Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường
cho học sinh tiểu học Việt Nam
Nguyễn Việt Thanh1
1 Trường Chính trị tỉnh Đồng Tháp.
Email: vietthanhb@gmail.com
Nhận ngày 10 tháng 7 năm 2016. Chấp nhận đăng ngày 23 tháng 9 năm 2016.
Tóm tắt: Môi trường và bảo vmôi trường đã và đang là mt vn đề được cả thế gii nói chung,
Vit Nam nói riêng đặc bit quan tâm. Cht lượng môi trường có ý nghĩa to ln trong sự phát trin
bn vững đối vi cuc sng con người. Trước những nguy cơ, thách thc vô nhim môi trường
thiên nhiên ngày càng gia tăng hiện nay, Vit Nam cần đẩy mạnh giáo dục ý thc bảo vmôi
trường cho mọi người dân, đặc bit là la tui học sinh còn đang ngồi trên ghế nhà trường thông
qua thc hiện đồng bộ các giải pháp: đào tạo, bi dưỡng trình độ chuyên môn, phương pháp và kỹ
năng giảng dạy cho đội ngũ giáo viên; đổi mi ni dung, phương pháp, chương trình giáo dục ý
thc bảo vmôi trường cho học sinh; giáo dục ý thc bảo vmôi trường cho học sinh lng ghép
vi các hoạt động giáo dục ngoài gilên lp; phát huy tính tích cc, chủ động, sáng tạo của học
sinh tiu học trong vic học tp, nâng cao ý thc bảo vmôi trường.
T khóa: Giáo dục, ý thức, bảo vệ môi trường, học sinh tiểu học.
Abstract: The environment and its protection have been issues of special interest worldwide in
general and in Vietnam in particular. The quality of the environment bears a major significance in
the sustainable development of human life. Given the increasing risks and challenges of pollution
of
the
natural
environment,
Vietnam
needs
to
promote
the
education
on
the
awareness
of
environmental protection for all of its citizens, especially school students. That is to be done via
synchronous implementation of various solutions, including the training and further training of
professional
expertise,
teaching
methods
and
skills
for
teachers,
renewing
the
contents,
methodologies and curricula on educating the students on the awareness, integrating the education
of the awareness with extracurricular activities, and promoting the activeness, proactivity and
creativity of primary school students in learning and enhancing their awareness of environmental
protection.
Keywords: Education, awareness, environmental protection, primary school students.
1. M đầu
Nam, theo nghiên cứu của các tổ chức bảo
vệ môi trường, 70% các dòng sông, 45%
Hiện nay, ô nhiễm môi trường là một trong
vùng ngập nước, 40% các bãi biển đã bị ô
những vấn đề mang tính toàn cầu. Ở Việt
nhiễm và 70% các làng nghề ở nông thôn
96
Nguyn Vit Thanh
đang đứng trước nguy cơ ô nhiễm nghiêm
Nội dung, chương trình giáo dục ý thức bảo
trọng. Cùng với đó, tình trạng nước biển
vệ môi trường cho học sinh tiểu học có thời
xâm
nhập
vào
đất
liền;
đất
trống,
lượng hợp lý, kiến thức cơ bản, cần thiết,
đồi
núi
trọc
và
s
suy
thoái
các
nguồn
tích hợp vào các môn học khác phù hợp
gen
động
thực
vật
đang
chiều
hướng
chương trình
không chdng li li kiến
gia tăng.
thức cơ bản về môi trường và bo vmôi
Nhằm khắc phục tình trạng ô nhiễm môi
trường, mà còn tạo cơ hội để hc sinh tiu
trường, cn nâng cao ý thc bảo vmôi
hc bc lkhả năng tìm tòi, khám phá t
trường cho mọi người trong đó cn có ý
nhiên. Bên cạnh đó, giáo viên tiểu hc vn
thc bảo vmôi trường cho học sinh tiu
dng linh hot nhiều phương pháp dạy hc
học. Bài viết phân tích thực trạng việc giáo
hiện
đại,
dy
học
“theo
hướng
phạm
dục ý thức bảo vệ môi trường cho học sinh
tích
cc”,
kết
hp
với
phương
pháp
dạy
tiểu học ở nhà trường, chỉ ra những hạn
hc truyn thống và phương tiện dy hc
chế, bất cập của nó; đề xuất một số giải
hiện đại.
