt dãy đèn trên và hai nút bm mà nếu bm vào thì scó tiếng đin thoi kêu nhiu kiu ltai. Thtính xem  bao nhiêu ngun lc vt cht (pin, đèn, nha) và tâm lc đã bphí phm vào vic sn xut  thđquái g này.

 

Ví dvvic quy tc hóa mi thlà vvic các bn Trung Quc đi thi các bài thi tiêu chun như TOEFL, GRE, GMAT, vv. Như các bn đu biết, sinh viên Trung Quc luôn đng hàng đu trong các kỳ thi này, vượt qua cngười Mbn xlà nơi sn sinh ra loi hình thi cnày. Nhìn kết qu, ta nghĩ ngay là người Trung Quc phi gii toán, lý lun và ctiếng Anh hơn người M. Nếu không thế thì chng có lý nào hli được đim cao như thế?

 

Tôi đã gp vi mt người bn ca mt người bn Trung Quc, ni tiếng vì thi TOEFL, GRE, GMAT đu đt đim gn tuyt đi. Tôi rt tht vng vì anh này khi viết tiếng Anh trong  email thì trình đchnhư trcon lp năm bên M, đến lúc trc din thì còn tht vng hơn vì nói tiếng Anh chng câu nào ra câu nào, văn phm thì còn có thchp nhn được nhưng cách sp xếp ln xn các ý tưởng thì rt khó bqua. Kết lun ca tôi là anh này trí nhvà khnăng tuân thvà to mi quy tc đu rt tt nhưng ngoài nhng thnày ra thì chng còn gì hơn.

 

Sinh viên Trung Quc có nhng người cđi chưa đc mt quyn sách tiếng Anh nào, chưa tiếp xúc vi mt người bn xnào và chhc tiếng Anh theo kiu các quy tc tsách vca người Trung Quc son cho người Trung Quc hc, ví dmt quyn tên là “5.000 mu câu tiếng Anh.” Cách hc ca nhng sinh viên “xut sc” là nhcho kỳ hết 5.000 mu câu trên,  và mi câu li được hbiến thành mt quy tc máy móc riêng bit phi có bng đy t,   bng đy du chm du phy. Ln sau khi nhìn thy câu đy hay tương tthế thì hnhn   ra ngay, nhưng bo htviết ra mt câu kiu như thế thì hthường rt lúng túng. Lúng túng cũng là phi, bây gibiết ly quy tc nào đghép vào quy tc nào nếu các thbiết đu được biến thành nhng quy tc riêng bit.

 

2.  Hc như thế nào đ hiu qu nht.

 

Nếu đã đc qua phn trên và hiu ging như tôi hiu, tôi mong các bn nhgiúp mt vài


đim chính sau đây, scó li cho vic hc M:

 

Hãy hc vì kiến thc. Hãy chn nhng thmình mun hc, đng chn nhng thmình nghĩ slàm mình có giá hơn trong mt mi người vsau. Nếu quan tâm đến rui trâu, cào cào, châu chu, hãy cđc và hc cho tht gii vnhng thtưởng như vô ích này. Nếu bn tht gii, Mscó chcho bn hc sâu hơn.

 

Đng bao gibê trvic có thêm kiến thc và hiu biết. Hc tp phi là mt quá trình cđi, không chkết thúc khi hc xong đi hc mà thc ra chmi bt đu khi đó.

 

Nếu không hài lòng vi mt vn đkiến thc nào đó, hãy tìm chđtham kho và tìm ra câu trli đúng. Hãy tranh lun và tranh cãi, lc tìm và gt b. Đng smt bn bè, mt thdin, mt sự ưu ái ca ai hết. Nếu bn có trong tay stht, nhng thbn có được nhnó scó ích cho bn hơn nhng thbn phi mt đ nó.

