An ninh về môi trường Việt Nam hiện nay
Trn Th Thúy 1
1 Hc vin Chính trCông an nhân dân.
Email: thuyhak10@gmail.com
Nhận ngày 12 tháng 4 năm 2017. Chấp nhận đăng ngày 10 tháng 5 năm 2017.
Tóm tắt: An ninh về môi trường là một bộ phận cấu thành của an ninh quốc gia. An ninh về môi
trường có mối liên hệ mật thiết với sự phát triển bền vững. Môi trường ở nước ta đang bị đe dọa
nghiêm trọng, điều đó có thể làm suy yếu nền kinh tế, gia tăng đói nghèo, bất ổn chính trị, thậm chí
trở thành ngòi nổ cho các cuộc xung đột và chiến tranh. Để bảo đảm an ninh về môi trường, Việt
Nam cần phải đẩy mạnh công tác thông tin, truyền thông, giáo dục cho tổ chức đảng, cơ quan nhà
nước, đoàn thể quần chúng, tổ chức kinh tế và đội ngũ cán bộ, đảng viên về an ninh môi trường và
trách nhiệm bảo đảm an ninh môi trường; đẩy mạnh giáo dục về môi trường cho học sinh bậc tiểu
học và trung học cơ sở; giữ nghiêm kỷ cương và phép nước về môi trường.
T khóa: An ninh, môi trường, Vit Nam.
Abstract: Environmental security is a constituent of the national security. It is closely linked to
sustainable development. In Vietnam, the environment is now under serious threats, which can
weaken the economy, increasing poverty and political instability, and even trigger conflicts and
wars.
So
as
to
ensure
the
environmental
security,
Vietnam
needs
to
boost
its
activities
of
communication, dissemination and education for Party, State, mass and economic organisations
regarding
environmental
security
and
the
responsibility
for
the
security.
Education
on
the
environment needs also to be furthered among primary and lower secondary schoolchildren, while
the related law and regulations are to be seriously abided by.
Keywords: Security, environment, Vietnam.
1. Đặt vấn đề
trong cuc sng ca mi con người và an
ninh
ca
quc
gia.
T
đó,
vấn
đề
môi
An ninh về môi trường (có thgi tt là an
trường thường được gi là vấn đề an ninh
ninh
môi
trường)
nhanh
chóng
tr
thành
môi trường. Vy vấn đề an ninh môi trường
mt trong nhng vấn đề được tho lun trên
là gì? Vit Nam hin nay, vấn đề an ninh
các diễn đàn khoa học và chính tr. Ô nhim
môi trường đã được nhn thc và gii quyết
môi trường có thể ảnh hưởng ti san toàn
như thế nào?
95
Khoa hoc xa hôi Viêt Nam, sô 6 (115) - 2017
2. Khái niệm an ninh về môi trường
chung thì mi quan hgia các loi an ninh
trên là thun chiu, tc là việc tăng cường
An ninh về môi trường là môi trường sống
tự nhiên của con người có khả năng đảm bảo
sự an toàn cho con người, hay là môi trường
sống tự nhiên an toàn cho con người [1,
tr.320]. An ninh là an toàn; môi trường an
ninh là môi trường an toàn; an ninh về môi
trường là sự an toàn của môi trường. Môi
trường ở đây được hiểu là môi trường sống
tự nhiên, chứ không phải là môi trường sống
xã hội. Nếu môi trường sống tự nhiên của
con người bị suy thoái thì môi trường đó đối
với con người là không an toàn; từ đó cuộc
sống của con người (sự tồn tại và phát triển
của con người) là không an toàn.