pháp đẩy mạnh giáo dục ý thức bảo vệ môi
Phn lớn đội ngũ lãnh đạo và giáo viên
trường cho học sinh tiểu học hiện nay ở
các trường tiểu học đều nhận thức được tầm
Việt Nam.
quan trọng của việc giáo dục ý thức bảo vệ
môi trường cho học sinh tiểu học. Lãnh đạo
2. Những kết quả trong giáo dục ý thức
bảo vệ môi trường cho học sinh tiểu học
các nhà trường chú trọng nghiên cứu và t
chức quán triệt chủ trương, đường lối của
Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà
nước bằng nhiều hình thức như thi tìm hiểu
Trong
thời
gian
qua,
việc
xây
dựng
nội
v
pháp
luật,
v
môi
trường,
sinh
hoạt
dung, chương trình và tài liệu giáo dục ý
chuyên đề, tuyên truyền viên giỏi, họp hội
thức bảo vệ môi trường cho học sinh tiểu
đồng sư phạmĐa số giáo viên có nhận
học ở Việt Nam có những tiến bộ đáng kể,
thức đúng đắn về môi trường và tầm quan
theo một quy trình khá thống nhất, chặt chẽ,
trọng của việc bảo vệ môi trường, trước hết
vừa cập nhật hiện đại, vừa bám sát thực tiễn
là hoạt động giữ gìn, phòng ngừa, hạn chế
đất nước. Trên thực tế, Việt Nam chưa có
các tác động xấu đến môi trường, ứng phó
môn học giáo dục ý thức bảo vệ môi trường
sự cố môi trường, khắc phục ô nhiễm, suy
riêng cho bậc tiểu học, chỉ có sách giáo dục
thoái, cải thiện, phục hồi môi trường… H
bảo vệ môi trường của các môn học chính
ý thức được rằng, mình phải có hiểu biết
khóa và tài liệu giáo dục bảo vệ môi trường
sâu rộng, có trình độ chuyên sâu để truyền
thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên
đạt hết nội dung giáo dục ý thức bảo vệ môi
lớp.
Việc
giáo
dục
ý
thức
bảo
vệ
môi
trường cho học sinh, vì có như thế mới đạt
trường cho học sinh tiểu học chỉ được dạy
chất lượng và hiệu quả. Họ ý thức rằng,
tích hợp, lồng ghép vào mt smôn học
trước những nguy cơ tiềm ẩn, thách thức và
(như
đạo
đức,
t
nhiên
hội,
tiếng
chưa lường trước được vì vấn nạn ô nhiễm
Việt, khoa học, lịch sử và địa lý…) và giáo
môi trường, trước sự khan hiếm và cạn kiệt
dục ý thức bảo vệ môi trường thông qua
tài
nguyên
thiên
nhiên
hiện
nay thì
việc
hoạt động ngoài giờ lên lớp.
giáo dục ý thức bảo vệ môi trường phải bắt
97
Khoa học xã hi Vit Nam, s11 (108) - 2016
đầu ở lứa tuổi học sinh tiểu học. Họ thấy
ô nhiễm môi trường như vứt rác bừa bãi,
được rằng tình trạng ô nhiễm môi trường là
hái hoa, bẻ cành, bắt chim, cht phá rng;
do chính con người gây ra. Tình trạng này
tích cực ủng hộ những hành vi tích cực bảo
ngày càng trầm trọng hơn khi dân số tăng
vệ môi trường trên địa bàn trường và ở địa
nhanh và nạn đói nghèo chưa bị đẩy lùi. Họ
phương. Các em còn tham
gia trồng cây
xác
định
được
mục
tiêu
giáo
dục,
con
xanh trong khuôn viên trường và tạo cảnh
đường có hiệu quả nhất để giáo dục ý thức
đẹp cho nhà trường.