 

Đng mt thi gian làm tt hơn nhng thđã sn có, hãy thto ra nhng thmi. Kcnếu bn tht bi, tht bi ca bn slà mđca mt hay nhiu thành công khác. Công lao này cũng có phn to ln ca bn. Hãy thnghĩ đã biết bao nhiêu người ung dm thanh ăn lá ngón đchúng ta biết my thđó là đc. Nhcó tht bi ca nhng người đi trước, chúng ta mi có kiến thc ca ngày hôm nay.

 

Hãy nhìn mi thbng con mt đng (Li Lênin.) Hãy luôn cmrng hquy tc chun ca mình bng cách thêm vào nhng quy tc mi hay đưa nhng hin tượng mi vào làm giu thêm các quy tc cũ. Luôn tìm cách áp dng nhng quy tc mình biết vào nhng hin tượng mi, nếu được hãy to ra nhng hin tượng mi nhnhng quy tc đã có. Nói ngn gn là chú tâm vào thc hành và ng dng.

Nếu bn coi kiến thc là quan trng nht, hãy có được tht nhiu cho mình ri chia xvi người khác. Hãy hc cho cnhng người khác na.

 

3.  Hc cái gì?

 

Nếu đã hiu cn phi hc thế nào, thì vic hc cái gì không còn quan trng lm. Nói là thế nhưng có mt vài môn hc ta hin chưa có dy hoc chưa được hc đúng cách nhưng nếu các bn có thđc, hc, hiu trước khi đến hc Mcũng scó li. Nói thế không có nghĩa bn skhông thành công nếu bn không có hiu  biết vchúng.

 

Triết hc Logic hc

Lch svà đc đim xã hi M

Lch svà các hình thái kinh tế xã hi thế gii Lch svà phát trin ca các tôn giáo chính

 

Tuy mi bn shc mt ngành khác nhau, hiu biết vcác môn nói trên là nhng hiu biết chung mà các sinh viên Mgii bt kỳ ngành nào ít nhiu cũng đu có biết. Nếu bn cũng hiu, cũng biết và li gii na thì vtrí ca bn trong sbn cùng hc sđược đcao to điu kin thun li cho vic hc tp môn chuyên môn ca bn.

 

Triết hc: Triết hc không phi là môn phbiến Mnhưng là môn được đcao đúng mc. Hiu biết và năng lc tư duy triết hc cũng được trm trnhư khnăng nói đc viết nhiu ngoi ngữ ở Vit Nam. Sthán phc này tuy vy li là mt sthán phc kín đáo và gián  tiếp. Kín đáo chngười ta skhông nht thiết phi khen ngi bn hn ra ngoài, và gián


tiếp chngười ta skhông khen bn vkiến thc triết hc cth. Hiu biết vtriết hc, đc bit là triết hc phương Tây ca bn gi ý cho người ta vkhnăng tư duy tng hp, sđc rng và sâu ca bn. Li ích ca vic nhng người xung quanh thán phc năng lc cá nhân ca bn thiết tưởng không cn phi din gii nhiu đây. Cgng đc chút ít vtriết hc Hy Lp c, các trường phái Đc và Áo cn hin đi. Mt cun sách có thgiúp bn   quen mt biết tên và nm được nhng ý tưởng chính vtriết hc xưa nay là cun Sophie’s World ca mt tác giNa-uy tôi không nhtên nhưng bn có thtìm ddàng trên các website bán sách.

 

Lý do triết hc được coi trng như đã nói trên là vì nó gn lin vi khnăng tư bin ca bn. Mun tư bin gii chc chn phi có hiu biết vlogic. Nhiu bn Vit Nam đã hc toán logic đi hc nhưng li không được hc cthcác cách áp dng vào thc tế như thế nào. Môi trường đi hc và khoa hc Mđt tm quan trng ln vào khnăng nghiên cu đc lp ca bn mà điu này đòi hi bn phi hiu và có thtsa li. Các quy tc logic được thiết lp tlâu nay giúp bn không mc nhng li sai trong tư duy và nghiên cu, đc bit trong nhng ngành không sdng nhiu con sđcó thkim tra bng các phương pháp toán hc thông thường. Logic còn giúp bn nhiu trong tho lun trên lp cũng như trong các quan hxã hi và ra quyết đnh cuc sng hàng ngày mt môi trường coi trng cá nhân và tính đc lp tch.