An ninh của quốc gia bao gồm an ninh về
kinh tế, an ninh về chính trị, an ninh về xã
hội, an ninh về văn hóa và an ninh về môi
trường. An ninh về môi trường là một bộ
phận cấu thành của an ninh quốc gia, thuộc
lĩnh vực an ninh phi truyền thống (an ninh
về chính trị là an ninh truyền thống, an ninh
về kinh tế, an ninh về văn hóa, an ninh về xã
hội, an ninh về môi trường là an ninh phi
truyền thống). An ninh về môi trường liên
quan đến các loại an ninh khác. Nếu an ninh
về môi trường không được đảm bảo thì an
ninh về chính trị, an ninh về kinh tế, an ninh
về văn hóa, an ninh về xã hội ít nhiều đều bị
ảnh hưởng tiêu cực. Cũng có khi việc bảo
đảm an ninh về lĩnh vực này lại dẫn đến sự
không bảo đảm an ninh về lĩnh vực khác. Ví
dụ, ưu tiên phát trin kinh tế thì tăng cường
bảo đảm an ninh vkinh tế nhưng có thể kéo
bảo đảm an ninh cho lĩnh vực này thì skéo
theo tăng cường bảo đảm an ninh cho lĩnh
vc khác.
An ninh về môi trường không chỉ là vấn
đề thời sự cấp bách, mà còn là vấn đề
thường xuyên, lâu dài, liên quan đến toàn
nhân loại và mỗi quốc gia, ảnh hưởng đến
cuộc sống từng gia đình và mỗi cá nhân. Vị
trí và vai trò của vấn đề an ninh môi trường
ngày càng quan trọng, bởi vì nhiều vấn đề
môi trường có thể đe dọa hòa bình và an
ninh của thế giới nói chung và của từng quốc
gia nói riêng. Việc không đảm bảo an ninh
về môi trường có thể gây suy yếu nền kinh
tế, gia tăng đói nghèo, gia tăng bất ổn chính
trị, thậm chí trở thành ngòi nổ cho các cuộc
xung đột và chiến tranh. Ví dụ, nhiều quốc
gia trên thế giới đang tranh chấp nguồn
nước, phân chia tài nguyên, đối mặt với các
nạn khủng bố sinh thái, xâm lược sinh thái, ô
nhiễm xuyên biên giới. Mt scuc tranh
chp tài nguyên vnguồn nước din ra hết
sc khc lit trên toàn thế gii, đã dẫn đến
xung đột quân sgia các quc gia.
Tóm li, vấn đề môi trường cũng như
các vấn đề kinh tế, chính tr, văn hóa, xã hội
đều có mi quan hvi nhau. Gii quyết
vấn đề môi trường để bảo đảm an ninh v
môi trường; điều đó có tác động theo chai
chiu thun và nghịch (nhưng chủ yếu là
theo chiu thuận) đến vic bảo đảm an ninh
về chính trị, an ninh về kinh tế, an ninh về
văn hóa, an ninh về xã hội.
theo vic khai thác cn kit tài nguyên, tc là
đe dọa an ninh về môi trường. Ngược li,
nếu ưu tiên đầu tư cho việc bo vmôi
trường thì sẽ tăng cường bảo đảm an ninh v
3. An ninh về môi trường Việt Nam:
thực trạng giải pháp
môi trường nhưng điều đó lại làm suy gim
nguồn đầu tư cho phát triển kinh tế, từ đó
Việt
Nam,
bảo
đảm
an
ninh
về
môi
làm gim an ninh vkinh tế. Tuy nhiên, nhìn
trường được coi là một trong những nhiệm
96
Trân Thi Thuy Ha
vụ thường xuyên, lâu dài của cả hệ thống
cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên, mất cân
chính
trị
toàn
hội.
Bảo
vệ
môi
bằng
sinh
thái
suy
thoái
môi
trường
trường là một trong những vấn đề sống
nghiêm trọng. Việc tăng dân số quá mức,
còn của nhân loại; là nhân tố bảo đảm sức
việc sử dụng năng lượng không hợp lý, sự
khỏe và chất lượng cuộc sống của nhân
khai thác quá độ tài nguyên thiên nhiên,
dân; góp phần quan trọng vào việc phát
sự phá hoại của quân sự... đều gây mất an
triển kinh tế - xã hội, ổn định chính trị, an
ninh về môi trường. Hai nguyên nhân đó
ninh quốc phòng và thúc đẩy hội nhập kinh
không tách bạch nhau hoàn toàn. Ví dụ,
tế quốc tế của nước ta.
bão lụt cũng có nguyên nhân ở hoạt động
Giống như ở nhiều nước khác, ở Việt
của con người.