bảo vệ môi trường cho học sinh tiểu học
Đa số học sinh tiểu học biết thể hiện thái
thông qua môn học chính khóa (như tiếng
độ phê phán với việc chặt phá rừng, đốt
Việt, đạo đức, khoa học, tự nhiên và xã hội,
rừng làm nương rẫy, vì những việc làm đó
lịch sử và địa lý…). Họ nhn thy rng cn
có tác hại đến môi trường, dẫn đến nạn hạn
giáo dc ý thc bo vệ môi trường cho hc
hán, lũ lụt, phá hoại môi trường tự nhiên.
sinh tiu hc thông qua hoạt động ngoài gi
Đa shọc sinh tiểu học bước đầu có thái
lên lớp như các buổi phát thanh măng non,
độ đúng đắn, rõ ràng trước các hiện tượng
thông qua Đội Thiếu niên tin phong H
phi đạo đức, vi phạm pháp luật về lĩnh vực
Chí Minh, tham quan danh lam thng cnh,
môi trường và có tình cảm trong sáng, lành
di tích lch s, trồng và chăm sóc cây, nhặt
mạnh đối với quê hương, đất nước trong
rác… Điều này mang li hiu quvì nó b
việc bảo vệ môi trường.
sung, cng ckiến thc lý luận đã hc
Sự tự giác, tự nguyện tham gia các hoạt
các môn hc và góp phn hình thành thái
động bảo vệ môi trường là đặc trưng căn
độ, rèn luyn hành vi, kỹ năng bảo vmôi
bản nhất của hành vi bảo vệ môi trường của
trường cho hc sinh tiu hc. Họ nhn thy
học sinh tiểu học, biểu hiện về mặt cảm xúc
cn phải kết hp cht chgia giáo dc ý
sự quan tâm của các em đối với môi trường
thc bo vệ môi trường cho hc sinh thông
tự nhiên. Các em đã tích cực hưởng ứng,
qua các môn hc chính khóa và hoạt động
tham gia các phong trào bảo vệ môi trường
giáo dc ngoài gilên lớp để bsung kiến
do nhà trường phát động. Đa số học sinh
thc gia lý thuyết và thc tin, gn học đi
tiểu học đều khẳng định rằng để góp phần
đôi với hành, nhà trường gn vi thc tin.
bảo vệ môi trường thì cần có hành vi cụ thể
Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường thông
qua các môn học chính khóa và ngoài gi
lên lớp đã nâng cao sự nhận thức của học
như không vứt rác ở sân trường.
Trong những năm qua các trường tiểu
học trên phạm vi toàn quốc đã chú trọng
sinh trong vic bảo vệ môi trường. Các em
giáo
dục
cho
học
sinh
tiểu
học
nhận
nhìn chung đã hiểu rằng một trong những
thức, thái độ đúng đắn, ý thức trách nhiệm
nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường là do
và hình thành hành vi tích cực trong việc
sự thiếu hiểu biết của con người.
bảo vệ môi trường, đồng thời, tỏ thái độ lên
Các em học sinh tiểu học còn biết rằng,
án,
phản
đối
những
hành
vi
c
tình làm
bảo vệ môi trường không chỉ là giữ môi
ô nhiễm môi trường, gây tác hại xấu đến
trường trong lành, mà còn phải giữ được tài
môi trường.
nguyên thiên nhiên, giảm thiểu tác hại của
Thông qua các môn học chính khóa, giáo
biến đổi khí hậu. Phần lớn học sinh tiểu học
viên đã kiên trì thực hiện nhiệm vụ tích
đã có thái độ phản đối trước hành động gây
hợp, lồng ghép nội dung giáo dục ý thức
98