 

Ba môn vsau giúp bn có hiu biết vMnói riêng và thế gii nói chung và cùng vi môn chuyên ngành ca bn giúp bn có mt vn kiến thc rng và đy đ. Như bn biết xã hi Mđược dng lên trên nhng nguyên tc cthvà nhng nguyên tc này đến bây givn là nhng nguyên tc chi phi mi mt đi sng M. Hiu biết lch svà các đc đim xã hi ca Mgiúp bn né tránh được nhng hu quca shock văn hóa và nhvy bn có thể  bình tĩnh đchú tâm vào hc chuyên môn được tt hơn. Ngoài ra, trong mt môi trường quc tế, đa văn hóa, đa tôn giáo như môi trường đi hc M, có hiu biết vcác nn văn hóa và  các tôn giáo khác trên thế gii giúp bn được s rng lượng, t tin, ci m vi người khác cũng như tránh được tâm lý tty nhược tiu ca bn thân mình. Tt cnhng điu này đu có ích cho vic hc, hc sâu và hc cao hơn, ca  bn.

 

Trước khi tôi chuyn sang phn sau, tôi mun nói mt ln na đbn hiu là các hiu biết nêu trên không phi là bt buc khi đến Mhc. Chúng chgiúp đt bn vào gia nhng  thành viên xut sc nht ca trường hc, giúp bn nhiu thun li trong vic theo đui hc vn. Có được kiến thc đòi hi phi có thi gian nhưng nếu ngay tgibn có ý tìm tòi và nghiên cu, đc hc thêm thì mt vài năm na khi đến Mbn snhn được ngay nhng li ích mà tôi đcp trên.

 

Cách Đc

 

Khnăng đc là mt trong nhng khnăng tuyt vi ca con người, là phát kiến thn kỳ và quan trng có lchsau vic tìm ra la. Vic tìm ra la giúp biến thy tca chúng ta tloài vt thành loài người, vic phát kiến ra chviết và tđó thiết lp nên mt hot đng mi ca con người là đc giúp biến con người “vvn” thành con người thông minh. Khác vi suy nghĩ là mt hot đng có sn, đc là mt hot đng cý và phi được hun luyn được đúc kết tkhnăng quan sát và nhn biết thông tin. Nhcó hot đng đc mà hiu biết ca chúng ta tăng lên và nhđó mà suy nghĩ ca chúng ta được đy lên nhng tm cao mi. Nói thế cũng có nghĩa là nếu không đc thì suy nghĩ ca chúng ta chđng yên nhng tm cao cũ.

 

Có lchính vì đc là mt hot đng phi được rèn luyn và thc hành mt cách ctình nên


nó cũng là mt hot đng mang tính la chn. Người ta không trn tránh được vic suy nghĩ nhưng có thla chn đc hay không đc. Người ta có thkhông đc vì không biết chhay không có gì đđc nhưng phn nhiu nhng người còn li không đc chvì không thích đc, nói ngn gn là vì lười hoc vì không nhìn thy li ích thiết thc trong vic đc. Nếu vì đc làm nh hưởng đến vic mưu cu ssng thì có ththa thđược nhưng nếu không đc chvì lười thì là mt điu rt đáng trách. Nếu bn là mt người như vy thì khnăng suy nghĩ ca bn chc chn là sút kém và bn đang tiến  hóa lùi.