Nam
hiện
nay
môi
trường
sống
của
con
Để chủ động làm giảm nhẹ các nguy cơ
người đang trở nên bất an, đang bị đe dọa
đe dọa an ninh về môi trường, Việt Nam
nghiêm trọng vì ô nhiễm môi trường đang
cần thực hiện nhiều giải pháp, trong đó có
tác
động
hang
ngày,
hang
giờ
đến
con
các giải pháp sau.
người.
Những
hiện
tượng
suy
thoái
môi
Thứ nhất, đẩy mạnh công tác thông tin,
trường
các
nước
đang
phải
đối
mặt
truyền thông, giáo dục cho tổ chức đảng, cơ
(như: biến đổi khí hậu toàn cầu, hiệu ứng
quan nhà nước, đoàn thể quần chúng, tổ
nhà kính, tầng ô - dôn bị tổn hao, tính đa
chức kinh tế và đội ngũ cán bộ, đảng viên
dạng sinh vật giảm xuống, đất đai hoang
về an ninh môi trường và trách nhiệm bảo
mạc hóa, rừng bị cạn kiệt, nguồn nước ngọt
đảm an ninh môi trường. Chúng ta cần làm
va tài nguyên biển bị cạn kiệt...) cũng là
cho ý thức bảo vệ an ninh môi trường phải
những hiện tượng mà Việt Nam đang phải
trở thành ý thức tự giác của mỗi thành viên
đối mặt.
trong xã hội, trở thành nếp sống văn hóa
Có hai nguyên nhân gây ra tình trạng
của mỗi người. Khi đầu tư phát triển kinh
mất an ninh về môi trường ở Việt Nam
tế, chúng ta phải gắn phát triển kinh tế với
hiện nay. Thứ nhất là, mất an ninh về môi
bảo vệ môi trường, giải quyết hài hòa mục
trường
do
thiên
tai.
Thiên
tai
những
tiêu tăng trưởng kinh tế với mục tiêu bảo vệ
biến đổi của thiên nhiên làm thiệt hại đến
môi trường, không nên quá chú trọng phát
con người và sản xuất. Để giảm nhẹ, hạn
triển kinh tế vì điều đó sẽ làm suy thoái môi
chế những thiệt hại do thiên tai gây ra,
trường
nghiêm
trọng.
Chúng
ta
cần
làm
con
người
tìm
cách
phòng
tránh
chủ
thay đổi
thái
độ,
hành
vi
của
con
người
yếu, bằng việc tăng cường khả năng dự
trong nhận thức về môi trường và an ninh
đoán, dự báo, chung sống thích nghi, quy
về môi trường, từ đó thúc đẩy mọi người tự
hoạch, thiết kế công trình thích ứng, ứng
nguyện tham gia bảo vệ môi trường; đẩy
cứu khi thiên tai xảy ra. Thiên tai xảy ra
mạnh giáo dục văn hóa ứng xử với
môi
thể ảnh hưởng tới nhiều lĩnh vực như
trường
tự
nhiên
cho
nhân
dân.
Điều
đó
kinh tế, chính trị, quân sự, an ninh quốc
nhằm nâng cao nhận thức của người dân về
phòng... Thứ hai là, mất an ninh về môi
việc cần thiết phải ứng xử đúng đắn với môi
trường do các hoạt động của con người.
trường tự nhiên. Với mỗi nhóm khách thể
Việc
con
người
khai
thác
quá
mức
tài
khác
nhau
thì
sự
tuyên
truyền,
giáo
dục
nguyên thiên nhiên sẽ dẫn đến nguy cơ
nhằm
những
mục
đích
khác
nhau.
Nhận
97