 

Khi có mt cái ô tô thì bn đã có phương tin đđi xa. Nếu thay vì dùng ô tô đđi nhng khong cách hàng ngàn km bn lai quyết đnh đi bthì bn đang đphí nhng ngun lc  quan trng. Khnăng đc cũng là mt phương tiên tương tnhư ô tô có thđưa bn đến nhng nơi bn chưa đến, làm nhng vic thú vmà bn chưa làm, gp gnhng người có thlàm thay đi ltrình ca cuc đi bn. Không có lý do nào có thbin minh cho vic bn không sdng phương tin này c. Như hot đng nhìn, hot đng nghe, hot đng đc  phi được coi mt hot đng quan trng bn thc hin đu đn mi ngày.

 

Ti sao vic đc li quan trng đến như vy? Bn thhình dung li khi chưa có chviết thì thông tin được truyn đt tđi này sang đi khác như thế nào. Thun túy là bng trí nhkiu cha truyn con ni. Không chnói đến văn hc dân gian hay nhng thn thoi mang tính sthi, nhng kiến thc mang tính sng còn vi con người ví như loi quloi cây nào ăn được cũng chđược truyn đt li cho người sau bng cách này. Li nói gió bay, đchính xác ca nhng thông tin truyn li thường bsai lch đi nhiu. Chviết đã ra đi đgiúp nâng cao đtin cy ca thông tin đng thi trthành mt phương tin lưu trhết sc hiu qucác thành tu bt kln bé ca con người. Đa phn nhng kiến thc quan trng ngày hôm nay đu đã được ghi chép li dưói mt dng chviết này hay chviết khác. Thay vào vic tìm tòi và nghiên cu li tđu, người đi sau có thsdng kiến thc ca đi trước đphát trin hơn na. Đcó thlàm được như vy chcó mt cách duy nht là đc.

 

Đc vì thế có các chc năng thông tin và hc. Đc cũng có chc năng gii trí nhưng vi bn là người theo đui hc vn có mc đích thì chc năng này phi được coi như chc năng ph. Vic bn sdng chc năng nào ca đc phthuc vào hai đim sau: thnht, bn đc như thế nào; và thhai, bn đc cái gì.

 

1.  Đc như thế nào?

 

Khi mi bt đu hc đc tôi thường chđc mà không ghi chép. Lúc còn trcon và sau này na trí nhcòn tt, đc mà không ghi chép tôi vn có thnhđược nhiu và nhiu năm vsau vn có thnhli nhng thông tin đã đc. Nhưng nhng thông tin quan trng mà không nhđược cũng rt nhiu. Chính vì đkhi mt mát nhng thông tin quan trng đã đc được, tôi bây giờ ủng hvic đc có ghi chép. Tui càng cao lên, trí nhca bn càng sút gim và li ích ca vic ghi chép sngày càng tăng. Li khuyên đu tiên ca tôi vvic đc là nên ghi chép li ngn gn nhng thbn đc. Cũng nên ghi chép chi tiết nhng thmà vào thi đim đc bn coi là quan trng.

 

Như vy đc đhc và đc đgii trí khác nhau mt đim đu tiên này là tm quan trng ca thông tin thu thp được. Khi đc vi chđnh hc và ghi nh, bn nên ghi chép; nếu đc chđchơi cho vui, đbun thì thôi.

 

Đc bng ngoi ngtuy thế li có chc năng hc kép, bn va hc ngoi ngli va hc kiến thc. Kckhi mà tài liu bn đc không có gì quan trng v ni dung, bn vn có th


hc được ngoi ng. Chính vì thế, nên ghi chép bt kỳ khi nào bn đc bng ngoi ng.

 

Trái vi quan nim ctruyn lc hu ca chúng ta là đc nhiu quá làm cho người ta bbnh vtinh thn, tôi đm bo vi bn là tôi đã gp nhiu người cđi chcó đc và hc mà trí tuhoàn toàn minh mn. Vic đc và suy nghĩ không làm người ta lao lc mà ngược li làm phát trin khnăng tư duy và góp nht tài sn tri thc. Chính hai thsau này khiến dân gian không được va lòng lm vi nhng tay “mt sách.” Đtránh bphê bình là odd-ball hay bookworm bn chcn đý chút ít vcác knăng giao tiếp xã hi thông thường, nên tránh vic phô bày kiến thc nhng nơi mà bn nghĩ nó skhông được đcao lm. Khiêm tn bao gicũng là mt đc tính đáng quý. Nếu bn chưa là bn ca mi người nhkiến thc thì lý do đu tiên là kiến thc ca bn chưa đ.

 

Chính vì đc đhc không có hi cho sc khe tinh thn ca bn như dân gian vn quan nim, tôi khuyên bn nên đc bt kỳ khi nào có thvà bt kỳ cái gì có thphc vcho mc đích hc ca bn. Hãy đc đhc và đc cđnghngơi.

 

Rèn luyn được thói quen đc nhiu, mi nơi và đc có ghi chép là tt cnhng gì bn cn đđc thành công trong môi trường hc M. Khác vi hc Vit Nam, vic đc không được chú trng lm, mt hai quyn sách giáo khoa đã là đthì Mmi bui hc giáo sư có thgiao cho bn đc tvài chc đến hàng trăm trang sách. Skhác bit này là hquca mt trong nhng nhược đim ca vic hc Vit Nam và Trung Quc tôi đã nói phn trên. Vit Nam, quan nim cho rng kiến thc trong quyn sách giáo khoa kia đã là stht không ththt hơn được na và đgii bn chcn biết đến thế. M, cho sinh viên tiếp ththông tin trái ngược nhau là đsinh viên ttìm ly câu trli cho riêng mình đng thi rèn luyn cho sinh viên khnăng tư duy chn lc (không tin ngay nhng gì bn đc, luôn đt câu hi vi thông tin, không hài lòng vi nhng kiến thc có sn.) Hc ta như thế skhó tránh được vic phát trin cái cũ hay chđơn thun là hn chế tư duy phá lthì M, sva chm ca các ngun thông tin trái ngược nhau hay sn sinh ra nhng cái mi, mra nhng chn tri hc vn mi.

 

Vi lượng thông tin ln như vy phi nm kp trong mt thi gian ngn trước bài ging, bn scn nhng knăng phi chun bngay tbây gi. Phi thú thc là ít có người, kcvà đc bit là sinh viên M, có thđc hết tt cnhng ththy giao cho đc trước. Sinh viên nước ngoài thông thường do đc tiếng Anh như ngoi ngnên li đc càng ít hơn. Nói thế không có nghĩa là bn cũng snhư vy. Có nhiu li ích trong vic đc hết được các assigned readings. Nếu bn làm được thì bn shc được rt nhiu nhưng đlàm được thế bn cn phi làm gì.

 

Mun đc được nhiu trong thi gian ngn, bn cn phi đc nhanh. Đc nhanh tuy thế chcó tác dng khi bn nhđược ni dung ca nhng gì bn đc. Nếu không nhđược thì đc nhanh my cũng chlà vô ích.

 

Trong thi đi bùng nthông tin thế này, vic đc nhanh li càng trnên có ích. Các chương trình dy đc nhanh Mkhoe là có thhun luyn cho ngưới ta đc nhanh đến 10.000 tmi phút (khong 20 trang A4) vi đghi nh(retention) đến 80%. Tôi e rng các con snày chlà qung cáo. Theo tôi hiu người thường có thđc bn ngđến khong 200 tmi phút vi đghi nhcao khong 60% tc là mi phút đc tiếng Vit bn smay mn nếu nhđược thông tin cha trong 120 t. Ccho như bn đc tiếng Anh vi tc đca người bn ngthì đđc 100 trang (~40-50.000 t) cho mt môn hc thì bn smt khong 3-4 tiếng. Bn có làm được thế không?


Nếu bn trli là Không thì tôi khuyên bn nên khi đng ngay tbây givà chuyn sang đc tiếng Anh càng nhiu càng tt. Không phi là người bn ng, đđc nhanh hơn, trước tiên bn cn phi vượt qua nhng rào cn ngpháp và tvng. Ngpháp thì d dàng hơn, tvng thì là vic hc cđi “chnói là nhiu hay ít chkhông biết thế nào cho đ.”

 

Không thnói vvic đc mà không đcp đến tm quan trng ca tvng. T, đơn vngpháp nhnht, là phương tin quan trng nht chuyn ti ý tưởng (vehicles for ideas.) Đnm bt được nhiu ý tưởng hơn trong thi gian ngn, bn nht thiết phi biết nhiu thơn mà không chbiết sơ qua, phi tht sthân thiết. Tvng phi được coi như bn thân đgicđi (good friends to keep for life.)

 

Đc câu trên tôi viết, có lbn hơi nhăn mt nghĩ rng tôi đang hoa mkhông cn thiết. Có thlà thế nhưng đtôi gii thích và bn snghĩ li là không phi thế. Do mi t, đây tôi nói tiếng Anh, chuyn ti mt ý tưởng riêng bit-kccác tđng nghĩa cũng không hoàn toàn ging nhau-nên mi tbn biết thêm cho bn khnăng din đt mt ý tưởng mi mà trước đây bn có thế hoàn toàn không biết đến hay có biết thì đdin đt phi dùng ccâu dài. Nói không ngoa, mi tli thêm mt chút ý nghĩa vào cuc đi ca bn. Đây cũng đng thi là đnh nghĩa cho nhng người bn tt. Như vy, tvng và bn tt đúng thc là ging nhau.

 

Đđc nhiu bn cn đc nhanh, đđc nhanh bn cn biết nhiu t, vic bn biết nhiu hay ít tphthuc vào vic bn đc cái gì.

 

2.  Đc cái gì?

 

Lúc khi đu, hãy đc cái gì bn thích. Đng đc nhng gì bn bị  bt phi đc.

 

Làm gì cũng vy và đc không phi là ngoi l, chúng ta làm tt hơn nếu ham thích công vic đang làm. Đng lo nếu lp ngoi ngthy cô giáo bt bn phi đc mt tài liu do hchn, hãy ctchn cho mình nhng tài liu mà mình có quan tâm. Hãy đc bt kỳ cái gì bn thích. Đng ngi ngn nếu cái bn đc không có liên quan gì đến cái bn hc. Kiến thc có nhng cách kết hp kỳ lngoài tm kim soát hay mong mun ca  bn.

 

Mt quyn sách tiếng Anh hay đc trong mt tun có giá trhơn sáu tháng hc ngoi ngtrên lp.

Khó tin nhưng là vic có tht. Mt quyn sách hay vài trăm trang vbt kỳ vn đgì bn thích là mt bài hc tng hp tt nht bn có thcó. Sách sdy cho bn cách hành văn, ngpháp, tvng, văn hóa, lch s, xã hi, đo đc, triết hc, tình yêu, vv. Xin thcho tôi mt ví dvsáu tháng hc tiếng Anh trên lp có th mang li cho bn bng đy kiến thc.

 

Xin nhđng quên ghi chép và đng quên biến vic đc thành mt quá trình. Vic đc sách nhiu trong thi gian đu hc tiếng Anh sgiúp bn có ththi TOEFL được đim cao vngpháp, tvng và đc hiu mà không cn phi hc. Hãy đc nhiu truyn hay, lãng mn hay công an bt gián đip đu được cmin là bn thy thích. Ngày xưa tôi cđc vài quyn sách là thy tiếng Anh ca mình đã lên cao hn lên mt bc.

 

đây có hai đim tôi mun nói. Thnht là khái nim subliminal learning. Khái nim này nói vvic hc không có chý. Đc tiu thuyết bng ngoi nglà ví dnhư vy, bn hc mà không biết là mình đang hc. Khi tôi khuyên mi người nên đc bt kỳ cái gì, thông thường tôi thy mi người có vđu nghi nghoc nếu có đng tình thì chđđó chkhông thc hin. Vkỹ  thut mà nói, bt kỳ cái gì bn đã nhìn thy bn đu nh. Vic bn


có biết là mình đã nhnhng gì hay có gi li nhng thbn đã nhhay không li là nhng vic khác. Hc tiếng Anh bng công thc trên lp chlà mt cách, thông thường hiu qukém nếu bn không thích người dy, thi tiết nóng bc, tài liu hc, người ngi bên cnh,

vv. Đc sách giúp bn hc thếm nhiu điu bn cý hc và song song là thu thp mi thbn nhìn thy trong sách ri lưu trli trong đu bn khi nào ý thc yêu cu bn có ý kiến vmt vn đcó thbn hoàn toàn không biết nhưng đã trót nhìn thy đâu đó trong mt quyn sách bn đã đc, bn sthy ngc nhiên vhiu qutruy cp thông tin trong tim thc. Bn scó ý kiến ca mình mà đôi lúc không hiu tđâu ra.

 

Đây là mt cách cc kỳ hiu quđhc ngpháp tiếng Anh nếu ngpháp là thbn s. Hãy đc nhiu và bn stnhiên biết được ngpháp thế nào là đúng. Hãy đc tht nhiu và bn sbiết được ngpháp thế nào là sai. Bn sphát trin được con mt thba vcác quy tc ngpháp và hành văn tiếng Anh gn như chính xác tuyt đi mà không bmt nhiu công sc.

 

Điu thhai tôi mun nói là vtvng. đây tôi xin ghi li nguyên văn 5 quy tc hc tca tác giNorman Lewis, mt chuyên gia vhun luyn tvng tiếng Anh cho người M. Xin gi ý li cho các bn đang hc thi GRE hay GMAT là người bn ngcũng thy khó hc tht như bn.

 

Phi ci mvi tmi mt cách chđng

Tmi skhông đui theo đbn nh, hãy đi tìm chúng Hãy đc tht nhiu (Hì hì, nhtôi nói gì trên không?)

Cđc mt quyn sách và vài tp chí mi tun, không chtun này và tun sau mà sut cđi.

Hãy thêm tmi đc được vào vn tvng ca mình

 

Ln đu nhìn thy tmi, hãy dng mt chút đsuy nghĩ đến ý nghĩa ca ttrong văn cnh cũng như “chiêm ngưỡng dung nhan ca nó”. Bn chưa chc đã nhngay nhưng snhn ra nó ln sau, vài ln như thế thì bn không chnhmà còn biết các nghĩa khác nhau ca tna.

 

Phi đtư tưởng ci mvi các ý tưởng mi. Tlà ý, nếu không mun nhý thì skhó nhtPhi đt mc tiêu cth

 

Nếu không có mc tiêu thì trong vòng mt năm ti may lm bn hc được thêm vài chc tmi. Nếu có mc tiêu bn có thhc được vài chc tmi trong vòng mt tun hay vài ngàn ttrong cnăm. Đng shc hết t, tiếng Anh hin đi có ít nht 500.000 tvà mi ngày đu có thêm nhng tmi.


 

Tôi chưa tng đến Mnhưng tôi mun góp ý vài câu vbài viết này, tán rng ra vn đtri thc, chkhông phi chtp trung vào cách hc anh ng.

 

  1. Không nên phê phán cách hc ca người Trung quc.

Đi tượng chyếu ca nhng người đc topic này là nhng sinh viên chưa tng đến Mvà đang mong mun hc tp ti M. Ca i quan trng nht mà hphi vượt qua là Tiếng Anh đgiành admission và hc bng.

 

Nếu phê phán mô hình hc ca người Trung Quc thì phi đra được mt mô hình nước khác có hiu quhơn hoc mt mô hình mi có khả  năng áp dng ti Vit nam. Điu quan


trng là gii thích được ti sao nó khthi Vit nam. Cho rng người Phương tây gii kiến thc tng hp, đc bit là anh nghơn người Phương đông bi tbé hđã chăm chnht nhnh các kiến thc hln hơn là sai lm. Văn hoá gia các nước phương tây, đc bit là ngôn ngcó rt nhiu stương đng, nên hin nhiên đa shgii sinh ngvà tri thc bách khoa hơn người phương đông.

 

Thêm vào đó hli được hưởng mt nn giáo dc tiên tiến, kích thích sáng to và đnh hướng tích lutri thc đúng đn. Đòi hi mt sinh viên Vit bình thường ngoài chương trình hc phthông vt vnhư ca Vit nam hin nay phi nhi nhét thêm nhiu thlăng nhăng khác, không phc vtrc tiếp cho vic hc trường ca hlà phi lý. Mt khác nhng tri thc y chđược bn thân hchn lc, không có shtrca chính nn giáo dc, rt có thlch lc và không cn thiết. Mt đim quan trng, đa scác nước phương tây và Mkhông có kỳ thi đi hc. Đim tt nghip phthông vi scoi trng đng đu các môn hết sc quan trng quyết đnh vic hc lên cao nên hkhông bmt thi gian và sc ép tp trung vào vài ba môn thi đi hc như Vit nam ta.

 

Như chúng ta đu biết, Trung Quc hin là nước có sinh viên apply du hc Mthành công nht, luôn dn đu vđim sTOEFL, GRE, GMAT và vì vy có sc cnh tranh rt cao đgiành hc bng và các sut TA, RA. Đđt được kết quả ấy, TQ đã thành lp các trung tâm đào to anh ngcht lượng rt cao, thu thp tt ccác ngun đthi TOEFL, GRE, GMAT có thđluyn cho sinh viên ca htheo kiu luyn gà tcp hai. Theo quan đim ca tôi đy là cách hiu qunht đđưa được sđông sinh viên đến M.

 

Đa ssinh viên Vit nam mun du hc là nhng người trí tubình thường, có quthi gian luyn thi eo hp. Vit nam chưa có điu kin đthành lp các trung tâm anh ngnhư TQ thì bn thân mi cá nhân phi tgò mình theo cách y, nghĩa là cn cù làm bài test, chú trng đến tính hiu quchkhông phi tích lunhiu tri thc trang trí hào nhoáng mà mc đích quan trng nht vn loay hoay không làm sao không đt được.

 

Còn đi vi mt thiu scó khnăng đc bit vanh ngthì không cn ai phi tư vn cách hc như thế nào. Chính shc hành mau tiến blà ngun đng lc thúc đy hhc say mê và chóng đt kết qucao.

 

  1. Thế nào kiến thc cn thiết ?

 

Theo như tôi hiu thì bn quan nim kiến thc là mc đích sng nhưng li không đưa ra mt phép cân đo thế nào là đkiến thc và cht lượng kiến thc như thế nào là đt yêu cu?

 

Bkiến thc vô cùng, ngay cnhng người uyên bác nht thế gii cũng chcó thcó hiu biết sâu sc vvài lĩnh vc trong hàng trăm ngàn lĩnh vc. Vy thì chn hc cái gì, đc cái gì, khi mà đa schúng ta là nhng người bình thường, cái sMun ca chúng ta đôi khi chliên quan gì đến Năng Khiếu ca chúng ta. Sra sao khi cái chúng ta chn hc,đc chmt thi gian, chng ích li gì.

 

Hc nhiu kiến thc hn hp có giá tr gì?

 

a)  Giá tr gii trí:

 

đng ý nhưng trong khuôn khnhng người thích gii trí bng kiến thc. Mt thc tế đáng bun, nhng người này thường nói chuyn vi nhau theo kiu “ông giơ chân giò, bà thò chai rượu” ri gt gù tán tng ln nhau, nhìn nhng ktp ththao, đi săn, làm vườn, câu cá như